Bos&Vacca D. E. Lib. I. 61 



tur,infra dicemus» Boues coelum olfaclantes,fecjj lambentes contra pilum , tempeftatem prarfagu 

 unt,PIinius* S uftas boues numerandi fcientiam tenere Ctefias Gnidius fcribit, N a Sufis regi fingu 

 lae quoridie centum cados ad irrigandos hortos hauriunt + Qiiem quidem laborem , fiue quod fit eis 

 certus &conftitutus,{iue etiam quia diumtiltumcjjin eo fe exercuerintipromptiflimeobeunt; NuU 

 lam enim earurn ad opus remollefcere uideres,necj3 ad alterum fupra quam diximus cadum exhau* 

 riendum,necuerberibus,nec blanditijs mducere pofles,Aelianus,Plutarchus etiam m Iibro terre* 

 ftrianc an aquatica animalia plus fapiant,jidem fcribit in haec uerba;Boues Sufis hortos regios uer* 

 fatili machina &C imodiolis hauftorrjs numero certis rigant;centenos modiolos in dies ftngu?os fingtt 

 liboum ducuntE natura etiam bouis eft,cum ex feritate ad manfuetudinem tradudus efl,ut ad pa 



10 rendum facilis fit<Ent'muero ad feretrum portandum fub iugum miffiis quietus manet,fiue uelis e* 

 um ereclo capite quiefcere,fiue ad terram inclinato abrjci,tum in ceruice 5C dorfo ptierum puellanv 

 uegeftaripatitur.Equidemipfeuidi, quifupra nihilfe commouentes tauros faltarent. Itemboues 

 inftituti fefe in theatris j'nclmant,&: erigunt,c¥ motus uel homini ipft difficiles faltant, Aelianus.Bo 

 uem licetmanfuetu , no facile tame illius qui fibi ftimulos admouetobliuiocapitat miuria antmo ac 

 memoria uel longiflimo interuallo cotinens,pcenas pro maleficio fibi illato fumit, Nam cg eft fub itl 

 gum miffus,loriscp conftn'cTus,quodammodo fimilis eft homini in uincula coniedo, 5C fe qtiide tra. 

 hi quo impellitur,acquiefcit ? yt uero foltitus eft,alias ad bubulcfi uerftis pedemfuumlaxans,alicjc| 

 illius membrum contrttiit:alias faepe in cornua indtatus,in curfu illum interfecit: Cum tamen in cae 

 teros fubtto manfuetus exiftat,ac quietus tn ftabulum ingrediatinec^ enim ferus in eos exiftit , qui 



10 iram dbi non mouent,AeIian*Boues dC pafcunt per focietates atcjp confuetudines;8t" fi unus aberra* 

 rit,reliqui fequuntur;quapropter boartj ntfi prseuenerint , totum armentum requirant , necefle eff^ 

 Ariftoteles, Eximia boum aratorumin focios pietas animaduerfa eft;nam alter alterum, qtiocum a. 

 rare confueuit,fi forte defit,requirir,5£ frequente mugttu defyderium teftatur* Quanto fcetus ftfc, 

 os amore profequantur uaccae Oppianus his uerfibus praedicautt, 



Otoy </l fcAxflfdlvtfS T&k 7roortccs kyxKotacrcu M«Tfcg*s,»x hrxT^k yvvcuK&ooy s%vdyovtrt 

 KooKurct^^avrk JicrwctKyvvrscrt vohhks. Rubram ueftem non ferunt qui ad boues accedunt ne 

 que fplendidam qui ad elephantos,quodeiufrnodi coloreeas beftias conftetefferari,Gyllius 4 Apud 

 nos cum exada hyeme uaccac primum m pafcua emittuntur, quaeuis proximam cornibus adoritur: 

 quae tum uidafuerit,totam deinceps aeftatem alteri cedit, Suntqui allium cumfale uaccis fuis pri* 



