130 



GeorgI Mah.cgk.avI 



C a r. XVII. 



Carana iba, Copaiba. Ibixuma. Coapoiba. Huripicaiba. Ibiruba. 

 z5\4aratatabiba, 



CArana iba& Ananachi cariri Brafilienfibus. ArborPalmai daftyliferx ma- 

 gnitudine & altitudinc ; ligno duro , rufFo feu brunno , craffis ncrvis intus conftante, nul- 

 liusufus: cortice exterius gryfco, & camlagine a terra ad quod- 

 dam fpatium fquamato , fquamis ordine cochleatim politis , qajc 

 primolongiorcs, fucceffii, breviores fiunt, imo tandem deci- 

 dunt , fupcrne initio fa&o ; nam arbores adultiores caudicis me- 

 dictatem fuperiorem habent glabram ut Cocoeiro , inferiorem 

 folum fquamatam ; fquamx autemnihil aliudfunt quam rcliquise 

 ramulorum , qui decidunt arbore in altum affiirgente , enaf :enti- 

 bus aliis, tunc enim fuperiorcs ramimanent, inferiores exci- 

 dunt relinqucntes has fquamiformes reliquias. Ramos porro fuos 

 in fummitatc orbiculatim expandit dircfte furfum,deorfum,& ad 

 latus ut palma dattylifera, fed longe elegantiori adfpectu. Ramus 

 quilibct duos veltrespedcs longus, comprefius, in utroquela- 

 tereacuto, duris fpinisnigris armatusfiguradentifcalpiumrefe- 

 rcntibus: unumin cujufque rami cxtremitate folium rotundum 

 figura & ita plicis donatum ut manuarium umbraculum fatmina- 

 rum {gallispnrafol) viridis coloris , ab extremitatc ad medietatem 

 fcre introrfum fetfum in multa alia carinata folia foliis Palmx da- 

 ctyliferse fimilia ; quodlibet ex his fe&is foliis circiter duos pedes 

 efi longum. Inter ramos folioferos alii prodeunt lofigiores, qua- 

 tuor, quinqueautfexpcdeslongi, in multos alios ramos & ra- 

 mulos , lanugine albefcente obduftos , expanfi alternatim , & 

 quafi e vaginula prodeuntes , in his exfiftunt flofculi pallide flavi, 

 finepediculis , tribusfoliis conftantes. Poft hos proveniunt ftu- 

 ctus , figura & magnitudine olivoe , virides , amari , nec edules, 

 necullius ufus. Se£ta hax arbor nunquam renafcitur e caudice ; 

 tarde quin etiam crefcit &longo tcmpore opus habet ut grandef- 

 cat. Folia ferviunt ad tegendas cafas & corbes facicndos : e ligno autem circos faciunt , qui- 

 buspecora& jumentaincludunt, vulgo CwwwLufitanis. 



Annotatio. Exnominequis fufpicaripofrethancefrearboremqusfundit rcfinamil- 

 lamqua: hodie magna copiaEutopxinferturex AmcricaCaranns nomine, verum haud ira 

 eft, fiquidem hancitadcfcribitEr. Ximenes. TUhuilUocan (quse fert refinam qua; ab Hifpanis 

 vocatur Caranna) eft arbor grandis , trunco lxvi , rubro & fplendente atque odorifero ; foliis 

 oleaefol. fimilibus& decuflatimfivein crucem difpofitis ; eft acris atque mordax & nonnihil 

 adftringens. Rcfina quam eliquat nominatur Caranna , obtinens eafdem facultates , quasTe- 

 comahaca atque adeo majores, licet non fit in tanto ufu. Pulvisttunciautcorticishaufttis 

 valdc cotroborat cor & ventriculum ; difcutit flatus , corrigit quamvis intempericm frigidam, 

 fanatqucafFe£tiisutcrinos. Cortexinaqua maceratus utilis eft cordi ; &hauftus cumpotione 

 Cacao , prOdeft pe£tori & cordi : Fit ex hac refina ceratum utiliflimum advcrfus varios dolo- 

 res. Item oleum Americanis maximopere laudatum adverfus vulnera & hemorrhoidas : quod 

 faciunt hoc modo : Recip. Tercbinthina: unc. vm. olcidcLiquidamber unc. m. Tccoma- 

 hacse , Carannx , Balfami an. Vnc. n. Pulverum Maftich. Myrrhx , Aloes , Thuris , Sangui- 

 nisDraconis, Sarcocolla: an. Drach. & femis ; pulverifenturfubtilitcr , &ubirelinx liquefli- 

 dlaefuerint, mifceantur&incorporcnturfecundumartem. VideMonardem cap. m.obfcr- 

 vavi autem rcfinam hanc adverfus dolores dentium, cmplaftro tcmporibus applicato, egrc- 

 gium efle reinedium. 



C o p a i B A Brafilienfibus : Arbor cui lignum rubrum , quafi mi- 

 niovulgarifiituratetin£tum, duritie fagino xquale , cxquo aflercs 

 lati fiunt ad varios ufixs. Poliafert obrotunda aut etiam ovalia , qua- 

 tuor aut quinque digitos longa , duos aut duos & femis lata , ubi la- 

 tiflima , in pediculi s digitum longis , craflis , netvo craflb fecundum 

 longitudinem, & venulis pluribus tranfverfis , maxime confpicuis 

 pofticaparte. Elorem fert mediocrem , quinque foliis obrotundis conftantem. Fructus illius 



eftfili- 



