857 



nadeelige uitwerking teweegbrengt dan de Water- Ba- 

 nonkel [Ranunculus sceleratus) (*), maar dat de groote 

 scherpheid weJke aan elk gedeelte van haar eigen is, 

 aan het vee hoegenaamd geen letsel doet. — ïk wil 

 niet herhalen dat ook deze plant op den eenen tijd 

 gevaarlijker wezen kan dan op eenen anderen, dat zij 

 niet altijd even krachtig van werking is, dat hierop de 

 gesteldheid van den bodem invloed schijnt te hebben, 

 waarop zij gegroeid is , enz, Er zijn er die meenen en ge- 

 looven dat deze soort aliezins wel voor het vee even scha- 

 delijk is als voor den menseh, maar dat terwijl deze 

 door de rede geleid wordt zich voor haar te wachten , 

 gene daarvoor door dat gevoel gewaarschuwd worden 

 waaraan wij gewoon zijn den naam van Instinct te ge- 

 ven ; — dikwijls zonder daarbij te denken dat daarin eene 

 veel hoogere beduidenis ligt , dan wij ons wel altijd bij 

 het bezigen van dat woord voorstellen. Bij de dieren is 

 dunkt mij dat gevoel hetgeen bij ons de Rede is: na- 

 melijk , wanneer wij aan het begrip daarvan die wijziging 

 geven , welke er naar het verschil van hunnen oorsprong 

 volstrekt aan gegeven moet worden. En zoude ik dan te 

 veel wagen, met te zeggen dat dat Instinct , — ofschoon 

 het hoe hiervan ons moeijelijk te verklaren valt, — bij 

 hen somwijlen niet zoo wel ophouden kan het rigtsnoer 

 van hun doen en laten te zijn, als het bij ons zoo dik- 

 wijls gebeurt dat wij ons door de Rede niet leiden la- 

 ten? En laat het zich zoo mede niet oplossen, hoe het 

 komt, dat er omtrent de nuttigheid of het schadelijke 

 van deze , en in het algemeen van iedere plant , zulke 

 verschillende, ja zelfs dikwijls regt tegen elkander over- 

 staande gevoelens geopperd zijn? — Mij althans komt het 



(*) Dl. I, p. 653. 



