140 Gezandtsch 



hebben van uitheemfche zeden aan te 

 nemen, zoo hebben evenwel d'Inwoon- 

 dcrs van zommige geweften , van de In- 

 diaanfche gebuur-volken , de gewoon- 

 te , van de bladen ^^'/f/ geduurigh in 

 den mond re kaauwen , ontleent. De- 

 ze bladen , die door geheel Indien van 

 d'Indianen gekaauwt worden , tieren 

 vveeligh onder een getemperden He- 

 mel , maar willen in de koele Sineefche 

 geweften en in Mozambique niet aar- 

 den. Het gewas , daar aan de zelve 

 groeien , is een heefter , en flingert 

 zich , en kruipt eveneens als de Peper 

 of Europifche Hop , by een ftok of 

 paal opwaart ; invoegen men van ver- 

 re het zelve van de Peper niet wel on- 

 derfclieiden kan. De bladen, die aan 

 een langen ftecl hangen , en in geftal- 

 te zeer na met de bladen van d'Oranje- 

 boomen overeen komen , maar voor 

 zoo fpirs niet toe loopen , zyn gladt , 

 donker groen , dun , gelyk de bladen 

 van het Fontein-kruid, enmetvyf, zes 

 en zomtyds zeven zenuwen bezet, die 

 ten decle recht, entendcelebochtigh 

 loopen ; komen licht te bederven , in- 

 dienze, alszeverfch afgeplukt zyn, te 

 veel en lang gehandelt worden. Als 

 men de zelve kaauwt , is 't eveneens als 

 of men met de tanden op zant byr. De 

 vrucht , die aan dit gewas groeit , en 

 eenige gelykenis met de witte en lang- 

 achtige Peper of met een Muize-ftaert 

 heeft , wordt van d'Indianen Siry-boa 

 genoemt, en van hen, omderarigheit, 

 in gtooter waerde gehouden dan het 

 blad Betel zelf. Deze bladen worden 

 in zommige zuiderlyke Landfchappen 

 van Sina , en door geheel Indien van 

 d'Indianen 's morgens , na den middag 

 en 's avonds, ja des nachts, gekaauwt, 

 I en geduurig van hen in de handen ge- 

 houden. Doch zy gebruiken de Betel 

 niet alleen, dewyl de zelve bitter van 

 kaauw is , maar mengen daar by , om 

 deze bitterheit te verdryven , Areka , 

 en een weinigh Kalk; en aldus bereid, is 

 de zelve , na het zeggen der Sineezen 

 en Indianen , zeer zoet van fmaak. 

 Zommigen doen by Ac Betel Lyciutm 

 ryke en wei-gegoede luiden Caphurde 

 Burneo; andere hout van Aloë, Mu- 

 fchus en andere Speceryen. En dus toe- 

 bereid , heeft de Betel een liefFelyken 



AP aan den Grooten 



fmaak , en veroorzaakt zoo een aange- 

 name en welriekende adem , dat ryke 

 luiden die geduurig in den mond knau- 

 wen , en ook gemeene luiden, nadatze' 

 macht hebben. Opplaatzen, die diep 

 landwaard in gelegen zyn , worden de- 

 ze bladen zeer duur verkocht. Als de 

 Sineezen elkandre komen bezoeken 

 en groeten , hebbenze gemeenlyk het 

 bladt Betel in de hand , en wordt het 

 zelve met Areka en Kalk overal , tot 

 teken van een grooten vveldaadt , in 

 een houte fchootel aangebooden. In 't 

 gebruiken nemenze cerft een weinigh 

 Areka, datze kaauwen , en terftondt 

 daar op een blad Betel , datze eerft met ; 

 Kalk beftryken, nadat'erdezenuwea 

 met den nagel van den duim (dien zy 

 te dien einde altydt fcherp houden) zyn 

 uitgenomen. Van dit kaauwen der bla- 

 den komt een zap of quyl in den mond , 

 't welk eerft bloed-root is , en uit ge- 

 fpogen wordt. Dit is een van de drie 

 dingen, die de Sineezen voor een fpreek- 

 woordt van'tLandfchap^M»^7^«g ge- 

 bruiken, tewceten, dat'er dtieonge- 

 woone dingen in dit Landtfchap zyn ; 

 de Hemel zonder fneeuw , de Boomen 

 altydt groen , en d'Inwoonders altydt 

 bloed-fpuwend ; om dat men hier nim- 

 mer fneeuw ziet , de boomen nooit 

 van bladen ontbloot , en de menfchen 

 bladen van Betel en Areka kaauwen , 

 't welk, gelyk gezegt is , hun Ipeekzel 

 root maakt. Hier na volgt een ander 

 zap, maat dit zwelgenze door de keel. 

 D'Indianen en Sineezen gelooven dat 

 het kaauwen van de Betel het tandt- 

 vleefch vaft maakt , en de maag ver- 

 flerkt. De bladen zyn verwarmend en 

 verdroogend byna in den tweeden 

 graad. Zommige houden de rype en 

 gout-geele bladen voor de befte ; an- 

 dere de dorre, om datze in 't kaauwen 

 grootcr geluit van zich geven. d'India- 

 nen, (zeid Akojld) alsze op ftraat gaan , 

 hebben gemeenlyk ^É-^fZ-bladen in den 

 mondt, en voornamelyk alsze iemant 

 van de Grooten willen gaan fpteeken ; 

 want hier door makenze eenen zeer 

 liefFelyken adem , 't welk hen anders 

 tot groote oneer zou ftrekken, indicn- 

 ze zulks niet deeden. Op zeekre ty- 

 den evenwel houdenze van dit kaauwen 

 der£e?^/-bladen op: te weten, als een 



van 



I 



