De Ran.rub.Lib.n. ^5 



Yocant,grandi(rimarcundarum,gemimsveluti cornibus^plen^vcneficiorUjPIiniuSjinhocfibicon- 

 crarius:cumalibi,vt iamrecitaui,inrerra&inhumore rubetas viucrercriprerit. quod egodemino- 

 ribus rubetis verum cfle puto^grandifTimas vero quas bufones & boraces aliqui nominant,terreftres 

 tantum^quamuis non aftirmo. Piinius vero grandi/Timas dicendo,non in rubetarum genere intelle- 

 xit,quod nondiftinguitJn fpccies/cdfimpliciterinterranas.Iam quodgeminiscornibushoGgcnus 

 infigniri ait^id ego non rubetx proprie didx aut bufoni , fed ranse mutae illi tantu quam fuperius gib- 

 bofam nominaui conuenireputOjquje quidem nunquam inhumoredegit,nontamengrandiffima 

 cft,fedcommLmis aquaticas ranaemagnitudinc. Rubeta di,daeft,quia in vcpribus viuit, quanquam CurdiifA 

 prius in aquis,poftca fit terreftris, grandiffinia cundarum, geminis quandoque veluti corniculis , vt y$> rubeta, 

 inquit Plinius,dorfum exafperat,HermoIaus;qui addcndo vcrbum^«W(?^,fatetur non firaplicitcr 

 automnibusrubetisidconuenirevtPlinius fcripfcrat.Sipontinusetiain vcpribus tatum&inter ru- 

 bos rubetam agcrcprodidit,Plinium fecutus.Sic Marcellus Vergilius quoque,Sunt&qu^ in ficco 

 aguntranje,vtrubeta!:&calamitaj. Kiranidesphrynonranaminficcodegcntemcfi^efcribit. Ranx 

 quxdam tcrreftres funt,qux in humore ctiam degunt,vt rubetse afperx &: venenof^,Iapidem in ca- 

 pitc gcrcnteSjMaftarius.ls autem afperas dicedo rubetas, ab Hermolao deceptus eft,cuius in Corol- 

 lario hxc funt verba : Miror quamobrem Diofcoridcs (p ^toJov, hoc eft rubetam, Aetoy, quod eft Ixuis, 

 cognominari dixerit:nifi quis rubctse duogcneraconftituar,l^uis&finecornibus,cxquadelibuto- 

 rium vencnum,ficut ex paluftri quoqj muca condicur,(hoc fine authore fcribit: &: ego nullam palu- 

 ftrem mutam fcioO& afpcra cornutaqj proprie fit bufFo,cuius dorfumpaulo ante fcabrum efiledixi- 

 mus ex Aetij fentcntia , Hxc ille. hnpofuit autem ei , vc vidco, codex Gr^cus manufcriptus, in quo 

 >ero$pro eAe<o?,Iegit. quodautem "iMm, ideftpaluftnslegendumfit,tumexy£gineta, tumex Ni- 

 candriAlexipharmacisconftat.&: rede codices imprefliDiofcoridis eAe<o$ habent,vt& Vcrgilius 

 intcrpres legit,fed perperam tranftulit,Rubeta vel muta paluftris rana , cum Gra^ce nihil aliud lega- 

 tur, quam ^^to^o^/SctT^otxo^^eAsio^^hoc eft, Rubeta ranapaluftris: ^ginetaadditdifiundiuam parti- 

 culam^/^atJo^jj^ctT^^ct^^ojeAe^o^^hsecledioexNicandro eciam coprobari poteft,quipoftquadepa- ' 

 luftri hacrubeta vocali egit,mox peculiariter de altera rana muta docet.Ca:teru Actius 1 5. 3^. deru- 

 bcta fcribens quse e paluftriterreftris cuadit^Exafperat ( inquit ) & vibrac tcrga dum fpiritu cxplctur, 

 hoc cft cum inflatur pcr iracundia. Sed hinc ncfno couicerit lasucm quandam efi"e rubctam,ab a/pe- 

 radiuerfam.(ppi>y)iinterdumfoIoafflatuintcrimic ^lian.deanimal.ii.i i. Rubetaranasfpecicseft, 

 qxxx paluftris vitse condicionem in terreftrcm mutauit , vnde & rubeta appellatur, Aetius interprete 



