Tartarifchen Cham , of Rei:^er -van Sina. 



Dit dus hcimelyk befteeken hebbende , 

 recht hy met de Tarters, na hun eigen 

 wil en vvenfch , en op zeer onbilUkke 

 voorwaarden voor den Sineefchen Kei- 

 zer , een verbond van vreede op ; dat 

 de Keizer , zoo dra hy dat te leezen 

 kreegh , krachteloos en van geener 

 waerde hield. T-venm , die wel zagh 

 dat aan het vernietigen van het ver- 

 bond dezer vreede zyn eer en gezagh 

 by de Tarters zoude hangen, ging hen, 

 om den Keizer tot het aanvaarden 

 van deze vreede te dwingen , zeer ftou- 

 telyk, in den jare zeftien honderdt en 

 dertigh, tot het beoorlogen des Sinee- 

 fchen Ryks ophitzen en aanraden , met 

 beloften van tegens hen het minfte 

 niet te zullen aanvangen, nochtezich 

 verroeren , indien zy door eenen an- 

 deren vvcgh , als daar hy her gezagh 

 en gebied had, een inval wilden doen. 

 Zoo geraden, zoo aangevangen: want 

 de Tarters twyflêlden zoo weinighaan 

 de beloften van Tvenus , ter zaake van 

 zyneovergrootegierigheit, datze zon- 

 der zorge , en lang te zammelen , in 

 't Landfchap Teking vielen. De plaat- 

 zen , daar zy voorby trokken , plon- 

 derdenzeuit, leidenmeenigte van Ste- 

 den aan kooien , enquameneindelyk, 

 na datze metrooven, branden en flroo- 

 pen , veel moetwils ten platten lande 

 en in de Steden bedreeven hadden, de 

 Keizerly ke Hooft-ltadt Teking zelf be- 

 rennen. 

 tin Dit braght groote fclirik en ontftel- 

 ndi jg^jg j^jgj alleen onder de gemeene 

 üdt Burgers en Stedelingen, maar ook on- 

 der de voornaamfte Ryksraden , die in 

 dit gewricht der zaken den Keizer wel 

 ernftelyk rieden , dat hy de Stadt ver- 

 laten , en zich tot na de Zuiderlyke 

 Landfchappén begeven zou. Dan hier 

 toe was hy niet te brengen ; maar zei- 

 de , dat hy zich liever aan honderdt 

 ftukken wilde laten houwen , of in 

 een uitval met de zynen zich doodt 

 vechten, als, uit vreeze voordeTar- 

 ter, de minfte voetftap te wyken , en 

 uit de Noordelyke Landtfchappen te 

 trekken. Daarenboven beval hy zy- 

 ne Krj'ghs - overften op den halze aan 

 niemandt verlof te geven om uit de 

 Stadt te trekken ; maar datze eenen 

 ieder tot blyven wilden vermanen, 



209 



en een herte in den ly ve fpreeken. De 

 Tarters middelerwyle begoften dikwils 

 op de Stadt ten ftorm te trekken ; maar 

 wierden t'elkens met groot verlies van 

 volk afgeflagen ; zulks zy beflooten 

 het werk voortaan wat zachter op te 

 nemen , en liever de Stadt met een 

 langduurigh bclcgh zoeken te vero- 

 veren , dan met domme kracht , tot 

 groot afbreuk van hun Leger , te werk 

 gaan. De Keizer deed ook , by eenen 

 afgezondenen brief , Tvenus met zy- 

 ne Krygs-knechten op ontbieden , om 

 de Tarters ( wan t zyn verraad was toen 

 noch aan den dagh niet gekomen) op 

 te flaan en weêrftand te bieden. Tve- 

 nm , op dat de Keizer op hem geen 

 achterdenken zou krygen , vervoegde 

 zich tot onder de wallen van Teking 

 met zyn Heir, dat zich een groot ftuk 

 weegs van het Tartarifche Leger neêr- 

 floeg. 



Tvenm hier-en-tulTchen toonde te- i"«»«« 

 gen het Tartarifche Leecr ter vvercldt "f'' ''°°' 

 geen vyandtlchap ; maat ried in tegen- ^e» «»> »»» 

 deel den Keizer de voorwaarden , daar "' '''"" 

 op het vreê-verbondt met den Tarter ^'*"'^'" 

 geflooten was , t'aanvaarden ; 't welk 

 hy den Keizer alleen te dien einde 

 zocht op te dringen , om dijor dit 

 middel met groote fchattcn en ryk- 

 dommen , die hem de Tarters , in- 

 dien de vreede voortging, daarvoor 

 belooft hadden , naar huis te trekken. 

 Nu begon Ztmgchinim lucht van 't 

 geen te krygen dat Tvenus zoo lang 

 in zynen boezem , rot verderf en on- 

 dergang van 't Ryk , gebroed had , en 

 liet. hem door een van zyne getrouw- 

 fte Kamerlingen weeten , dat hy zich 

 in perfoon alleen , zonder groote na- 

 fleep , in de Stadt wilde vervoegen , om 

 in den Krygs-raad te verfchynen , en al- 

 daar met d'andere Krygs-ovetften t'o- 

 verleggen , wat in deze gevaarlyke ty- 

 den, tot heil en welvaren van'tgant- 

 fche Ryk en de belegerde Stadt , te doen 

 ftond. De Keizer, die geen poorc wil- 

 de gcopent hebben , onder fchyn dat 

 de Tarter te dicht onder de wallen 

 lagh , en met het openen der poorte iets 

 vyandlyks moghte onderwinden , hoe- 

 wel zulks meer gefchiede , op dat Tve- 

 nas met zyn gantfche Leger ter Stadt 

 niet zou indringen , beval dat hy zich 

 dd by 



1. % 



