148 Gezandtscha 



heeten, die wel in'teerfteenwalgach- 

 tij^e fmaak by zich hebben , en eveneens 

 als ftinkende knof-look rieken , maar 

 verdienen evenwettnet recht datze on-5 

 der de gezondfte én heilzaamfte vruch- 

 ten gerelcent worden. 



Deze vrucht is warm endrooghvan 

 hoedanigheden, 't geen uit de werkin- 

 gen , die de zelve in 's menfchen lig- 

 chasm doet, lichtelyk te vernemen is. 

 Want de zelve zee niet alleen krachtigh 

 het water af, niaar zy breekt en ver- 

 dryff ook de winden , en doet zweeten. 

 Evenwel kan nijen de zelve beqiiaame- 

 lyk onder de vfuchten rekenen , die 

 gences-b.ire en voedbarc vruchten ge- 

 noerntjWorden; invoegen meti de zel- 

 ve in dén HerffVzeer fpaarzaam behoor- 

 de te.gebruiken, . Want het veeLen on- 

 marigji eeten deezer vruchten veroor- 

 zaakt een qntftceking in de lever en 't 

 •tloed'^^ maal^;het aanzicht vol pui- 

 "fléh. Eli Tn"3ïenae gecne, die d'Indiaan- 

 fchc fchurftheit heeft , van de Japon- 

 ners Kourap geheeten, deze vrucht eet , 

 die krygt terftont zoo een groote jeukte 

 op de huit, dat hy geen hand van zyn 

 lyf kan houden zonder te krauwen en 

 krabben. Zcckcr Schryver Akojta be- 

 fchryft deze vrucht aldus : De vrucht 

 ÜDuriones is warm en vochtig , en wort 

 gemeenlyk van de geene, die de zel- 

 ve wil eecen , met de voet gebroken ; 

 dcwylze doorgaans met doornen be- 

 zet is. die de handen, in 't aantallen , 

 befchaJigen. Die nooit deze vruchten 

 gegeten hebben , meinen datze verrot- 

 te Uyens rieken, alsze de zelve cerft 

 voor de fieus houden ; maar alsze die 

 geproeft hebben, zoo achrenzedatde 

 zelve het zoetfte van alle fpyzen fma- 

 ken en rieken. Deze vrucht is by de lek- 

 ker-tanden in zoo groote achting , dat- 

 ze voor vaft gelooven dat niemand zich 

 aan deze vruchten zat kan ceten , waar- 

 om zy de zelve ook verfcheidene toe- 

 namen en als eer tytelen geven. Het 

 bladt of gewas Betel heeft van deeze 

 vrucht een zonderlinge afkeer , die zoo 

 groot is , dat alle de vruchten beder- 

 ven en verrorten , indien iemant eenige 

 hX-iótn Betel \n een fchipof huisfmyt, 

 daar in deze vruchten bewaart worden. 

 En indien iemant, door hét veeleeten 

 dezer vruchten, zyn maag ontfteeken 



p aan den Grooten 



en overladen heeft , die kan terftondt 

 d'ontfteeking verdryven , tR de maag 

 te recht helpen, indien hyflcch.s maar 

 eenige bladen op den mond van de maag 

 leit. Geen letzel , hoe veel vruchten 

 dat men ook eet, zalmen vernemen, 

 indien men na het eetcn van deeze 

 vruchten eenige bladen Betel eet. En 

 dit is, als ook dat hyzcér aangenaam 

 van fmaak is , myns oordeel*, <j'oor- 

 zaak , waarom men gemeerflyk zeid, 

 dat zich nooit iemant aan deze vruch- 

 ten zadt kan eeten. 



IfiS'ma valt ook een zeekre wel-fma- -^m 

 kende vrucht , Ananas geheeten , die 

 allereerft uit Weftindië in Ooftindiën 

 gebiagt is , alwaar de zcIvë Hu in ver- 

 fcheidene geweften zeer wèéligh voort 

 kömt-en tiert. De vrucht , dieontrent 

 de groottq vaneen Citroen heeft , is 

 hoog-geel vaüiidèur /en welriekend, 

 alsze ryp is ; invoegen meilifl 'x. voorby 

 gaan de reuk gewaar word daar 7ezel- 

 ve in huis leggen. Boven op isze ge- 

 kroont met een tros van bloemen en 

 bladen , valt ook zeer zappigh en aan- 

 genaam van fmaak , en fchynt van ver- 

 re wel een Aartjesjok re zyn , maar 

 heeft geen ftekende angels. Degroot- 

 fte middelde ftronk , daar aan de vrucht 

 groeit , is ontrent twee voeten hoog , 

 en met vyftien of zeftien bladen bezet , 

 die niet qualik na Aloësbladen gely- 

 ken. Rondtom dezen middelften dronk 

 zitten weer andere kleene dronken , 

 waar van ieder ook een jonge vrucht 

 heefr. De gecne , die nu deeze rype 

 vruchten afplukken , fteeken de jon- 

 ge dronken terdont in d'aarde , waar • 

 af dan groote dronken groeien , die 

 binnen het jaar rype vruchten krygen , 

 gelyk de voorige oude , daar af de zel- 

 ve genomen zyn. In wortel en bladen 

 gelykt dit gewas niet qualyk na een 

 Aartjesjok. Als deze vruchten in Indien 

 gebragt wierden , warenze zoo duur, 

 dat het duk voor tien dukaten ver- 

 kocht wierd : de zelve hebben een zeer 

 aangenaame fmaak , en fmaken byna 

 zoo lekker als Aard-beziën met wyn 

 en fuiker. Die deze vrucht wil eeten , 

 neemt eerd den buitenden fchil daar 

 af, en fnyd het overige aan fchyven, 

 die men in wyn of ° water te wecken 

 moet leggen , om de bytende kracht , 



die 



