395 



levert ook het algemeen bekende stijfsel, het beste boek- 

 binders plaksel , het aitmuntendste haarpoeder , en de ver- 

 schillende soorten van ouwels , kan daarenboven , naar de 

 ontdekking van brt/an , een' Ierlander , de plaats van gom 

 bekleeden, volgens kirchhof in stroop en suiker veranderd , 

 en volgens meer latere proefnemingen nog tot vele andere 

 eindens gebruikt worden (*). In onze stijfsel-fabrijken wordt 

 het liefst van de Vriesche- Tarwe gebruik gemaakt, om- 

 dat die door hare zoo geheete kleijerigheid daarvoor het 

 best geschikt is; maar hiertoe, alsmede in de branderijen, 

 laat zich ook dezulke nog zeer wel aanwenden , welke , 

 zoo als bij de Poolsche niet zelden plaats vindt, gescho- 

 ten of met Schot is (-[-). 



Een tweede zamenstellingsdeel , de Kleefstof (Gluten), 

 welke eigenlijk in hare verbinding met het Zetmeel en 

 met gom en suikerdeelen de Tarwe voor menschen en 

 dieren een der voortreffelijkste voedsels doet zijn, kan 

 eene goede lijm geven , om gebroken porselein en glas- 

 werk te herstellen , ja zelfs om er gebroken ijzer mede aan 

 een te hechten. Maar hoogst belangrijk is de ontdekking 

 welke TADDai gedaan heeft, namelijk dat deze stoffe de 

 eigenschap bezit het kwikzilver-sublimaat te ontleden, en 

 daaraan deszelfs groote vergiftigheid te ontnemen: men 



(*) Zie Flora BóTim. t. a. g. p. pag. 452—456, over de manier waarop 

 bet Zetmeel en het stijfsel , alsmede de ouwels , verkregen worden : 

 hkrmbstUdt's Techn. Dl. II. p. 48 , 61 , en üiikens, Techn. Eandb. 2de 

 Stak, p. 200. Die waarop de ouwels gemaakt worden, vindt men 

 ook in soEms , Maandschr. 2& Jaarg. p. 598 beschreven. 



(f) Boven, bl. 82, heb ik gezegd wat dit is, en waardoor zalks 

 veelal ontstaat; deskundigen hebben mij verzekerd dat zoodanige 

 Tarwe, wanneer die maar een paar jaren gelegen heeft, evenwel 

 nog goed voor het gebruik is. 



