12 GviLIELMlPlSONIS 



contrario noflra pubes naurica & raftrdjpeffima omnino confuctudinc, frigida largiflime hau- 

 fta, vinum ftillatitium ob metum cruditatum fupcrbibant. Quafi ejufmodi vehiculo opus elfct, 

 equcduobushifceconttariis, hcpatisaliorumquc vifccrum tonus nihil patetctur. Ptxterca 

 militum& Aftorum promifcuaturba , olenteillo&nimio familiari potu , quiGaraf.i vulgo 

 ,-tppellatur, fe implcnt, quem caupones lucrioncs ex nigro faccharo & aqua conficiunt , & vix 

 defcecatum , vili ptetio divendunt, additis nonnumquam foliis arboris Acaju, quorum calore 

 vaporesexcitantur, citiufqueinebriarefaciunt. Conceditut tamcn modice, fi rite concin- 

 nctur, vetufquefa&umfit. 



Dilutum quoque alium ex aquafontana , Sacchato & Limonibus a mulierculisnoftratium 

 confe&um fanipariteracxgriin deliciis habcnt. Vini Abfinrhitx , cerevifix Europxx , vini 

 imprimis adufti , maximum in his oris ufum,quidamvolucmnt , fed immerito. Vinum Rhe- 

 nanum & Gallicum vel quod nimiis fuftimigiis infcftum huc dcferatur , vel dclatum minus bc- 

 ne conferverur , minus fanitari conducit. Vinum Hifpanicum per omnes Indias , quod per fc 

 fine arre fubfiftat , cxteris vinis Europxis longe cft prxferendum. Cujus ufus modicus vcfpc- 

 rifacer, maneprofanus. Necleviterpeccant, quitotridishifce plagispaulo plus juftoillud 

 potant. Qoippe numquam cxperrum eft potus frigidioris exccfTum , tantum nocuilfe , quan- 

 tum calidioris , quicquid nafutiores refragentur. Galen. inHippocrat. comment. lib. v. de 

 Sanitatetuenda. cap. 12. 



Haftenus deufu & abufu rerum, ut inde conftct,hunc otbem habitanti, quibus & quo pafto 

 ttteri ac firmare valetudinem poflit & debeat. Antequam autem dc lapfa reftiruenda agamus, 

 paucis perftringcndum duxi , quinam morbi quxcttnque annitempora , conftellationes , prx- 

 cipucLunx , xftufqueaquarumreipiciant: quiqueinterdiverfasgenres, vel difcrcpantes vel 

 communes fint. Primum quidem , cum ob conftantiam & xqualitaremtempeftatum , hxc 

 plaga falubenimam tcmperiem cx calido & humido fit nafta verifimillimam , mutationes nec 

 tam magnx , nec tam ctebix , ut ftipra a nobis dictum , fiunr , unde cerra falutis & longxvita- 

 tisindiciaproficifcuntur. Quia, ut ait Hippocrates, mutationes temporumporilfimumpa- 

 riunt morbos : & in ipfis tcmporibus magnx murationes aut frigoris aut caloris , & alia pro 

 rationc codcm modo. Semcftri fiquidem pluviolb , licet httmiditatis prxdominium, tamcn 

 a jugi Solis fplendorc, accipit modcramen. Quod fi ex debiro & tempeftive fiat, annum 

 proximum lequentem faluberrimum & a mulris morbis immunem prxnunciat.Semeftre xfti- 

 vum , rore copiofiore imbritim rarietatcm compenfat , & prxfcntiam Solis diurni lenit ; ut- 

 cunquetamenmediaxftate, nimitumDccembrivellanuario, fole redeunte a Tropico Ca- 

 pricorni, terraiis irrigetur aquis , quas pluvias de Acaju appellant : quibusfinon prorfusde- 

 ftituantur, necnimiumobruantur, dum pradicta arbor floret , optimede Barbatorummef- 

 fe &vindemiaagitur. Hifcetempotibusxftivis, ficutmotbicitiusdefinunt, ita acutiutplu- 

 rimum & boni judicii funt. Secundum illud: Ex conftitutionibus anni (Hippoctat. lib.j. 

 Aphoi. xv.) inunivetfumficcitates, aifiduis imbribus funt falubriores & minus mottifets. 

 Hinclatetalcs morbi,febresardentes,raro lerhalcs. Pet ficcitates enim febres acutx fiunt, & 

 fiquidem annus maxima exparte talis exftiterit, qualem erfccerit conftitutionem , talesttt 

 plurimumquoquemorboscxpeftareoportet. Verbigtatia, carcitatesveldiurnx vclnoftur- 

 nx , dyfentetix, hxmorrhoides , inflammationesani, ptutitttstotiuscorporis, impetigines 

 ex adufto fanguine gcnerari conringit. Lepra autem & fcabies incognitx funt. 



HibernismenfibtisfiAufter perperuus corporaexfolvat, humectet, languidaque reddat, 

 qui generanrur motbi ptsecipue funt febres putiidx, multa capitis ac venttis pituita (juxtaillud 

 Hippocrat. Aphotif 16. lib. 3 . Afliduis imbtibus morbi fcre fiunt , febres longx , fluxiones 

 alvi, putredincs) lapfus cartilaginis enfifotmis, albus alvi fluxus, hydrops, Hernia. Om- 

 nium autcm maxime , oppilatio hcpatis & vcntriculi imbecillitatcs : qux vifccta fimul cum 

 anni temporemutationesacciperefolcnt. (Hippocratesdeaere,aquis & locis ; ) Spafmus, tor- 

 por, ftupor, cxtetique nervorum affccfus in Indiis intcr advenas frcquentes funt,atque prx ca> 

 tcris , pifcatotes , fabri , piftores illis infcftanrur. Porro pedum ulcera , tantx funt maligni- 

 tatis , ut vix curationem , nifi xftatc rccipiant. Morbi alii ad alia tempora bene vel male fe 

 habent , fine medicamentis aliquando auftore Hippocrate. Plerifque tamen his morbis xftas 

 nonvacat ; ad Aphorifmumdecimumnonumlib. 3. Qttilibetin quibufvis anni tempoiibus 

 morbi fiunt , tum exacetbantur. Arque hi omnes cnarrati affcttus huic rcgioni ranquam pa- 

 triifunt. Afticx autem oiis occidcntalibus Scotbutus, Cachexia & Synochus puttida. In Chili 

 c xteiis malis ptxdominantur , tanquam endcmia , ftmmx qttidem in patentum lemine laten- 

 tcs, fedoitxpotiflimumexaquanivali, qux illis ex altiflimis montium jugis allabitur. In 

 Java Indix orientalis infula (J. Bontius dc mcdicina Indorum) Berybery , paralyfeos Ipecics, 

 familiaris eft. 



Quantum ad xtatem , infantia & juventus , ut di£tum eft fupcrius , morbis ftequentioribus 



infe- 



