GVILIELMI PISONI3 



C a p. XIV... 



T)e Djjenteria. 



SEquimtur fluxus cum fcbre & fanguine, ut funt Dyfenteria, fluxus hepaticus & inflammatio- 

 ani, LufitanisB/c^abulivcdiaa. Affeftus Dyfentericus niminm his terris eft familiaris. 

 Orirur potiffimumexfudoribusvi frigorisnofturni aCventi mediterrancifubito admiffi re- 

 troaftis ; rum fructuum fugacium & fxculenripotus immoderato ufu, accedentcacrccalido 

 & humido. Hsc cxcrctio languinolenra licet pari vchemcntia per omnes Indias fxviar, num- 

 quamtamcnin Brafiliamorbi Epidemiciinftargrafiaram, alioque pcr contagium migraffe, 

 conftat. Qno non parum conferre videturinfignis aerisfcreuitas & motus , fiquidcm a folis 

 & venti oricntalis affidua illuftrarione atque agitatione , femina quafi contagii difpclluntur ac 

 prohibentur. Itaurperpetuo nobis Iporadica & popularis, nunquam vero Epidemia exiftat 

 Dyfentcria :cum aliaspertinaciffimaaliquandomalignitas , fi in alio quopiam.in hoc morbo 

 imprimis apparct. Quibus excrcrio biliofa, adafta & fpnmola, ut in juvcnibus fxpc videre eft, 

 merito ab Hippocrate habctur calamitofa atq ; funcftaj quippc qux nullis remediis cedat, licet 

 hxc tellus , nobiliffi na minimaque vulgaria auxilia mcdica producat contra malum tam 

 familiare, &prxftantiorainduftriaac folerriahominum indiesfufcitcntur. Verummiffisiis, 

 qux fatis fuperque jam ante ab aliis de natura & curationcDyfcnterix dicta funt.ea tantum pro- 

 fequar , quibus potiffimum differant ab iis fluxibus qui in Europa graflantur. Affe&ui huic 

 (prxferrim fi multa cacochymia adfit) tot fimul folcnt fupervenire Sympromata, tamque hor- 

 ridi cruciatus,utixpiffime anguftia rei & rcmporis legitimam methodum remorenrur. Hac 

 itaque ncccffitate cxigente , venam tundere , haud confultum habent (nifi ipfo qui.Icm princi- 

 pio, aut febrc atque hepatc affcflo idmaxime poftulanribus) quoniam, etiamfi rcvcllendi 

 indicationi forre latisfatmm eatur ; malignitati tamen matcrix morbificx &virium inopix 

 male fit , quod raro occafio dcperdirum refarcicndi, adfit. Porro , vel folo Rheo , vel laxativo 

 /quovis benigniffimo mordacem humorem provocaffe, parrifque affcctx cruciatus ingemi- 

 [nafle, xgropernicicm nonnunquam attulit. Siquando tamen evacuationi locus, radiccm 

 Jprpacuanha , exquifiriffimum naturx munus, fyrupis laxanribus, cxrerifquc remediis prx- 

 ferre conducit: quamvis ingenue fatear, omnes patiter incolas ad fudorifera & cordialia.quam 

 adpurganria, benignioralicet, inclinare, etiam tunccum xqucmagna cacochymix quam 

 ulcerarionis figna appareant. Interim morboduranre prxrer conlo lidantes , abft crgcntes Sc 

 refrig erantes cl yftcres , nutrimentis & ano dynis ex jufcu lo gallinarumhordeacco aut furfura- 

 Ceo , lactc caprlno "chalybeato & limifibus inlilrendum. Prx cxtcris pulmento cx Tipioca & 

 emuifionibus inde faftis, quod multis indicationibus fatisfaciant , utcndum pcr infcriora 

 xque ac fuperiora , quippe mirifice confolidante & refrigeranre qualirate parres afflittas de- 

 mulcenr , fluxionesquoque ruentes compcfcunt atque coagulant & orificia venarum clau- 

 dunr. Quodfineceffiras ultetius infurgat, viribus corroborandis &fiftcndis fluxibus, hoc 

 eleCtuarium magiftrale opiatum a Jli ad \ j. identidem exhibere folco . Rec . pulpx fcn 

 carnis cydon. §vj. Conf rof rubr. de A'<ut & Giujab. a fiiij. Diafcord.Fracaft. §iij Confe£t. 

 Alkerm. Diacinrh. an. gij. Trochifc. De terra figillat. Decatabean §iij. Coralrubr.pp.Iap. 

 harmatit. pp. an. 3iiij. ambr. gfif Brafil. 9ij.i? fang dracon. laud. opiat. an. giij. Boi.Armen. 

 Biiij fpec.Diamargar. frig. Jij.requies Nicolai Jj.Rob.frucf.Mureci &Murucujaan.fij.Syrup; 

 Granat. Diamor. Araca-goacu an. q. C. F. Electuarium. Vel optimam illam Bontii opiatam. 

 Rec. opiieleft. fang.Drac. Benzoin. Croc. Orienral. an. p.e. ambrx nigrx partem terrianr, 

 conjiceinvasvirreumoblongum&colloanguflo, affundeaceri e vino fortiffimi rantum , ut 

 maffam fuperemineat in fundo tres aut quatuor digitos. Vitrum bene claufum & obtura- 

 tum, radiis folaribus expone. Hxc omnia hoc modo colata, fortiter exprimantur, expreffa vi 

 foliscondcnfcntur,inqueconfiftentiam exrradti cogantur. Hujus dofis agr. fex ad novem» 

 in formam carapotii coacta vel in cochleari convenienti liquore diffoluta , porrigantur , ma- 

 xime no£tu, quod fummopere tunc inteftinorunl mala cxafperari folcnr. Ea quoquequse 

 lumborum , ventris & jecinoris refrigcrio & robori funt , neutiquam intcrmittcnda. Prxterea 

 fingulis vicibus, quibus alvus dcjicirur , fomentis tcpidis , iifque qux confolidant, immiffis, 

 putredines &calores, velprxfenres,velfuturi avertantur. De quibuslatius dic ctur in ca pitc 

 de inflammatione ani. Potus quo xg er utatur,ptifa na fit.ex decocto de Ctrim t. ©vum quoque 

 jforbile ctun tribus quatuorve guttulis olei Copaiba admodumconducit, quod confortando 

 Ifimu! p.irtes lxfas confofidct , ac proinde totidcm guttulx cum albuminc ovi ex bombacc 

 (ano inditxvelper Clyftcrem injeflx folamcn adferunt. Affata elixatis prxferantur. Ptcob* 

 SiBimaaa fcmitoftas , fxpe pro alimentomedicaraentofoaccipiat : Iidemquoque fruftus dif- 



fecan- 



