912 



de plaats in Frankrijk vanwaar die komt, zoogenaamde 

 Provence-olie , zoodat zij in den handel voor de ge- 

 wone Olijf- of Boomolie dan ook dikwijls doorgaat. Bo- 

 ven een zacht vuur met runder- of met schapenvet 

 vermengd kan zij de boter vervangen; wijders, — 

 waarvoor zij echter ook zeer wel warm geslagen te ge- 

 bruiken is , — geeft zij in de Engelsche lampen van alle 

 oliën het helderste, en voor de pomplampen tevens het 

 goedkoopste licht , is zij goed voor schilders , tot het 

 vervaardigen van zeep, voor het gebruik in sommige 

 manufacturen, enz. Tot het daarstellen van dezelve is 

 het witte zaad beter dan het zwarte, waarom het eerste 

 ook duurder is , en zoo komt het dat , ofschoon de ver- 

 scheidenheid van deze plant welke het zwarte levert 

 meer opbrengt , gene meest verbouwd wordt. 



De proeven welke , gelijk boven reeds gezegd is , in 

 het jaar 1800 in ons vaderland met het telen van de Pa- 

 pater genomen, en zeer wel uitgevallen zijn, werden op 

 een stuk, vooraf al eenigen tijd ter cultuur gebezigden, 

 heiachtigen grond , op eenen met vuilnis en paarden- 

 en koemest toegemaakten zandgrond , alsmede op een stuk 

 veenland genomen; op eerstgenoemden is er tegelijk Peen 

 tusschen gezaaid geweest. Fijn bewerkte klei en zware 

 landen zijn echter beter hiertoe te gebruiken , maar zij 

 moeten niet te vast wezen, in welk geval de planten er 

 niet behoorlijk wortel in schieten kunnen. Het liefst teelt 

 men dezelve in de Braak, of laat men haar op Gerst 

 volgen , doch zij gedijdt anders na iedere vrucht , welke 

 niet te lang op het land blijft , om dit nog vóór den 

 winter terdege te kunnen bewerken , en niet te veel 

 onkruid nalaat; maar bovenal slaagt zij bijzonder na 

 Klaver , en overigens kan zij op hare beurt de meeste 

 veldvruchten voorafgaan. Ten einde dezelve gemakke- 



