818 



Sprak ik van hars , teer , terpen lijn enz. , dat deze zelf- 

 standigheden mede in de Apotheek eene plaats vinden , 

 doet er mij van gewagen dat eertijds ook van den bast, 

 van de jonge toppen, van een afkooksel der naalden, en 

 van eene olie uit de vruchten van dezen boom , in de 

 geneeskunst gebruik gemaakt is geweest; doch hierover 

 kan men murray , rütty , bergids, houttüyn, enz. na- 

 lezen. Maar van deze deelen, alsmede van eenige an- 

 dere, valt nog iets te zeggen. De bast of buitenschors 

 kan zeer wel in de looijerijen gebezigd worden , zoo als 

 onder anderen, in lateren tijd, door gebhard , te Wun- 

 siedel, aangetoond is, welke er alle soorten van leder 

 mede gelooid heeft ; waarbij valt aantemerken dat de- 

 zelve , na daarvoor gediend te hebben, nog gebruikt 

 zoude kunnen worden om in ijskelders het ijs langer goed 

 te houden : men heeft namelijk in Noord-Amerika , op 

 een schip dat ijs uit Boston naar Calcuta overbrengen 

 moest, bevonden, dat dit rondom tusschen Dennenschors 

 ingesloten , bij de aankomst ter laatstgenoemde plaatse 

 niet de minste verandering of vermindering ondergaan 

 had. Gemalen tusschen de reten van vaatwerk gevoegd , 

 bewaart dezelve het bier voor zuur worden . en ook 

 kan men er aan wollen stoffen eene min of meer gele , 

 of eene bruinachtig roode kleur mede geven. — Niet 

 deze schors , — zoo als men zich weiligt uit hetgeen 

 hierover bij sommige schrijvers voorkomt wel eens ver- 

 beeld zal hebben, — maar de binnenbast, en voorna- 

 melijk het jonge hout of het spint, wordt in Lapland 

 en in andere noordelijke gewesten, na eerst in heet wa- 

 ter te weeken gelegen te hebben, klein gemalen of ge- 

 stampt onder gewoon meel gemengd , en bij gebrek van 

 beter nu en dan tot brood gebakken, en in Noorwe- 

 gen wordt daarvan , met een weinig haver en warm wa- 



