Tartarifchen Cham, 



worden hier in de Noot-plukkers door 

 de rosverwige kleur , die deze Noten 

 gemeenlyk hebben , en ook een teken 

 van volkomene rypheit is , bedroo- 

 gen ; zulks de zelve voor den tydt af- 

 geplukt vi'orden. Want de Noten , die 

 onryp afgeplukt worden, {Rumpi van 

 d'Indiancngeheeten, ) kunnen van we- 

 gen de weinigheit van zap en raauwheit 

 niet lang duuren, en worden uit deze 

 oorzaak ook licht wurmfteekig. Maar 

 de geenc die ryp afgeplukt zyn , wor- 

 den uit hare boltters genomen , en eerft 

 in de Zonne-fchyn te droogen gelegt, 

 daar na , alsze gedroogt zyn, van de Foli 

 ontbloot , en eindelyk de kernen , die 

 wy Note-muskaten noemen, met kalk 

 afgewofTchen ; welk laatfte haar regens 

 de bederving, en alle uitterlyke veran- 

 dering van weer en windt befchermt; 

 invoegen de zelve dan doordegantfche 

 vvereldt over Zee te fcheep kunnen ge- 

 voert worden. Voor de befte Nooten 

 worden gehouden die asvetwig en een 

 weinigh rootachtigh zyn , en daar eeni- 

 ge witachtige ftreepen door loopen. 

 Het gebeurt ook dikwils dar zommige 

 Noten, buiten den gemeenen loop der 

 natuure, in grootte, geftalte en kleur 

 van d'andere verfchillen , gelyk ook 

 zulks by wylen in de kleene en groote 

 Europifche Noten tezienis. Dusdani- 

 ge Noren worden van d'Indianen 'Pala- 

 Java genoemt, en van hen niet over 

 de fpyze , maar voor genees-middelen 

 gebruikt. 



Maar de Foli , die de Note-muskaat 

 nets-gewyze bekleed , leggen d'India- 

 nen gemeenlyk , eer datze volkomen 

 ryp , en dewylze noch zeer fchoon en 

 hoog-root van kleur is , in zout en edik, 

 en zettenze in plaats van voorrechten , 

 om een grage maag te maken , op ta- 

 fel. Maar na dat de FoU is ryp gewor- 

 den , wordze van de Noot genomen, in 

 de Zon gedroogt , en met groote toe- 

 verzicht weg geleit en bewaart. D'In- 

 dianen willen dat zoo wel de Noot als 

 de Foli de verkoude en ingekrompen 

 zenuwen geneeft ; te dien einde heeft 

 ook de gemeene man altydt in huis olie 

 gereed , die uit de verfche vrucht ge 

 perft is. En gelyk uit de Foli veel min- 

 der olie komt dan uit de Noot , alzoo is 

 in tegendeel d'olie van de Foli veel 



of Kei;^er 'van Sina. 137 , 



krachtiger dan d'olie van de Noot. D'In- 

 woonders achten de Foli' zoo veel hoo- 

 ger als de Noot , datze de Foh wel zeftig 

 maal duurder verkoopen. De groene 

 en onrype Noten worden van de Groo- 

 ten in Indien ingeleit ,. zommigen ia 

 edik , en zommigen in fuiker , en in 

 plaats van banket op tafel geze t. Deze 

 dus ingeleide Noren zyn ook zederc 

 eenige jaren herwaarts in Europe over 

 gebragt , en worden niet alleen in de 

 Artzenye , maar ook voor een lekker- 

 nye gebruikt. Zommigen leggen ook de 

 buitenfte bolfter in fuikcr in, en hou- 

 den daar veel meer af dan van de Noot 

 zelfs , eensdeels om de heffèlyke reuk , 

 en eensdeels om d'aangename temper- 

 heit. Dus verre is van de gemeene ron- 

 de en befte Note-muskaat gefproken ; 

 nu lullenwe ook met weinigh woor- 

 den de langwerpige Note-muskaten , 

 die van d'Indianen T ala - Metjiri , en 

 hier te lande Mannetjes -nooten ge- 

 noemt worden, aanroeren. Deze wor- 

 den van de gemeene man , doch zonder 

 reden , voor de befte gehouden : want 

 zy overtreffen de gemeene Noten hier- 

 om in waerdigheit en kracht niet , om 

 datze Mannetjes genoemt worden , 

 quanfuis als of de natuur mer de groot- 

 te en lengte hare voortrefFelykheit te 

 kennen had willen geven , maat zy zyn 

 in tegendeel de ftechtfte. Want zoo veel 

 Zy de gemeene Noten in grootte over- 

 treffen , zoo veel worden deze weer van 

 de gemeene Noten in fpeceryachtige 

 kracht en andere deugden, die by de 

 zelve zyn , overtroffen. En wat den 

 naam van Mannetjes - noot aangaat, 

 dien hebbenze van 't gemeene volk , 

 dat voor vaft gelooft, (niet uit reden, 

 maar uit enkel waan-geloof,) dat de 

 langwerpige Noten den mannen , alsze 

 die in de fpys gebruiken , het zaat ver- 

 wekken en vermeerderen. De Foli even- 

 wel van deze Noten , fchoon datze zeer 

 fchoon van kleur is , heeft zoo weinigh 

 krachten by zich, datze by d'Indianen 

 zelf in geene waerde gehouden word; 

 zulks de boomen , daar aan deze Man- 

 netjes-noten groeien , onder d'ontaar- 

 de en wilde boomen gerekent worden: 

 want deze waflên op de grenzen van 

 Banda , zonder dat 'er iemantde hand 

 aan flaat, en verfchillen van de gemeene 

 s Note»- 



