UI. 
ÁFDEeEL. 
KA Me 
Hoorp= 
STUK. 
Magneet, 
122 HET YzeER EN 
Yzer-Ertfen , en is de eenigfte Soort , van 
welke het Yzer aangetrokken wordt. 
Zy komt in alle Wereldsdeelen ; ‘buiten Afri- 
ka, voor. In Europa breekt zy op veele 
plaatfen daar voornaame Yzermynen zyn, ge- 
lyk in Sweeden en Noorwegen , als ook in 
Lapland, in Hongarie en Saxen. Eigentlyk 
is zy doorgaans niet van andere Yzer- Ertfen 
afgezonderd, Men heeft in Sweeden waarge- 
nomen „ dat de zwarte Yzer-Ertfen, die de 
besten zyn „ naar de toppen der Bergen de 
meefte Magneetifche kragt bezitten. Hier uit 
is vermoedelyk , of ook de plaatzing en aan- 
doening der Lugt gelegenheid gegeven heb= 
be, om die kragt aan de Yzer-Erts mede te 
deelen. Immers dat zulks weezentlyk in de 
Natuur plaats heeft, is uit de Ondervinding , 
ten opzigt van de Yzeren Kruifen der Too: 
rens, die veele. Jaaren fgeftaan hebben, onbe- 
twistelyk. Voorts valt zy ook op Hispanjola 
en andere Eilanden; zelfs onder de Rotfen in 
Zee komen fomtyds voor , die in de nabuur- 
fchap het Kompas doen wankelen. In Peru, 
heeft men ‘er gantfche Bergen van, gelyk ook 
in Siberie, alwaar een groote Magneet- Berg 
is, daar men de beste Zeilfteenen op agt 
Roeden diepte en aan de zyden des Bergs 
vindt, volgens de Waarneeming van den Heer 
GMELIN, die ’t zelfde ook van andere Ber- 
gen verhaalt. De graauwe, Glimmerige en 
Elzed. 
_ 