• Cornario.Gr^ca mihi hxc fcribenci ad manum non crant: fed faciunt huc qu^ apud Varinum legi- 

 inus,^/5ttt>io$pro $/)w2Jo^,abundace^ vocaIi,eT^$ ^a.7^a.yy-, fQ}^'To\[x(pz^y\c,uv(^ ^zsSgT^U A^y^j ^pra ^ 

 TVipepec&cq"^''!^^^ A,^yc;;j)5t^ (pocrEd»$'^7o;:^^par67o^EcymoIogus.RubetapGetabufonemvocat, 



cius generafunt:altera terrena , quse in domibus & vepribus agir: alcera paluftris , quse fui gencris 

 voccm sedit, Gcorg. Agricola. Nos paluftres quafdam & paruas rubetas, ( de quibus Agrico- 

 lam quoquc fentirc puco ,) vocamus &niknh'OttU , id eft rubetulas lacunarum (quod in lacu- 

 nis&circafterquiliniarepcriamur:) & ^(^n(C,quafiparuas falamandras aquaticas,qu6dfimili- 

 ter &C vcnenofse fint & in aquis degant,colorc etiam vcntris fimilcs. Hx fempcr parua: funt, vcntrc 

 pallido fiue citrino,pund:is quibuidam difcolore;&: fuo quodam fono vocis vtuntur.nam c^teri bu- 

 fones terreftres continuatu m quendam fonum sedunt^r//^r«gr«.Hse forte RAN^E SCINCOI- 



• D ES funt,(qu6dfcincosaquaticos,fiuefaIamandrasaquaticas,vtnunGfcripfi,referant,) quas Ale- 

 xander Benedidus fcribit,iHimerofius qiiam par fit enatas , peftilcntisBfuturse aliquando prxfagium 

 cfle putrificam materiam vberius indicante natura.nifi force phrynoides dicendas fint : Ariftot.cnim 

 inproblc. hb. r. copiamT^ ^y^a v |2ct7^c4%(!k!y (pfitjujo&i^y annummorbofumfuturumfignificareait. 

 Rana in paludibus degit:item genus quoddam ranuneuli coenulcntu in dorfo, croceis in vcntre ma- 

 cufis,quodnonclamatnifipoftquartamhoradieiferuenterole, Albertus. Hocidemnimirilgcnus Bufo cdt' 

 eftbufonis,quodrecentioresquidambarbariCORN VT VM vocant,nonabeminentibus(vtin mm, a 

 rubeta Plinij)veluti cornibus,(ed a fono vocis,quocornu feu tubam imitatur quodammodo.In Gal- rvoce quA 

 liiscftbufonisgenus,quodcornutiidicitur, avoccquacornicincreferc. coloresliabctduos,tetrum tnjtdr /«- 

 (luridumfcufufcia)&croccum.Vernoteporeprodeunth«ran«,&voceminftar tubarum bina: in- hArum 

 uicemcmittunc.InfoIaGalIiavocales,clatxvoccamiflam.uta2 funt,Liberdenat.rer. Ranacornuta ^tur, 

 coloris eft(inquit Albert.)cinerei fufci,& crocd in vcntre:& moratur in paludibus putridis,frcquens 

 clamore.cxtra Gallia,fi quis eflFcrat,voce sederc aliqui negarunt: fed id falfum efife expertu fe Albert. 

 ait,quum per tota Germania altifljme clamet. Ha:c fcripfera cum cx agri Tigurini loco iuxta arccm RuhetA 

 Kiburgam,rubctse gcnus paruu mihi allatucft,dupio minus ferc comuni rubeta,caetcra fimilc, quod minorKu 

 iam fub trunco vc illic pcr hycmcm latercc fe abdiderac. crat enim initium Septembris. tcrgo lurido, httr^^ 

 afpcrojventrc cx fufco albicantc,ocuIis aureolis:clunibus cruribufq5,fed prarcipue digitis pofteriori- 

 bu5,pilofis.Has ranas alibi nuUas aut rariffimas habcri aiunt : voccm cis argutiffimam efiTe, qux tuba: 



aut campana: inftar audiatur ctiam ex longinquo:dcgcrc ipfas non in aquofis fed in aridis locis . Verc 

 vocera fua cmicccrc & «ftatc.xura veiperi clamant , notle fcquente fine pruina futura ccrc 



F iy 



