Tartarifchen Cham, of Kei:^er 'van Sina. 



193 



üM-iTartarye , en den Zee-boezem van 

 de Revier Talotis , ( ter plaatze daar 

 de groote Muur zyn begin neemt) ge- 

 legen is ; en plante daar in den üoel 

 des oorlogs. Dit deê hy buiten twyf- 

 fel te dien einde , om ter Zee veiligh 

 re kunnen wegh vluchten , indien de 

 Sineezen hem van achteren te lande 

 quamen beftooken , en den wegh van 

 te rug te trekken affneden, enbefloo- 

 ten hielden ; maar zoo hy kon flandt 

 houden , om uit zyn eigen Ryk en 

 van andere verplichte gebuur-Vorltcn, 

 langs dien zelven wegh , des te gevoeg- 

 lyker zoo veel hulp-troepen te tcun- 

 nen bekomen , vi'aar mcê hy 't. Kyk 

 Sina zou kunnen bemachtigen en ver 

 overen. 

 ? De Koning van Niuche was nu wel 

 l met zyn Heir op 's vyands bodem ge- 

 raakt ; maat bezefteude hoe te kleen 

 een macht hy noch had , om zoo een 

 machtigh Ryk aan te taften, en te ver- 

 overen ; en dat hy ten anderen van de 

 Krygs-bezettingcn , die in de Steden 

 van de Landfchappen LeaotUMgenTe- 

 kim lagen , zeer lichtelyk kon over- 

 vallen en verovert worden , eer hy te 

 degen ter weer raakte , zondhyeenen 

 Brief aan den Sineefchen Keizer , inde 

 Tartarifche Tale ; doch niet onhebbe- 

 lyk , maar zeer beleeft geftelc , met 

 klachten over de godlooze moort van 

 zynen Heer Vader ; over de bedriege- 

 lyke zydgangen der Landtvooghden ; 

 over d'onbillikheden van ten Hove 

 geen gehoor te kunnen krygen , en dier- 

 gelyke ongerechtigheden meer , die 

 liem van de Sineefche Landtvooghden 

 wedervaren waren. Hy liet daar in ook 

 verzoeken , dat de Keizer , met een 

 billik en rechtvaerdigh oordeel , zynen 

 handel en doen wilde overwegen , en 

 zyne Landvoogden narechten verdien- 

 fle ftraffen ; dies beloofde hy weer , de 

 veroverde Stadt Tuxung aanftondts te 

 verlaren , en met zyn Heir buiten de 

 Muur te trekken. Eindelyk deed hy 

 ook verzoeken , dat de Keizer hem de 

 jaarlikze fchattingen , die hy moefte 

 opbrengen , wilde quyd fchelden , om 

 daar uit de zwaareonkoften van dezen 

 oorlog te kunnen verhalen ; dit doen- 

 de , zouden d'lngezetenen van 't Ryk 

 Sina als vrienden en bondgenooten in 



iV/W/'É' weer ontfangen en aangenomen 

 worden. 



Welk Europifche Vorft en Koningh 

 kon ooit rechtvaerdiger en billyker ver- 

 zoek inftellen ? Men zou hier uit be- 

 fluiten , dat deze Tarters, die 't Ryk 

 Sina wel eer een volle eeuwgeplaagt, 

 en gcregeert hadden , van hunnen wree- , 

 den aart nu verandert, en totgefchik- 

 ter zeden en alle menfchelykheit ge- 

 braght waren : datze hunne drift en 

 zucht toe den oorlogh geheel en al had- 

 den uitgefchud , en met de Sineezen , 

 een vreedzaam en oorlog hatend volk, 

 in ruft en eendraght zochten te leven. 

 Tot den brenger van den gemclden 

 Brief verkoos de Koning van Niuche , 

 om het verzoek des te fmakelykcr te 

 maken en meer gezags te geven , zee- 

 kren Indiaanfchcn Offèr-Paap , dien de 

 Tarters Lama noemen ; mee laft , daar- 

 enboven , van op 't nedrighfte en de- 

 mocdigfte 's Konings verzoek by den 

 Keizer in te ftellen , en hem en den 

 Ryks-raden wel ernftelyk voor te dra- 

 gen , datze zich van het plengen en 

 ftorten van zoo veel onnoozel bloeds 

 wilden wachten , en de Sineefche zeden- 

 ftichtende leflèn , die meeft op vrcede 

 en ruft floegen , behertigenenindach- 

 tigh zyn. 



De Keizer Vanlicus , (aan vvien de J£ll'/"' 

 Cham , of Koning van Nmche , eenen Tartari- 

 Brief van zoo een beleefden inhoudt M'» "'- 

 afzond) fchoon hy een zeer fchrandcr °^'' 

 en ervaren Vorft was, gebruikte even- 

 wel in dit werk ('tzy dat hy door den 

 hoogen ouderdom begon te fuficn , 

 of 't gezagh zyner mogentheidt zyne 

 herflènèn bedwelmt hadt,) zyne ge- 

 woonelykc fchranderheit niet. Want 

 hoewel hy niet duifterlykuitden Brief 

 befpeurde , dat de klachten van den Ko- 

 ning van Niuche op gewichtige rede- 

 nen fteunden , zoo nam hy evenwel 

 de zaak zoo weinigh ter herten , en 

 oordeelde die van zoo een kleen belang 

 te zyn, dat hy de zelve niet waerdigh 

 achte ten Hoof in zyne tegenwoordig, 

 heit te laten verhandelen; maatftelde 

 die in handen van zyne Ryks-raden of 

 eenige zyner Overften ; waar uit de 

 vyfde oorzaak des Tartarifchen oorlogs 

 ontftont. 



Deze Overften , die door een zon- 

 b b der- 



