62 Geor.gIMar.cgr.avI 



R.idix cotra cum carne gallinacea vel alia , tingit inftar croci optimi & bonum faporem ilji 

 conciliat. Car.ClufiusjudicatBixamOviediExoticorumlib.nl. cap. 20. 



Annotatio. Fr. Ximcneseandemplantam accurate defcribitinArborum clafle. c_^- 

 chiotl , inquir, quamaliqui vocant Changuaricam & alii Pomaquam , eftarbor mole&trun- 

 co, figuraque omnino Aurantix (imilis; foliis ulmi quoad figuram , afperitatem & colorem 

 Truncus, cortex & ramifunt fubfufci vcrgentes adviridem colorem, materies fpinofa& 

 candida. F lores fert grandes in modum ftellarum quinque foliis diftin&os, coloris candidi 

 vergentis ad rubrum. Fru&us funt fimilcs calicibus caftanearum , forma & mole exiguarum 

 amygdalarum adhuc vircntium , quadrangularcs penc livc potius quatuor protubcrantibus 

 lincis pcr longitudinem difcurrentibus diftincti : qui ubi maturuerint dehifcunt , & oftendunt 

 Certagranavaldcrubra, fimilia granis uvarum, fedrotundiora. Nafciturinregionibusxftuo- 

 lis , uti Guaxaca , T ".guantepec, Hua^aqualco , locis magis iiccis quam humidis. Refrigerat iri 

 tcrtiogradu, cumaliqua liccandi& adftringendiqualitate. Barbarimaximi faciunr hanc ar- 

 borcm,camque coluntcirca tuguriafua, virettoto anno, fructum autem fertvere: &tum 

 matcrics illiiis cxdi folet , qux utllis eft ad ignem eliciendum inftat Silicis , confri- 

 cando inter fe. Correx idoneus eft ad funes & rudentcs , qui robuftiores funt cannabinis. 

 E fcmine conficitur tinttura coccinea , qua pi&otes utuntur & tinctores , quxque valdc celc- 

 bratur. Vtilis quoque eft in Medicina, nam cum aqua aliqua ejufdcm temperaturx haufta aut 

 foris adhibita , mitigat xftus febriles , fiftit fanguinolentas deje&iones , difcutit tumores & ab- 

 fceffus , quapropter commode mifcetur potionibus refrigerantibus , atque etiam cibis. Mif- 

 cetur quoque delicatx potioni e Cacao, ad refrigerandum & bonum colorem atque faporem 

 illi conciliandum. Mitigat dolores dentium e caufa calida natos : promovet urinam , fedat 

 fitim , & non defunt qui loco Croci cibis admifccanr. Tin&uram cx fructu faciunt hoc 

 modo: Sumuntgrana bencmatura, caque infundunt aquxcalidx, &exfubfidentiatabellas 

 quafdam conficiunt , utfolctfieri inAnnir: adeo vifcofa & tenax efttiniSura, utres quxvis 

 fcmcl illa infecra , numquam colorem deponat : adftringit & aliquantum , quare mixta cum 

 relinafanatfcabicm& plagas: corroborat ventriculum, & fiftit lienteriam cum corticibus 

 Cacao mixta , auget lac mulierum , &efficit neChocolatcquantavis quantitate haufta no- 

 ceat : illius quippe ope facile digeritur fina ulla cruditate. Eadem cum urina mixta , tam per- 

 tinaci colore tingit lineos pannos, ut in pofterum elui non poflit. Httc ilk. 



Meminit & hujus plantx Oviedus lib. vm. cap.vi. 



Tin£turaautemquxex feminefit magna copia jamaffertur adnos exlnfulis &Americx 

 contincntc , & vulgo ab Anglis & Belgis appellatur Orellana : Barbari autem aliis atque aliis 

 nominibus indigitant; ii autem quiBrafilix continentem qua Atdtum (pectat incoluntvo- 

 cant Roucu (quod nomen convenit cum Vrucu) & Infulares illa cutem inungunt elegantis 

 caufa. Obfervandum tamen dupliccm tinftutamad nosafferri, unam fimplicem & perfe- 

 ttifiimam, plane coccineam, cujus ufus eft ad fucum faeminarum, eft enim elcgantifllmus co- 

 lor & valdc pertinax : alteram cum refinis mixtam & in magnos globos coaftam : cui & 

 ctedo fuccum radicis admixtum effe , tingit enim magis croceo colore, quam miniato ; hujus 

 autem in cibis aut medicina ufum non puto ita tutum cfle. 



C A p. IV. 



Comaniaouha. aJtracaiba.Frutexinnominatus. (tAlter. Iva. 



o 



COmanda Gvira Brafilienfibus: Arbuftum ieu frutex ferens Phafeolos ; cortex 

 illius viridis , lignumleve atque fragile : inramis autemhabet multos ramulos furredos, 

 fefquidigitum longos , direcfe fibi oppofitos , fedparia alternatim pofita , in quorum uno tria 

 funtfolia oblonga,,acuminata , foliisSalvia:acuta:fimilia, inferne albicantia , fuperne viri- 

 diora, & ad tacT:um inftar ferici tevia, conlpicuis venis prsdita, in altero flores fex, feptcm aut 

 octo, magnitudine noftratium Piforum , fbliis duobus furfumverfus cum fuoinvolucro & 

 uno deorfum, quodmaximum: funt autemflores lutci coloris , &foliumillud maximum 

 deorfum verfum, inferius rubris venulis per totum infignitum. Flores fequuntur filiqua: com- 

 preflx & quafi contotta:, quatum quslibet continet quatuor grana phafeoli, alba, noftris pifis 

 paulo minora, qux codta bene fapiunt ac alvum laxant , ideoque Brafilienfibus in frequenti 

 iiint ufu, & Lufitanis quoque. Elorent ac fruftus ferunt toto anno. 



Araca i b a Brafilicnfibus; cujus fruftus ipfis dicitur Araca miri ; Belgis autem i£>?artact 

 J5?upmtt1. Frutex eft, ligno , foliis & floribus ut Guajaba atbor , fed magnitudine & fruau 

 differens. Eft enim ejus fru&us magnitudine pruni, qui per maturitatem flavefcit, & car- 

 ncm habet albidam cum multis granulis parvis. Boni eft faporis , fubdulcis fed nonnihil 

 adftringcntis. Silvse hic, hifce fruticibus , plenx. Radixhujus fruticis cotla in aqua & pota 

 mirifice medetur dyfenterix. Fru£tus 



