Tartarifchen Cham 



die by de zelve is , daar uit , en in den 

 wyn te doen trekken, dewylze anders 

 blaren op de tong byten. Invoegen een 

 ieder zich wel te wachten heeft , dat 

 hy , bedroogen door de zoete fmaak, 

 niet veel van deze vruchten eet , de- 

 wylze iichtelyk door hare fcherpheidt 

 een ongeneeslyken rooden loop ver- 

 oorzaken. En hoewel deze vrucht heet 

 van aart is , gelyk zulks hare werkin- 

 gen genoegzaam uicwyzen , zoo heb- 

 ben evenwel de bladen van dit gewas 

 een verkoelende kracht by zich ; de- 

 wylze een zuure en t'zamentrekkende 

 fmaak by zich hebben , die alleen in 

 verkoelende gewaflen gevonden word. 

 En zoo een edele en aangename fmaak 

 heeft deeze vrucht , darze in 't eeten 

 als fuiker in den mondt fmelt , en in 

 zoetigheit van fmaak byna geen weerga 

 heeft. 

 ■ht In ^lantung groeit ook een zeekre 

 vrucht, Af?//2?geheeten. De boom, daar 

 aan de vrucht Mufa groeit , die ook 

 van zommigcn d'Indiaanfche Vyg ge- 

 noemt word ., is een zeer fchoone boom, 

 en fchiet tot de hoogte van achtienen 

 twintigh palmen. De ftam van dezen 

 boom beftaat uit verfcheidene fchor- 

 fen , die dicht op malkandre leggen , 

 en heefr de dikte van een mans been. 

 De wortel is rond , dik, en verftrekt een 

 aangenaam voedzcl voor d' Olifanten. 



, of Kei^^er van Sina. 149 



De bladen , die negen palmen lang en 

 twee en een half breedt zyn , hebben 

 in de lengte een vry dikke zenuwe , zyn 

 aan de bovenfte zyde donker, en aan 

 d'onderfte bleek groen. TJit den top 

 van den boom fchiet een tros bloemen , 

 die eveneens als de fchobben of fchil- 

 feren van den Pyn-appelby malkandre 

 zitten. Daar na brengt de boom een 

 eenigen tak voort, die zoo dik als een 

 arm , en in veele knoppen onderfchei- 

 den is ; aan ieder van deeze knoppen 

 hangen tien of veertien Vygen ; invoe- 

 gen aan eenen tak dikwils honderd of 

 twee honderdc Vygen zitten. Deeze 

 vruchten worden in verfcheide foorten 

 onderfcheiden : want zommige zyn geel, ' 

 langwerpigh , aangenaam van fmaak , 

 en wei-riekend ; andere groen , lang , 

 en mede aangenaam van fmaak. Deze 

 vrucht is in 't gemeen week, vet, taai, 

 zoet, en fmaakt den geenen zeer zoet, 

 die de zelve gewoon zyn t'eeten ; maar 

 zy valt zwaar om te verteeren , geeft 

 evenwel goet voedzcl , en geneert zon- 

 derling de hoeft en zinkingen. De ge- 

 droogde fchillen van de vruchten ver- 

 fterken d'ingewanden en 't hert. Het 

 water of afziedzel , daar in deze fchil- 

 len gekookt zyn , is zeer goet tegen al- 

 le quaataardige koortzen ; en het poe- 

 der van de fchors geneeft alle gebreeketi 

 des herten. 



j 





1 ; 





i 



'{■i 

 :'"■•' 



SESTIENDE HOOFTSTUK. 



Van Gedierten. 



GElyk de milde natuur de geweften 

 van Sina dus met allerlei flach 

 van Boomen , Heefters , Krui- 

 den en Vruchten heeft gezegent, alzoo 

 heeftze de zelve ook niet min vrucht- 

 baar gemaakt in 't voortbrengen van al- 

 lerlei bezielde redenlooze fchepzelcn , 

 als viervoetige Gedierten , Viffchen , 

 Vogelen en Ongedierte , daar af ik in 

 dit Hooftftuk vervolgens op 't kortfte 

 •en bondigfte zal handelen. 



Viervoetige 'Dieren. 



MEn vind door geheel Sina zeer schufm. 

 veele zoodanige Schapen als in 

 Perfie en Tartarye ; te weten, met lan- 

 ge en dikke ftaerten , die haar naflepen, 

 dikwils de zwaarte van veertigh pond 

 hebben , en ongemeen zoet van vleefch 

 vallen. 



By de Krygs-hooftftadt Tieki vallen 



zeer treflèlyke Koe-beeften , die zeer 



lange , dikke en krult-hairde ftaerten 



hebben , die de Sineefche Krygs-knech- 



t 3 ten 



