Histor. Plantarvm Lib. II. S3 

 tio talex hae profundius fint inhumandasob xftumSolisneillepenetrer : tempore hiemali feu 

 Augufto vel ciixiter minus cooperiendx funt, ut aqua pluvialis facilius penctrarepoffit, fic 

 enim citius progerminat. , 



Ad fingula autem internodia gemina fua protrudit hxc 

 canna plantata , ita ut quodvis intcrnodium dctnovam atun- 

 dinem. 



Poftquam fic progerminavit arundo fingulis tribus vel qua- 

 'tuor mcnfibus , pro ratione foli , ab herba luxuriante purgan- 

 daeft, neillaplus inctementi capiat quamcanna ipfa ; ifque 

 labor tamdiu repetendus doncc arundo in aliquam magnitu- 

 dmem adoleverit. 



Spacio octo , decem vcl duodecim menfium a plantatione 

 arundohxcjuftamadquirit magnitudinem pro ratione foli, 

 ita ut tunc apta fit ad Saccharum ex illa conhciendum. Intcr- 

 dum tamen ufque in alterum annum finitur , & tunc arundo 

 antiquavocatur, ac interea exhacipfa progerminant novse 

 arundines , qux fecundo anno una cum veteri arundine fectx 

 admachinasdeducuntur. Poftbicnniumfi non feceturcan- 

 na utplurimum feipfam confumcndo perdit , nifi in folo ferti- 

 liori , ibi enim ad tricnnium durare poteft. Radix tamen il- 

 lxfa manet. 



Arundo hxc femel platttata , feipfam continuo inftar filvx 

 multiplicat, ita ut nonfit opus eundem campum replanta- 

 re nifi poft quadraginta aut quinquaginta annos neque tunc 

 aliam ob caufam radicitus evellitur & replantatur , quam ut 

 laticem meliorem exhibeat. 



Damna qux evenire poflunt & accidcntia qux arundineta 

 deftruunt, funt incendium ,prxfertim temporexftivo , tunc 

 enim ad radices ufque confumitur: poteft tamen ex parte 

 damnumrefarcirifipluvia fuccedatpoft combuftionem. Ni- 

 mia quoque inundatione tempore hyberno pcrit arundo, 

 prxfcrtim jruiior & qux nondum mediam altitudinem ac- 

 quifivit. Corrumpitur etiam a vcrmiculo quodam , quem 

 Brafilienfes vocant Cuirapeaccjd , Lufitani Pao degalinha , qui 

 radices cannx exedit , undc perit tota canna : accidit id fre- 

 quentius locis apprime paludofis. Suffocari etiam arundo ju- 

 nior ab herbis luxuriantibus poteft , ideo frequentius arundi- 

 netafuntruncanda. Anmdo poftquam fatis adoleverit , fin- 

 gulx cannx propc terram in ipfo nodo inferiori , qui latice 

 faccharco caret & rantum humiditatem aquofam in fe conti- 

 net,abfcinduntur, a foliis libcrantur, abfeifla fummitate.in fa- 

 fces colliguntur, ligantur fuis foliis , imponuntur carro & bo- 

 bustrahunturadmolendinum. Foliahxcfuperioraarundinis feu fummitates arundinis cum 

 foliis junioribus vocant Lufitani Olhos , dcducunt fingulis vefpcris ad circum quantum opus 

 habent , ac hinc inde difpcrgunt , ut noflu bobus fit pro pabulo , qui circo illi includuntur, ut 

 mancadlaborcsfintprefto. Equi etiam commedunt has fummitates prxfcrtimfiin medio- 

 crcs particulas concidantur. Tcmpus meffis incipit Septcmbri, definit Februario vcl Martio, 

 prout agricola: plus minufve cannarum poffident. 



Machina faccharea , quam Lufitani vocant Engenho , Brafilienfes ibira babaca & ibirapara- 

 ranga, duplexcft, aqua & bobus verfatihs , hanc Engenho de boys , illam Engd'agoa appellant 

 Lufitani. Hodie etiam plerique loco boum utuntur cquis & quidem majori commodo , ci- 

 tius enim hi machinam circumagunt. 



Machinaaquavcrfatilisrurfusrriplexeft, vel enim aqua tangit rotam inferius, & vocatur 

 Lufitanis Rajleiro : vel offendit eam medio& vocatur Meocopciro, vel deniquecaditdefuper 

 in rotam & vocatur Copeiro. Illa plurimum, ifta minus, hoec minimum aqux requirit. 



Ad quamvis machinam five aqua five bobus circumagatur rcquiritur area quinque decem- 

 pcdas circiter longa , tres vel paulo plus lata : huic inxdificatur ipliim molendinum. Contigua 

 huic alia arca eligitur quatuor vel quinque circiter decempedas longa , duas vel tres lata pro 

 xdificationc culinx, quam Cafade caldeiras vocant Lufirani. Ex hac area poteft fumi pro 

 ahenis ipacutm parallelogrammum trium decemped. & femis longum , tres , quartas dccem- 



L 2 ped. 



