461 



lijk voorkomen, als wanneer men haar verzekert, dat 

 één pond vlas, door dat tot kant te bewerken, tot de 

 waarde van 7000 gulden kan gebragt worden. 



Zal het tbans nog 'noodig zijn met vele woorden er 

 van te gewagen , dat de vlasplant een der vermogendste 

 hulpmiddelen is , ter ondersteuning van landbouw en han- 

 del , en van het geheele maatschappelijk leven. Laat mij 

 om kort te gaan, maar alleenlijk eene optelling doen van 

 eenige handwerkers, die het gesponnen vlas verder be- 

 werken, en hierdoor alsook door andere, hieruit voort- 

 vloeijende werkzaamheden, hun bestaan vinden. Het 

 zijn: garenkokers, garen twijnders, en bleekers- linnenwe- 

 vers; ook linnennaaisters ; lijnslagers, en voorts allen, 

 die bij het maken van papier hun werk doen. 



Wat het vlaszaad betreft, het beste behoorlijk gezui- 

 verd zijnde , bewaart men voor nieuw zaaizaad ; uit dat 

 hetwelk hiervoor niet goed is, wordt de bekende lijnolie 

 geslagen , waarvan in de huishoudkunde ; door schilders 

 en verwers ; bij het maken van drukkersinkt enz. gebruik 

 gemaakt wordt , maar waarvan zich ook menschen- en 

 veeartsen bedienen , terwijl het uitgeperste zaad door 

 deze uitwendig aangewend wordt; datgene eindelijk het- 

 welk van nog mindere kwaliteit is, is door eenigen voor 

 een goed wintervoeder voor het rundvee en voor de 

 paarden, bewaard geworden. Met regt wordt door an- 

 deren aangemerkt, dat het lijnzaad, door de maag te 

 verzwakken en te veel uittezetten , ziekten veroorzaken 

 kan^ en derhalve geen gezond voedsel oplevert; niet al- 

 leen is dit bij huisvogels waargenomen geworden , maar 

 ook bij den mensch , want volgens rat heeft men in 

 Middelburg ^ op eenen tijd dat er aan brood en andere 

 mondkost gebrek was, beproefd zich ook met vlaszaad 

 te voeden, doch vond men zich al spoedig genoodzaakt 



