Bos&Vacca C. Lib. I. 59 



c^emaceratofaliuatur.Melius eriam in hos ufus Altinaeuaccaeprobantur^quas eius regionis inco a 

 !ae ceuas appellanneae funt humilis ftatura;,la<ftis abtindant es,propter quod remoris earum foetibus, 

 generofum pecus alienis educatur uberibus;iiel fi hoc pradfidium nOrt adeft,faba frefa, &C uinum re* 

 detoIerat,idcjpprxcipueinmagnisgregibusfieriopOrtet,Columella, Boues foetae pinguefcunt du 

 geruntuterum,eduntc|j amplius 3 utetiam aliar quadrupedes.Boues circa Toronam,paucis ante par 

 tum diebus,ladecarent:reliquo tempore habent perpetuo. Ventrem ferunt decem menfes j Varro* 

 Pariuntmenfe decimorquicquid antegenitum,inutile eft,8c* non uitale.Sunt authores, ipfocomple 

 te decimum menfem die,parere,Plinius.Quandiu uiuunt &C coire folent &C parere. Pariunt fingu* 

 losjgeminos raro, AriftotFerunt uterum mefes nouem,decimo pariunt,Stint qui decem totos meri 

 10 fes,exceptis paucis diebus,aftirment.Qiiod autem inlucem prarcurreritharc tempora,idabortiuum 

 eft,uitalec^minime 3 etiamfi paulo maturaueritpartum; praemolli nanqj , imperfedaq} ungula pro* 

 dit,Ariftot» Mas iibiitiuencamfuperuenit,certisfignis comprehendere licet, quem kxum genera- 

 uerit,quoniam fi parte dextra deftliuit,marem feminaflemanifeftum eft;fi laeua,foeminam;id tamen 

 uer um efle non aliter apparet quam ubi poft unum coitum forda non admittit taurum ; quod dC ip a 

 (um raro accidit.Nam quamuis plena fcetu no expletur libidine, adeo ultra natura? terminos etiam 

 in pecudibtis plurimum pollent blandae uoluptatis ilIecebra? 5 CclumeIla, Varro,6V Africanus. Ca:« 

 terum fi defyderes utid quod orietur fitmafculus 9 quo tempore coeundum eft 7 tiinculo finiftriim te 

 ftem excipito.Sin atitem foemina,dextrum fimiliter deligato. At nontilli id ipfum naturalitcr faciut: 

 qui qtiidem fi mafculum nafci uolunt,fpirante Borea congrefltis praeparant; fin coritra, fceminam, 

 aercexiftente Auftrino, Africanus.Aprili menfe uituli nafci foIent,quorum matres abundantia pa= 

 buIiiuuentur,utfufn'cerepofilnt tributo Iaboris,cVIa<ftisJpfis autemuitulis toftum molitumcpmi 

 !iumcumla<ftemifceatur,faluiati^ 



bula pabtilumfertiari oportet integrtim,qtiod egredientes deguftare poflint , faftidiofx enim fiunt, 

 Varro.Vacca? per aeftatem fcecundiores pluuiofaminftarehyemem indicat. Alias, Cum uaccjeplti 

 res grauid£efunt,& facileinitum patiuntur,nimirum pro fignohyemis cVimbritimid accipitur,Ari 

 ftot.Necj3 enim fieri poflet,tit Alberto placet,animal ficcum fcecudo &C genitali humore abundare, 

 nifi iam a ccelefti influxu ftellarum,quar annum regut,humor in eis commoueretur.ToIerat frigus 

 hoc armenti genus,et poteft facile hybernare fub dio;protiidendtim tamen qtio recipiunt fe frigidus 

 iocus ne fit;algor enim eas &C fames macrefcere cogit.Calore igitur fub dio, frigoribtis intra tedura 



