"Bos^ Vacca. C. Lih. L 



fuiim melilbtb tam fimilem facitjVt difficillirpe difcernatur: dillinguitautem hocmodo, Cytifi (inquit) foliadi- 

 gitis friata fubolent erucam,meliIotus magis crocum iucundofequitur odore. Guftus quoq; difcrime facile pro- 

 dctmanq^ cyfifus manfu cicer rcfipit. Hicronymus Tragus Gerraanus trifoiium pratenfe maius,afperiusq;,folijs 

 durioribusjoblongis, & mucron^tis (in Italia nonnullitrifoliumlunatum vocant) procytifo accipit. Pollremo 

 Petrus AndreasMatthceolusSenenfiSjinltalicisfuisadDiofcoridem cpmmentarijsj ficfcribit, vtnostranfluli- 

 mL!s:Cyt!fushoctemporecopi®fiffimusper omncltaliam prouenit, DiofcoridisacPlinij defcriptionibus vndi- 

 quaq; relpondcns.Sunt qui vernaculalingua trifQiium caballinu vocant,aIij tribolum. Ramos primum <^U/bitaIes 

 producit,acfepe maiores,quifolijs veri trifplij yefliuntuiscuixi cofla e mediofatispromincnte.Frondcseiusaibi- 

 cant,&irmanufricentur,acremceu cruc^odorefpirantTimanjdas.cicerisrecentisguftum reprsefentant. Flores 

 *ib murcoli racematim ha:rent,alias flaui,alias candidi.Hs notscyti^irn adco exprimut, vt quln ipfiifuTius fit negare 

 poffit nemo. Caballinura atue trifolium yoci\nt,eo quod plun'mu.eius pabulo dcleftentur equi,qui liberi arltate 

 parcunturiid quod fententii-e hoftrs confirraandaeaccedit nam (vt jPlinius inquit) cytifus equis tam gratus efi, vt 

 pra: eo hordeum negligant.Fuchfius & Monaclii ^ui comentarios in Mcfuen ediderunt, cu hancfiirpem verum 

 cytifu m efie nefcirent^trifofij odorati fpecie fecerut,Hadcnus Pet. iV^atthxolus/Praeter ill^ qui noftraterapefila- 

 tevilam cytifi mentionefaciat,rcperio neminern. lEfiautecomni^ 



cytifiim arbbirefcere non animaduertcrunt, idq; npn modo p^oGeritatc,fedmateria quoq; hgnofasimo offea. Sic 

 enim Piiiiius fcribit^Tota oflea ellilex, cornus, robur,cytifus, morus,ebenuSjlotus, & qux fine medulla cfiedixi- 

 mus.Et c^uanquam alibi f ruticem appellet,arbuf^is tamen potius adnumerare debuerat.: R.uellius qoide cytifuni 

 fuamfruticcnominat^fedciiralaboretindiftitiguendocoamelilotohcrba, fruticis nominecum abufum, vtlsc- 

 pcfit,noh.eftdubiam. Ebcni duogenerafacitPHnius,vnum afboreum,altcrum fruticofum cytifimodo,&tota 

 Indiadirpcrfura.Agitaucemdecytifointerpcregrinas arbores:FrutcxcfI:,inquit,inuentusin Cythnoinfula,inde 

 tranflatiisihdmnes Cycladas, raoxin yrbes Gr;scas, raagno cafeiprouentu;pfopterquodmaximemirorrarum 

 eflHn Italia.' Quid efligitur «^uod Matthseolus per omne Italiam copiofiirimum elfcfcfibit ? Ego cuanno Saluti^ 

 Chrifliana;. 1 5 4 z. Itafiam ingreiTus Patauium veniifera , in horto Petr i Bembi Cardinalis arbufculam nunquam 

 priusa me'<^ifara,&omnibus qui mecura aderat ignotam, vt primum vidi guflauiq;, mox verum cytifum effein- 

 teliexi.Prbcera erat,fibenememin!,fexcircitercubitos,foha(qu^adhucferuo) vbiq; tcrna,omninolotifiuetri-. 

 fol!jpratehfis,minoratantum;gufiu dLilcia&giutinofa, raaluae propemcduinflar.idquod decytifoGalenus (& 

 poileuAegineta) prodidit;Cytifi (inquit)foliavira habentdifcutiendi,fedaquofotepidoq; fucco diluta,quera- 

 admodumetiamaIu3:.Deindecum peralpesinGermaniamredire,nonproculTridento,ideomninogenus iyl- 

 %o ueflrefeperi^longe minus & fruticofiusfatiuo. Io.Q_uintinus,qui de infula MeliteHbellum a:didit,cytif jm in ea 

 abandarCteltatusnullaeiusdefcriptionemadiunxit.NosjVtafiudiofisdiligentius^pofthac 

 qu X tum forma tum facultates eius attinet,cx vetcribus re-petemiis,& primu ex Diofcpride. Cytifus frutex efl ai- 

 bus in totu, vt rhamnus, ramos fpargens cubitales, maibresq; intcrdu,in quibus foIiafcenigraeci,autIoti trifofizc, 

 minoratantu,dorfomedio prominente:eadigitistritaerucaoIent;,guflataq;cicer (alias cic^rviride J.fapiunt;.Fo- 