5° mumemittendis incibopra*beant,utreliquatomnes propter odoremeas auerfentunfedminuspla* 

 cidse inde fieri exiftimantur.Sunt qui nefcio an allium an aliud quidpiam bubus cdendum ingerat, 

 ut a cseteris uitentur, SC ip(i herbis abunde fruantun Boues lupus iniiaditralitur enim carne , Am 

 ftoteles, Si bos ferus fune Ianeo Iigetur,manfuefcet,Rafis* B<* %7rtQoLvvrcu ^vorHstm KK<w«;hoc eft f 

 bos grauitatem quandam 6C fimpiicitatem uultu ac moribus pra? fe fert, Adamantius, Ariftoteles 

 in phyiiognomonids illos quibus hcies carnofa eft,remtfli& negligentis animi efle cotjcit: quibus 

 magna 3 t'gnauos feu tardostquibus oculi magni 3 fimiliter;quibus admodum caui, mites : &C illos etia 

 ignauos,quibus frons magna fittpoftremo querulos dC indignabudos, quibus uox primum grauis^ 

 in fine acuta fuerit:quod eadem omnia in bubus fimiliter fe habeant, 



E* 



40 Multiolicem ex bubus utilitatem capi Philes poeta recenttor iftis ucrfibus complexus eft: 

 rQCy^Hsoy h j39§, MgJ. kQai<Ig cpocjTtcc, Kcu riss ywgyi$ »^itA« w&s rrscr irQVls^ 

 Kcw ykhtt 7roi&, rpx7r'k<lxs agTV«, Mvrce riAcflrnu xcu ^Mi]xs\jcty^ 

 Hoc eft,Boumufus extenditur ad uedwam,agri culturam , lac opera ladaria , dente ad apurrt 

 reftaurandam fobolem, Quid,lnquit Cicero , de bobus loquar ? quorum ipfa terga deciarant non 

 efteadonus accipiendumfigurata;ceruices autemnatae adiugum,tum uires humerorum cxTlatitu* 

 dines ad aratra extrahenda,quibus quij terrae fubigerentur fiflione glebaru , ab illo aureogenere, 

 ut poetae Ioquuntur,uis nulla unquam afferebatur* Ferrea tum proles exorta repcnte eft, Aufacg 

 funeftum prima fabricarier enfem, Et guftare manu lundum domitumc^ iuuencum, Tanta puta 

 batur utilitas percipi ex bobus,ut eorum uifceribus uelci fcelus haberettir, 



f ^fCurandum eft omnibus annis in hoc a»que atcp in reliquis gregibus pecoris, ut deleclus habea 

 tunnam c^enixae &C uetuftacjquaegignere defterunt,fummOuenda: funt, cVuticjj taura?,quar Iocum 

 fcecundarumocctipant,abIegandae, uelaratro domandae , quoniam laboris , &C operis non mmus 

 quam iuuenci propter uteri fterilitatem patientes funt,Columella, Iuuencus caftratus aprior fit hi* 

 go,&: manliietior tracftabiliorc|,&: laboris focium mirifice diligit ut fupra diximus, Boum uulgari 

 um quidam funt maiores,quoru ufus eft in locis planis;alij !in'nores,qin fere ad montes remittuturs 

 mediocres utrifc| conueniunt locis : Oportet autem adultos boues non itiniores laboribus deftina* 

 ire, Petrus Crefcent f Quaf in emendis btibus fequenda,qua!cp uitanda fint, no ex faciii dixerim 

 (inquit Columella)cum pectides pro regionts ccelic^ ftatti dC habitum corporis, cVingenium animi^ 

 &C pili colorem gerant.-aliac formae funt Aftaticis,aliae GalIicis,Epiroticis alia*:nec tantum diuerfttas 

 proufnciarum,fed ipfa quoc^ltalia parribus fuis difcrepat.Campania plerunc^ boues progenerat al 

 bos QC exiles,Iabori tamen & culturae patrr] foli non inhabiles. Vmbria uaftos dC albos,eademcp ru 

 brosmec mttms probabiies animis quam corporibus, Hetruria $C Latium compados , fed ad opera 



f 



7 



