816 



Maar hoe veel te belangrijker doet zich deze boom niet 

 aan ons voor, wanneer wij bedenken dat wij daarenboven 

 van denzelven de gewone gele en bruine hars , de spie- 

 gelhars , de vioolhars of het colophonium , de witte of 

 Bourgondische hars, teer en teerwater , pik, het, voor 

 het bereiden van boekdrukkers-inkt en van zwarte ver- 

 wen , en tot het voor verscheidene andere zaken dienende, 

 en hoofdzakelijk uit het Thuringsche en Hartsgebergte 

 aangevoerde, maar in Frankrijk , Engeland en Silecië ook 

 uit de steenkolen gebrand wordende zwartsel , den terpen- 

 tijn , den 'zoogenaamden geest van terpentijn , en de terpen- 

 tijn-olie bekomen (*). Wel is waar, de meeste van deze 

 zelfstandigheden worden uit andere Pinus-soorlen , van 

 eene voortreffelijkere hoedanigheid , verkregen , — b. v. uit 

 Pinus Picea L. een beter teer en pik gebrand dan uit 

 onzen gewonen Sparrenboom , en van Pinus Larijc , over 

 welken boom onder het volgende nommer gesproken zal 

 worden, een terpentijn gewonnen welke aan dien van 

 den eigenlijk gezegden Terpentijnboom , Pistacia There- 

 binthus L. nader bijkomt dan die welke dikwijls voor ech- 

 ten Venetiaanschen verkocht wordt, maar het niet is (-f-), 



(*) Men weet dat de Terpentijnolie, door distillatie van den ge- 

 wonen Terpentijn verkregen , en daaruit ook te Amsterdam daarge- 

 steld wordt, maar misschien is het minder bekend wat eigenlijk 

 Kromhout-olie is: deze wordt onder het koken van bet pik, uit bet 

 teer, opgevangen, en draagt ook M r el den naam van Templinolie. 



(f) Omtrent de wijzen waarop men laatstgenoemde artikelen, zoo 

 in Noorwegen en Zweden als in Zwitserland en in Frankrijk, in 

 Noord-Amerika , maar ook in den omtrek van Straatsburg en el- 

 ders , — het eene voornamelijk hier, het andere op andere plaat- 

 sen, — bekomt, — hoe die gezuiverd en voor het gebruik dat men 

 er van maakt behoorlijk bereid worden, kan men onder anderen 

 volgende werken raadplegen : Duhamel , Traité des Arbres , T. II , 

 p. 141 sqq. Uilkers, Techn. Handb., 2** Stuk, p. 233— 240. Hebmb- 

 siaWs, Technol f D. II, p. 287 — 295; maar vooral ook het pracht- 