 'iiarefrigcrantjtumoresinter initia difcutiunt, fi cia panetritaiIIinantur:decoa:um eoru potu vrinani ciet. Non- 

 iiulli,quodapes alliciat,propcalueariaferunt, Hxcpiofcorides:in cniusctiacodicibusnonnullisnomenclaturac 

 cytifoill:a;attribuuntur,tehne,lotusgrandis,trifoIiri,&apudRomanostrifoliumaius:omnesfcihcet afoliorum 

 fimiiitudincdud:^: natelis foinumgr^Ecumef]:. ColumclIacytifum'(5c2eas,&:carnicin,&trifarin vocari fcribit : & 

 eircgcmiham^hocefffatiuam, &aItcrafuxfpontis. Paulus Aeginctacomam cytifiiubetprarcordijspra^gnantiu 

 4^ contra vomitionescx veterevinoimponi. Pliniuslibro ij.cap i4.Frutexcfi:(inquit) &cytifiis, ab Ariftomacho 

 Athenienfimirisiaudibuspr^dicatuspabuloouium,aridusvcroetiafuum:fpondetq;iugeroeius annuaHs.'MM. 

 velmediocrifoIorcditHs.Vtilitasciua;eriio,fedocyorfitietas, pcrquam modicopinguefcentequadrupedejitavt 

 iumentahordeiifpernant. N6exahopabuloladismaiorcopia,autmel:or,fupcroraniapecorriraedicina^mor- 

 bis omni vfu pr^fiante.Quin & nutricibus in defed:u ladisaridu^atq; in aqua decodu,poEui cum vino dariiubet: 

 'firmiores celfioresq;infantcs fore. Viridem etiam <][aninis,autfiarucritmadefad:ura. Apesquoq; nunquadefore 

 cytilipabuIocontingente,promittuntDemocritus&AriftQmachus.NecaIiudminoi-isimpendij efl". Seriturcu 

 'hordeo,aut vereiemme vtporr{i,velcauIeautumnoantebrumam. Sifcminc,mad}du.Etfidelintimbres, fatum 

 fpargitur.Plantxcubitaiesfcrunturfcrobcpedali Scriturpofl:Equino(ftiatencrofruticc.Perficitur triennio.Dc- 

 ^ nietiturvcrno§qu!no61:iocumfloreredefinit,ycIpucri,velanLis vtiliiTima(fortevilifnma)opera'.Canusafpedu> 

 '^o breuiterq;fi quisexprimerefimilitudine velit,angufHoristrifolijfrutex. Daturaniraafibus poffbiduumfemper: 

 Hycm.e veroquodinarait,madidum.Satiantequosdcnxlibrx,&exportioneminoraanimaha,obiterq; intcror- 

 dines ailium & cepc feri fertile efl.Non seftuum,non frigorum,non grandinumjaut niuis iniuria cxpaiiefcit. Adij- 

 citHyginus,nehof!:ium quidem,propter nullaragratiarhhgni,Hucufq;Phnius.Idemahbi.Gla"iixcytifo&Ienti- 

 ci\\x fohjs fimiUs (qiiod Diofcorides quoq; fcribit) &c, coquitur in forbitionc firailaginis,acf excitandu vberta- 

 tcm laclis,eamq; qui hauferint,baiineis vti conucnit. Etalio inloco.Giaucioquoq; (inquit) laflis vbertasinter- 

 milfa refiituitur.famitur eius rei caufa ex aqiia.Hic ego no glaucio fed glaucelegerira. Glaucij enira vfus efl excra 

 corpus taniu applicati (cum fitodore tctro, & guffu araara) adophthalmiara maxirae aprincipio, & ignes facros 

 ^no vahdos,Diofcoride& AegInetatefiibu3.FohararaulofafuntvImo&cytifo,Phn.QiiidautemhicfibiyeIitvox 

 . ramulofa no fatis mihi cprtac.necvideo quid vlmus cu cytifo circa folia comunehabeat digeruntur enim vlmifo- 

 - ''^0 HLfingulaalternisadramulorulatera.CorncliusCclfushb 4 cap.p. incurationelienis^intereaquxvrinam mo- 

 uent&heni profunt^vttrifojij femen^cuminum,apium,ferpyhum,portuiacam, &rehquajcytifurn quoq; conu- 

 merat. Acytifodulcc&pinguelacproducitur. Malicres quidem,fila(5tisinopiapremuntur, cytifum aridumin 

 aquam maccrari oportet, & cu tota node permaduerit, poficro die expreffi fucci.ternas heminas pcrmifceri ,mo-. 

 dicovino,atq;itaporandumdari:fic&ipfa:vaIebunt,&pueriabundantialac5tisconfirmabuntur,CplumelIa5.ii. 

 Fimumadagroslastificandosalijaliud priEfcrunt:quidacuiufcunq;c[uadrupedis excytifo. Molefiaarboribusefl: 

 & hcdera3dnafccns,& vincicns: molelhis & cytifusjna omniafcrme necat;fcd eo vakntior auro (alimon frutex) 

 efbhicenirn veicytifiim ipfuraihterimit,ThcophrafhisinterprcteGaza. Etalibi,Spiifa&roborismcdulIa,quod 

 atrum cognominant:atq; etiam. magis cytifi,q«ippecum harcproximaadebenumaccederevideatur.Principatua 

 quidem ei in pabulis datur, propter ladtis ihdc copiam bonjtatemq;:incommodum tamen tantifpcr dum floret, 

 ■^© vtinquit Arifloteiesjapiumexaminaeiiciuntur: quanquara Democrituspra?dice"t,nunquam deflorecytifi pa- 



C 4 buium 



