54 GVUIEIMI PlSOHli 



quama-emoremdc7iy»r<!vocant. Ex aquafarinxin fundo fubfidentc , bolos quoque conJ' 

 ficiunt, Tipwceto dictos, optimi faporis. Tum Gummiquoddamfeupotius amylum cx ea 

 fit, atqueeidem ufili infervit. Hic liquor Manipue ra , quod dulcisfitfaporis, abanimalibus 

 avidiflimehauftus, viquadamvenenata eaftatimexftinguir: ex radice tamcn non cxprefliis 

 ( quod mirum ) cxtera animantia , e.xcepto homine , nutrit. 



Prxterea e radice aSolc exficcata, aliafarina&pollcns albicans, imo &panis filigincus 

 & bifcoftus, quaiis e tritico (cui & fimillimuseft ) pinfitur. Hoc alimenmm integrum & 

 non comminumm pro j umeutis & pecoribus , quibus in pabulum cedit , refervamr. 



A vcrmibus & integris formicarum cohorribus , tixc planta miferefoletinfeftari, magno 

 agricolarumincommodo , non folum folia atquecaulem, fed ipfam quoque radicem depo- 

 pulanrur, ferarum greges &animalia domeftica. Ipfi Brafiliani , ZEthiopes , & noftratium 

 non pauci , hu jus plantx folia amant , adeo ut contufa , cocta & probc condita pro cibis & 

 lacT ucis apponant , atque in maffam eftormata , Manicoba nuncupant Brafiliani. 



Porro radix hxc quatuor aut quinque dierum fpacio in aqua macerata & cmollita, Mandio- 

 ftba dicitur, quxaflata, maxime ab agrcftiori Indorum & Barbarorum mulritudine expeti- 

 tur & manducarur. E fcdimento hujus confiftcntix , farina mollis notxque melioris confici- 

 mr, quamBrafilianir/^ffc; Lufitani, Farinha frefca cognominant. 



Ex Mandthoca contufa , butyro & faccharo , infignes fiunt boli vel paftx , ad edendum 

 oprimx. 



Pultisdenique genus prxparant cx Mandiopeba , quodnomen zccepit Mingau-petinga. 



Mandihoca illa mollis , illis Puba, igni impofita exficcatur , exficcata appellatur Carima. 

 Ex hac Angolenfes panem optimx notx conficiunt , quem Mufam vel i_Angu , interdum 

 Enfottdc appellant! Omnium autem prxftantiflimum pultis genus condiunt, quod vocant 

 Mingau de Carima , cui aromatum loco momentum piperis Brafilienfis, & flo& Nhanibi ad- 

 mifccnt : quod optimi cum fit faporis , fanitatique conducat , ftequens illis in prandiis efle 

 foler ; nec fuaviter fe vivere cxiftimant nifi hoc alimento utantur. Sanis xque arque xgris 

 ejufmodi pulres , emulfioncs, atque adeo ptifanas faiuberrimas inde'confcdas exhibcnt. 

 Tipioca fiquidem & Carima pota , vel fyrupi fpeeie cum aqua florum auriaccfcim & pauxillo 

 facchari exhibira , antidoti loco plcrumque eft. Ego quanri dignitates Tipioca & Carima fa- 

 ciam, in defcriptione morborum Endemiorum fatis explicavi. Tipioca enim, fimulta lo- 

 tione defcecata atquc exficcata, probe ab omnihumiditatercfervctur, Tabidis & Dyfente- 

 ricis ex arte propinara , medctur. Febricitantes , animo deficientes , veneno infectos reftituit. 

 Prxrcr hxc , violcnro excrcirio fraftis vircs recuperat , fudorefque immodicos compcfcit, 

 Ptifana ilfius fimplcx. Quafcunque hxmorrhagias, rfcprimis ex vulncre inflictas , tum intus 

 afliimta , tum emplaftri tbrma applicata , cohibet. 



Ex Macaxera optimumfitvinum, fcrumlaais fapore referens. <Jt€andihoca rafa, vulne- 

 ribus & ulceribus antiquis impofita , ea mundificat , atque attemperat. 



rJManipuera cofta craflefcit pultis in modum , alimentoquc convcnienti exiftit. Quod il 

 oryzam & Saccharum , cum aqua deftillata ex floribus aurantiorum fupcrinfundas , con- 

 fervx gratifllmx formam induet, mutatoque nomine Marmelada ck Mandthoca appellatur. 

 Poftremo illa fpecies Macaxera , prxterquam quod vicem farinx prxdicfx fupplcat , igne 

 ctiam aflata, abfque ulla aliaprxparatione, comeditur, acMacapera appellarur. 



A cxreris radicibus abftinendum eft , quod prxfcns fint venenum. Dantur enim quxdam, 

 quas citius combuflcris.quam ut virus fuum deponant,& ad edendum idonex reddanrur.Quin 

 ipfi Brafilianiolim minus exercitati, infeparationc alimcntofi & venenofi , multotics mortem 

 oppctierunr: nunc erudiriorcs fa£ti; nonfolum illis prxcipuo exiftit vitxfuftentaculo, fed* 

 omnibus Lufitanis & noftratibus..Idque pani triticeo prxfcrre non vcrentur , licer minoris ha- 

 bearur nutrimenti. 



iEthiopes & Brafiliani inter edendum pugnos farinx plenos in os in jiciunt , ut manu quo- 

 que longius ab ojre rcmora , vix tamen mica percat. Raro aut parum inrer prandcndum potu 

 utuntur, quod farina aquam nimis imbibar, & ftomachum infler. 



Cum aratrum ejulque ufuS hic ignorctur , & improbi acmulti jugilaboris txdia dcclinent, 

 facilem hanc & nimis xrumnofam agrieulmram , tam vitx ac rci familiari tucndx , quam xri 

 corradcndo, egregieadhucamplc&unmr. Quippe unius dumtaxat mancipii induftria &la- 

 borc,cenmm ruberculos, aliquandouniusdiei decurfu abfolvunt. Hujusautcmfarinxuna, 

 qux viginti cantharos noftrares continct, aut fefqui Alkeira , hoceft, modius unusautfefqui, 

 homini robufto & laboriofo , in menfem inregrum plcrumque fufficit. Quem modium fcx 

 aut feptem aut ad fummum ocfo folidis comparaveris. 



Hxcfunr qux ufu &fedulain hanc radicem inquifitione , arufticis & hortorum culto- 

 ribusrcfcifcerepotui; qua; fufius& explicatiusperfcquivolui, quodhxcplanta ubique fre- 



quens 



« 



