Tartarifcben Cham, 

 onder den boom rondtpm fchoon, en 

 trekken alle groente uit , op dat d'af- 

 geflagene nagels niet verlooren gaan. 

 De geene-, die aan den boom blyven 

 hangen , worden ondêr*t rypen al groo- 

 ter ; invoegen datz^iS^afgeflagene in 

 dikte en grootte veri-e te boven gaan , 

 en vallen tri 't vql'génd^ jaar van zelfs, 

 af; die- ook,, fdioon rfStze zoo fcherp 

 van fniaak niet zyk' , duurder gehou- 

 den èn'töt het zaaieh gi^ruikt worden , 

 uit wcllic oorzaak rfliMÜanen de zelve 

 ide moeders, de?- ■vrucljterf, no&men. In- 

 dien ;:ecriigc viih deze kan.±t\{s ■afge- 

 vallene riagfls ,o.p d'aarde blyvetüieg- 

 gen , en vaff de Bouw-luiden^niet-öp- 

 geraap't wc^èpn, diefchieten wóftelen 

 loof, indiënze op eert weeligen grond 

 vallen , en groeien, binnen d' acht of 

 ncget); jat,eft,.;rot éeai^waffeTi'bóbm , 

 en brcflgert dan odknefïèns d'andere 

 vruchten vooit. D'eerlte af-gepiükte 

 Wagelen zyn rosverwigh , en eeiivvei- 

 nigh zwartachtigh , die , op datze heel 

 zwart worden, in de Zon gedroogt wor- 

 den ; de zelve leggenze ook , tot bevry- 

 ding van wurmfteek , een weinigh in 

 zee- water te weeken , en droogenze 

 daar na dan weer in de Zon. En dus be- 

 reid om te duuren , wordenze door de 

 gantfche werclt verzonden. En hoevvel 

 de Nagel-boomen alleen maar om de 

 vruchten gepoot en aangequeekt wor- 

 den , zoo is evenwel by de bladen, bloe- 

 men en takjes, alsook in de gom, die 

 deze boomen uit-tranen, eenfpecery- 

 achtige en heilzame kracht. Doch wat 

 krachten deeze vruchten by zich heb- 

 ben , zulks is onnoodigh hier te verha- 

 len, dewyl de zelve eenen ieder te be- 

 kent zyn , en daar af by andere wyd- 

 loopigh gefchreeven is ; alleen zal ik 

 dit eenige , dat aanmerkens waerdig is , 

 hier by voegen. Te weten, alsd'India- 

 nen de Nagelen zullen verkoopen , of 

 de verkochte leveren , zoo zettenze 

 gemeenlyk in de Nagel-fchuuren een 

 groot vat met water , dat alles in Jcorten 

 rydt weg en in de Nagelen trekt , en de 

 zelve, tot hun groot gewin, zeer ver- 

 zwaart. Ja, dat meer is, men bevind 

 de Nagelen byna zoo veel verzwaart te 

 zyn als 't water zwaar is. 



Uit de bloemen en groene Nagelen 

 trekken d'Indianen , door kracht van 



of Kei;^er van Sina. 13 j 



't vuur , een water of geeft , die zeer 

 lieffelyk riekt, en zonderling krachtig 

 regens alle gebreeken der herlTenen is. 

 Zonderling geneert dit water ook een 

 zeekre ziekte of lamheit , die d'India- 

 nen Beribéry noemen; Byna op geen 

 andere plaatzen , danop de Molukkcr 

 Eilanden , wil de Nagel-boorn tieren 

 en weelig vruchten voortbrengen. De- 

 ze boómen beminnen het Geberghte, 

 en groeien zomtydszöo dicht; by mal- ' 

 kandre; dat 'er de, 2^,ft, fliet dftoï kan 

 fchynen. •' .r 



Gely/^ nergens-dèlC^neel-boom zoo Neote-mus: 

 weeligh yQm komj|'aïs op 't Eilandt '"""■'"""■ 

 Ceilon ,- alzoo komi| ook nergens de 

 Nootemugkaat-boohï in zoo groot een 

 overvloèt voort als op.'tiEiland Banda , 

 dat een van de voornaam fteMolukkec 

 Eilanden is. m. . ■ , 



•- De boom^.daar aan degemeene No- 

 te-muskaat (van d^Inwponders Botigo- 

 fala gëheèten) groeit , heeft de ge- 

 daante van eenen Appel- of Peeren- 

 boom , komt dikwils van zelfs , zonder 

 aan te queeken of de hand daar aan re 

 flaan, in 't wild voort; is vecltyds oud, 

 altydt groen , vol bloeifem , en met 

 Noten beladen , waar van zommige 

 heel en andere half ryp zyn. Defchors 

 van de ftam is asverwigh , 't hout py- 

 pig, en'tmergh, dar 'er van binnen in 

 zir, bruin-rood. De bladen, diezyde* 

 lings en by bosjes , maar zelden alleen , 

 aan kleene fleeltjes zitten , zyn vrolik- 

 groen van kleur , dun , glad , en hebben 

 in de lengte een eenige zenuwe, vvaac 

 uit veele fchuinfe adertjes fchieten. De 

 zelve, tuffchen de vingeren gewreven, 

 rieken niet alleen zeer fterk , alsze noch 

 groen zyn , maar zy behouden ook , 

 alsze verdort zyn, hare fcherpe en uit- 

 fteekende fpeceryachtige kracht. De 

 bloemen of bloeifem zyn in grootte • 



en kleur de bloemen van den Peer- 

 of Kerflen - boom gclyk , vallenzeer 

 licht af, en rieken niet zeer fterk. De 

 vrucht , die na de bloeifem volgt, en 

 aan de fteel eenigfins tol-rond , maar 

 doorgaans fchyf-rond is , groeit niet 

 aan de toppen der takken , gelyk de 

 groote Noten , maar hier en daar aan 

 de littcn of knoopen der takken. Na 

 dat de bloeifem van de vrucht is afge- 

 vallen , is d'eerfte fchil of bolfter van 



de 



