»4 GviLIELMlPlSONIS 



gencrari, cxperientia & ratio docenr.) Potuviliffimo exfacchari fecibus &aqua confe&d, 

 tum vino atdcnti ex eodempotu concinnato, avidiffime leingurgitant, undcebrii fxpcac 

 xftuantcs, totique fudore diffluentes , humiprocumbunr, ac malignis vaporibus exterraaf- 

 cendentibus corpus dcnudatum pct intcgras nocres exponunt. Quo fit ut venis arteriifque 

 corporis occlufis , circulatio & perfpiratio illico ceflent , moxque tonus ventticuli & robur 

 Hcpatis cnervetur. Undc dcbilitas ex intcmpetic frigida cum multo labote & laflitudine 

 fpontanea , tantaque naufcafucccdit , ut fcrendis cibis ac mcdicamentis impares fxpe cxiftant. 

 Cui fifortcinitiononfuccurreris , confuctamperfpirationiviamapericndo , vifceraque exo- 

 ncrando & roborando , hxc mala fubfequi videas , manente tamen priori calamitatc. Chylus 

 Hquidem craflus &crudus, quia minutiffimas venas mefai-aicas permeare haud poteft, eas 

 obftruit, fuumquc jecinori, inteftinis, cxtcroque corpori, non quam dcbet, fcd quam poteft, 

 miniftrat. Hinc funftiones naturaksimpediuntur & ob diaphragmatis fympathiam , expon- 

 dere Hepatis&Lienis enatam , magna comitatur refpirandi difficultas : aecedunt fudores 

 prxterea frigidi in partibus fupcrioribus , fummusvirium languor, durities atque murmur 

 utriufque hypochondrii , deniquecxvcntilationis defeftu febris & fitis. Quid, qnodfuffufio 

 flavx bilis ex fchirrhofo & obftructo Hepate prognata fxpe fe jungat , ficut de India Oricntali 

 ^cum qua America plurimos morbos habet communes) tcftaturlacobus Bontius. Unde tan- 

 ^?nihydropsnonfolumfedMctaftafinPhrcnitisfubfequutafucrit, manente dcjeftione pul- 

 (tacea & ftcrcorofa a bile in vcnas regurgitante. Si qucm fingulari naturx beneficio a tot 

 xrumnis vindicatum conftet, hoc per liberale alvi profluviuin & biliofum nonnumquam 

 contingit : hinc cnim obftruftioncs fluxu tolluntur. Sed antequamad ipfam curationem, qux 

 medicamentorum adminiculo fit defcendas, optimam & ftritiam dicetam per niultum tem- 

 porisinftituas. Illapotiffimum fit ex ciborecenti,partiumquetenuiumacdigeftufacillimo. 

 Potus (it aqua fontana. Venxfcctio 1 non febris prxfcntis refpettu , faltem fururx confert. 

 Quippccaufa morbi remota licet frigida habeatur, complicatatamen &compofita eoufque 

 calores concipitpoftmodum, ut Hepatis quoqueinflammatio mcrito cxtimefcenda fit. 



Blandioribus primo medicamcntis incidenribus & apcrientibus, ne vires dejiciantur, tor- 

 mina cruditatefque ex alto provocentur, infiftendum, ut funt radices herbarum i^fcaricoba, 

 Juripaba, Caapomonga, Pagimirioba,Papyrapecu,Alcacu, Aguape, Ar.ua, Aguaxima coctio. Li- 

 monum & lbtraec unde apofemata ex arte conficiunt , & aliquandiu reiterata feliciffimos 

 eftcftus cdunt. Vcntricuh debilitati , emplaftris Stomachicis ex gnmmi/ganfa &mellefil- 

 vcftri per os exhibito, fuccurrunr incol a; , 11 febris abfit . Dcnique vlnum in quo dragmas 

 dux radicis Ipecuanha maceratx fuerint : tum caftaneam nucis Anda xgroto propinant ; ut 

 tuto materiam prxpar^fam exturbenr per alvum. 



Quoniam verode iis morborum caufis , qux adScorbutum quoque faciunt , egi, paficlrl 

 hxc de ejus curarione addam. In Mari potius quam terra viventcs affici hoc malo folcnt, qui 

 miffis falitis , rancidis & fxculentis cibo & potu , folo cibo potuque recentioribus , fruttibuf- 

 que hortcnfibus rcftituuntur. Inter hos primas tenent nuces quas Cocos appcllant , quarum 

 liquor , medullaque prxterquam quod gulx lcnocinentur , faluti profunt , ur & mala aurea, 

 citrea, eorumque fuccus recens, melones aquatici , Tamarindi , Caraguata , Gttajaba , Ananas, 

 Mttrttcuja: Brafficadeniquemarinautportulaca, reccnsconditxaceto, admodrjm condu- 

 cunt. Potusfit exaquafontana,Limoniis&Saccharo. Accedat corporismotus quampof- 

 fibile fuerit. Atquc his folum remediis , miffis cxteris pharmacis , paucorum dierum fpacio, 

 fi non cum aliis compofitus fit gravioribus obftruaionum morbis , priftina; multi fanitati 

 rcdditi, corporis vigore vcl cum Athletis certarunt, 



C A r. VIII. 



T)e Oppilatione Hepatis &■ Lienis, 



SI quis morbus popularis , hxc fanc eft oppilatio hepatis & lienis , qux vere endemia cenferi 

 deber. Eft nuttitionis defedtus cum anguftia pe&oris, difficilique rcfpiratione & laffitudine 

 fpontanea, cx obftructione hcpatis& lienis orta. Nullus Chronicorum in nofocomiis no- 

 ftris ho§ipfofrequentior, prxcipuemenfibuspluviisexiftit. Clamglifcit&paulatiminvadit 

 morbus, unde difficulterfxpeejusprincipiumcognoveris. Perfe haud femper lethalis , nill 

 %rtemoradiuturniorchydropem comitemaut fubfequentem habeat , aut alium quenquam 

 rccidivumfecumtrahat. Sicut morbi articulares , nifi opulentius viventes invadere amant, 

 &ob id xgritudines divitum appellari folent; ita hxc oppilatio, duntaxat penuria preflbs 

 molcftat. Milites macie confetlos ac mortua veluti corpora paffim incedere videas vultu 

 decolore & pallefcente, adcoque in cibum inhiantcs , ut perpetuafamecoslaborarecredas. 



Stoma- 