50 manere oportet.Sed laxo fpatio eonfepta facienda funt,ne in anguftfjs ftent,atit feriantUr, aut con* 

 currantjCV tit inualida fortioris icfrus effugiat,nec iniuria fiat grauidarum,cV conceptum altera alte* 

 rius elidat.Propter tabanos etiam cYbeftiolas quafdam minutas,aliqui folent includerefeptis ne co 

 citentur.Ocfto pedes ad fpatium ftandi fingulis boum paribus abundant , &C in porrecfhone quinde* 

 eim.Stabula equorum uel botim meridianas plagas refpiciant,non tamen egeant feptcntrionis lu= 

 minibus,qtiaeperhyememcIaufanihilnoceant,per xftatem patefaclarefrigerent. Optimafunt fa= 

 xo atit glarea(glareis)ftrata,nonincommoda tamenetiam fabulofa:(arenis ftrata)i!la, quod imbres 

 refpuant;haec,quod celeriter forbeant nanfmittantcjj:Sed utraqj detiexa fint ( propter ungulas ani* 

 malium ab omni humore fufpenfa)ut htimorem effundantjfpec^rentcjj ad meridiem, utfacile ficcen. 

 tur 3 cV frigidis tientis non fint obnoxia(uel,propter flattis glaciales 3 quibus aliquis refiftere debetob 



40 iedtus.)Subfternioportetfrondem aliudue quidin cubiIia 3 quo mollius conquiefcat.Boties nitidio* 

 res fientjfi focum proximehabeant, &C ignis lumen intendant. Prasfepium oportet extrucftum eflc 

 diligenter,ne qtiid pabuli inter pedes animalium pereat, Bubilia bona benecp aedifrcata,bonas prae> 

 fepes,falifcas habeat datratas.Qatros inter fe oportet pede diftare.Si ita feceris, pabulum boues no 

 efjcient,Cato.In incendfjs fifimi aliquid egeratur e ftabtilis,facilius extrahi , nec recurrere oues bo« 

 uescpfertur,PHnius.Hybernae ftabulati'oni boum prseparanda funt ftramenta > qux menfe Augu. 

 fto intra dies triginta fublataemeflis prafcifa,in aceruum extrtii debemvhorum defedio cum pecorf, 

 ttim agro eft utilis ; liberantur arua fentibus , qui aeftiuo tempore per caniculae ortum recifi,pleruc^ 

 radicitusintereunt,cVftramentis pecoris fubiedi plurimum ftercoris efficiunt«Ha?c cum ita curatie 

 rimus,tum &C omnegenus pabuli praeparabimus,dabimuscp operam,ne penuriacibi macrefcat pe^ 



50 ctis, Letiis autem cura pafcui eft;nam ut lamor herba confurgat, fere tiltimo tempore afftatis incen- 

 ditur; ea res &C teneriora pabula recreat, &C fentibus uftis frtiticem furred tirum in altitudinem com 

 pefcitjpfis uero corporibus affert falubritatem,iuxta confeptum faxis cVcanalibus fal fuperiedus, 

 ad quem fature pabulo libenter recurrunt, cum paftorali figno quafi receptui canittir;nam id quocjj 

 femper crepufculo fieri debet,tit ad fonum buccinar pecus,fi quod in fyluis ftibftiterit, fepta repete^ 

 re confuefcat;fic enim recognofci grex poterit,numerusc^ cenferi,fi ueluti exmilitari difciplina in« 

 tra ftabtilarfj caftramanferint,Columella, 



De boum fanitate tuenda complura funt , quse exfcripta ex Magonis libris , armentarius ftius 

 crebrotitlegeretM.Varrocurabat,Laborantarmenta uehementius prtiina folicitata quam niue* 

 Quocuncp autem tempor e,fed maximeaeftate,fiboues concitentur ad curfum,aut aluus eorum ad 



60 perniciem foluitur, atitfebricuIsecommouentur.Natura enim pigrum anfmal bos,St" labori pouus 

 qtiam uelocitati accommodtim,tiehementer laeditur fi ad opus cogatur infuetum,Coltim. &C Vege. 

 tius t Plantae oliuarum primo furctilari debent, ita ut fimplex ftylus altitudinem maximi fcrobis 



d x 



