785 



gezwollen, gladde en onbehaarde, twee-hokkige haau- 

 wen, met ronde, roodachiig-bruine zaden. 



Daar er, gelijk zimmermann aanmerkt, welligt geen volk 

 is hetwelk meer gebruik van oliën maakt dan de Chi- 

 nezen, worden er in hun land zoovele verschillende plan- 

 ten , welker zaden dezelve verschaffen , aangekweekt , als 

 nergens anders (*). Daaronder bekleedt die welke wij 

 thans in overweging nemen, na de Olijven, eene eerste 

 plaats , en sommigen gelooven zelfs dat hieruit reeds oud- 

 tijds in Egypte de meeste olie is gewonnen geworden. 

 Wanneer, of omtrent welken tijd deze Chinesche Ra- 

 dijs bij ons te lande bekend is beginnen te worden kan ik 

 niet zeggen, maar vond dat zij in 1754 door zekeren 

 ekeberg uit China , waar men haar Soyfa of Soivati- 

 ong zoude noemen, naar Zweden overgebragl is, dat 

 zij van daar in Duitschland kwam, en zich zoo vervol- 

 gens door de ovsrige deelen van Europa verspreid heeft; 

 wordende dezelve thans inzonderheid in Italië en in Frank- 

 rijk gecultiveerd. Nogtans is het zeker dat dit gewas 

 reeds vóór 30 en meer jaren in ons vaderland geweest 

 is: ongeveer in de jaren 1806- — 1812 zijn er op onder- 

 scheidene plaatsen proeven medegenomen geworden, zoo 

 als onder anderen omstreeks Haarlem , doch voornamelijk 

 in Gelderland en in Vriesland, en in.laatstgemelde provincie 

 door de Heeren bergsma en van sytzama. Wat de proeven 

 ter eerstgenoemde plaatse aangaat , daarvan weet ik slechts 

 dat het zaad op den molen van den Heer pett m comp. 

 te Zaandam geslagen , en dat de olie daaruit even goed 

 van hoedanigheid bevonden is geworden als de Raapolie. 

 Wegens de moeijelijkheid van het uitdorschen der peu- 

 len of haauwen werd echter toen weer van deze teelt af- 



(*) ZiiiaiERMANN ? Die JErde und ihre Bewohner , Th. X, p. 75 sqq. 

 II. 50 



