Tartarifchen Cham , of Kei:^er •van Sina. 



oore koomende , beflooten, na onder- 

 linge beraadflaging , buiten kennis van 

 den Koninklyken Raadt , de Tarters 

 met allerlei onverdragelyke moetvvil- 

 ligheden te quellen en te plagen , om 

 door dit middel hen tot het aanvaer- 

 den der wapenen tegen de Sineezen 

 op te hitzen. Maar een diep geheim 

 van ftaat fchuilde daarenboven by de 

 Sineefche Landtvooghden onder dit 

 werk ; want hun voornaamfte oogh- 

 merk draaide hier op uit , datze by de- 

 zen oorlogh zochten gelegentheit te 

 krygen , van zoo wel op de Tarters als 

 op d'onderdanen des Sineefchen Ryks 

 te rooven. 

 '" Doch niemant heeft zich te verwon- 

 f. deren dat de Sineefche Landtvoogh- 

 den van 't Landrfchap Leaolung zich 

 70odanige zaaken dorden onderwin- 

 den , en tot die vermetelheit komen ; 

 gemerkt deeze Landtvooghden , door 

 hunne wetenfchap in Kryghs-zaken , 

 zoodanigh een macht en gezagh be- 

 zitten , datze alleen onder 's Keizers 

 geheime Raden ftaan , en byna hun le- 

 ven lang in dienftblyven. Ten anderen 

 is de macht van alle de Sineefche Land- 

 vooghden zoo groot , datze , fchoon 

 zy als flaven na's Keizers oogwenk le- 

 ven , evenwel hun aanbevoolen ampt 

 als met volkomen macht bedienen , 

 't en ware zy daar in van den Keizer 

 of door andere hooger macht belet wier- 

 den. Dieshalven wordenze van de Por- 

 tugeezenMandarynsgenoemt; 't welk 

 eigentlyk Gebieders of Beveelers bete- 

 kent; dcvvyl het beveelen en gebieden 

 hen zoodanigh eigen is , als ofze met 

 d'opperfte macht des Keiiers verzien 

 "or- waren. D'eerfte oorzaak , derhalven , 

 ^". van deze Oorlogh , die in deze eeuwe 

 tor- onder de Tarters en Sineezen gevoert 

 wierd, is een t'zamenzweeringofeed- 

 gefpan der Landvoogden , die de grens- 

 plaatzen bewaarden. 

 «"- De tweede oorzaak , waar door de 

 Sineefche Landtvooghden de Tarters 

 tot het beoorlogen der Sineezen zoch- 

 ten te brengen , was het mishandelen 

 der Koopluiden van 't Ryk Niuche , 

 in 't Landtfchap Leaottmg; een zaak, 

 die de Koningen van Niuche zonder- 

 ling ter herten namen. Het Ryk Si- 

 na bezit alle dingen in groeten over- 



vloedt , én kan haar eigen goederen 

 niet vertieren ; waar door de Sinee- 

 fche Keizers eertydts verlof en vry- 

 heit gaven van de waaren en koopman- 

 fchappen , die in Sina vallen , uit te 

 mogen voeren ; maar deze vryheden 

 van het uitvoeren der waaren wierd 

 van de Landtvooghden , die op de 

 grens-plaatzen van 't Ryk leggen , ge- 

 weldigh befnoeit , en na hun welge- 

 vallen vermeerdert en vermindert. Het 

 ftond den Landtvooghden ook vry de 

 Sineefche waaren eerft in Sina op te 

 kopen, en die dan aandeuitheemfche 

 Koopluiden weer te verhandelen ; of 

 d'uitheemfche Koopluiden zelfs , en 

 zoo veel als zy wilden , in Sina te la- 

 ten komen : eindclyk mochtenze ook 

 de pakken, kaflèn en kiften der Koop- 

 luiden , die met hunne opgekochte 

 waaren uit het Ryk weder-keerden , 

 openen en bezoeken ; op dat 'er niets 

 tegen de keurenen wetten van 't Landt 

 uitgevoett wierd. De Ingezetenen van 

 't Ryk Niuche , dat een zeer vruchtbaar 

 geweft is, maar voor het meerderdeel 

 onbebouwt leit , gemerkt het volk zich 

 mceft tot den wapen-handel begeeft, 

 kregen derhalven dan byna alle waaren 

 en levens-middelen uit het Ryk Sina. 

 Dan dewyl zy , zoo wel als andere 

 uitheemfche volken , met zoo naauwe 

 wetten van de Sineefche Landtvoogh- 

 den bepaalt wierden , zoo vervoegdca 

 zich de Koopluiden van Niuche , on- 

 der fchyn van knechts, (om des te be- 

 quamer hun koophandel in 't Ryk te 

 dryven) by de Gezandtfchappen , die 

 van verfcheidene nabuurige Koningen 

 en Vorften , tot teken van eerbewys , 

 of gehootzaamheit , gedaan wierden ; 

 maar zwaarlyk wierden deze Kooplui- 

 den geftraft , indien men bevond dat- 

 ze met bedrog te werk waren gegaan , 

 en koophandel gedreeven hadden. De 

 gemelde Landtvooghden dan , van de 

 grens-plaatzen in 't Landtfchap Leao- 

 tung , die onderling een eedgefpan had- 

 den opgerecht , om de Tarters van Niu- 

 che tot de wapenen tegen de Sineezen 

 op te hitzen , begoften nu de Kooplui- 

 den van Niuche ( die jaarliks , onder 

 fchyn van knechts , met verfcheidene 

 uitheemfche Gezanten den Ryke van 

 Sina indrongen ) lagen te leggen , en 



beroof. 



:„,;| i 



t\ 



\\ i 



