4 GvtltELMl PlSONIS 



eontinuato dndtu tuetur. Ejus latitndo planiflima eft & quafi atte in fupctncie lcvigata , ad vi- 

 ginti, fubinde trigir.ta paffus & ultra fc extendit. Tantx vero altitudinis cft ut vix fummo xftu 

 inundctur. Mare novo & plenilunio ad duodecim pcdum aititudincm ( quod in Paraambu- 

 cenfi littore fit circa horam quintam) attollitur, aqualque evomit ac parem dcpreflioncm pa- 

 titur , dum funditus prope multorum fluviotum alveos refotbet. Verum non rite obfervata 

 fexhorarumviciflitudine,fedpro ratione decurfus fluviorum&pclagiintcmperie, velcitius 

 vel tardius xftum vaftiflimus Occanus abfolvir. Ita tamen ut mcnfibus xftivis diuturniores & 

 vehementiores acceiThs,hybernis vero recefius dominentur. Quid, quod fluxus Iunares, pau- 

 cis a littore milliaribus ; currcns vero maris pcr univcrfum xquor pcrlentifcant navigantes. 

 Cxterumadextticandas perpetuasnautatum controverfias circalongitudinem hujusconti- 

 nentis,fcire intereft,magis ad occidentem a natura collocatum.quam pcritiflimi quoque Gco- 

 graphi hactenus opinati funt. Operx pretiumitaque duxi illudaddidiflequod exfedulaob- 

 iervatione Ecliplium Lunarium nobis conftat. Initium fiquidem deliquii, quod in vigelimum 

 Decembris,anno millcfimo fexc.entifimo trigefimo oftavo incidit,interOIindam Parnambuci 

 & Uranoburgum Danix,ttibus horis & quatucr minutis difFerre deprehcndimus. Unde redu- 

 ftocalculo, facilc erit colligere , quxcauia fiterroris; cumpleriquenaucleriultraquinqua- 

 ginta minuta a nobis difcrepent. 



Univerfa Brafilia Coloniis & Prxfe&uris quatuotdecim , totidemque circiter fluviis nobi- 

 lioribus (ab aliis fatis memoratis) diftinguitur. Horum beneficio territoria fertilitate & com- 

 moditate difterunt. Prxter tot torrentes & amnes pifcofos, non limofos, fedfaxofos, habitata 

 orientalis pars , rivis, fontibufque inclytis & utcumque herbofis fcatet , iifque paflim, mira di- 

 vina bonitate,ut potum hominibus juxta acpeCoribus abunde fubminiftret,irrigatur. Armen- 

 ta filveftria fiti xftuantia eo confugiunt; feque ad luxum dukifiimis inebriantes aquis non raro 

 prxda fiunt venatoribus. Rapidi funt plerique fluvii pluviis menfibus, & tunc I ubito altiflime 

 excrefcunt ac ripas egrcdiuntur , aucTo aquatum pondere , ruptifque obicibus valentius tuunt 

 in campos. Is autem qui S. Hrancifco facer eft, totius PrxfecTurx Parnambucenfis facile maxi- 

 mus, infulifque & fcopulis horridus,ac tempore quidem xftivo, incerto quidem gurgite,aquis 

 exundans, altiflimus eft. Hyeme vero modicetantum inpelagus fefe cxonerar. Diverfitatis 

 caufam perhibentelTeimmenfamoriginis diftantiam.tum etiam pluviarum ex alto allapfarum. 

 Cxteti enim fluvii nobisvicini xftate navigari non poflunt , quodaquis deftituantur , acfiin 

 continenti intus abforberentur.Cum nulli tamen alii in hac Americx parte reperianrur amnes 

 qui tantos imbtes alveo fuo excipiant. Sed conftat ratio. Vaftiflima montiumjuga haudpro- 

 cul a littore ( ficut in regno quoque PeruanoJ demittunt vim illam pluviarum a tergo , & exo- 

 nerant fe verfus occidentcm. Mox ad rapidiflimos fne dicam & totius orbis maximosj altero 

 brachio verfus Scptentrionem in Amazonum & Maranhon flumina : altero , ad S. Ft ancifci, 

 atquc illa qux de U Plata & de laneiro dicuntur, verfus auftrum erumpunt. Hxc reccpris in fe 

 quibufdam amnibus invalefcunt & ad milliaria aliquot in Occanum labunmr, tanto impetu, ut 

 procul ob oftio in ipfo mati dulces a Nautis haurianrur latices. Porro & Lacus juxta littora re- 

 periuntur , qui mari licet vicini & quafi contigui, aquis tamcn funt dulciflimis. In defettis re- 

 motiflimis, exigui quidam rivi e lacubus oriundi, dulces hyeme, fubfalfi seftate exiftunt , quod 

 ftagnantes Solis afliduitate adurantur. Prsterea putci paucis ante annis inlnfula Anronii 

 Vaez, circa ipfum littus, quoufquc maris xftus pertingit , eftbfli, potabiles aquas & dulces, in- 

 cognito veldubio venarum commercio, impertiunt. Unde petcolatas omnifque falfedinis ex- 

 pertes ptorfus haurire datum : quaelicetfontanis fint inferiores , tamen cibis coquendis opti- 

 mx habentur. 



Tellus hxc amceniflima ex diverfo naturx lufu conftat. Qua enim in planitiem longe late- 

 que fternitur, glebofa & ponderofa,prxpingui riguoque eft folo, vergea dicTa Lufitanis,multo- 

 rum ftucTuum ferax ; cannas Sacchareas imprimis , tum&credita quxquefeminamultiplici 

 reddit fcenore. Prata & aptici campi minus xftate, fed menfibus potiflimum pluviis (licet fo- 

 lumtunchabitantibus triftius videatur) lxtiflimevirefcunt,locaquemcflemnegantiapabulis 

 vigent. Frumcntum & fecale nimis celeriter profunduntur & in germen evocantur a jugi per- 

 petuoque Solis fervore & agri indulgentia, qui proinde m ulta verfatione (nec cnim intcrquie- 

 teumquam indigct) fatigandus eft , additaque potius arena quam ftercore , ferendis frugibus 

 aptior redditut. Secus enim alia flot elcendi exinanitio fequitur, germinationem nimis feftina- 

 tam adurens vel exhauriens. Qui ab exoticis feminibus proventum expccTant , maturationem 

 . retarden t oportet , quod diutius in tetra foveri expetant ; ne in ftipulas faftigiatx herbx multx 

 maturefafix, gtanis tamen & feminibus caflx, agticolarum voris minime refpondcant. Men- 

 fe Febtuario & Mattio quandofinemxftatis excipit tempeftas humida, plantx & femina terrx 

 commirruntur, idquc pnma vefpera, non de die, nec adulta nocte fieri convenit. Omnia qux 

 profundius , quo folares radii non pertingunt, inhumantur, vitx difctimen incurrunt,quod iub 



cutc 



