Histor. Plantarvm Lib. III. I39 



tittn carinatum, cavitate furfutn verfa : fubftantia inftar folii gladiqli , late vkide ac (plcndcns.. 

 Inter folia alata exiummitate arboris oritur ffliqua ftve vagina duos&femis circitctpedcs 

 longa , crafla in medio novem aur decem digiros, faftigiata , viridis , ftriata , qua: fucceffii tem- 

 poris fulcefcit ac fponte rttmpitur. Antequam autem rumpatur , eleganter intus compofitus 

 rcperitur caulis, pcdcmlongus, tres aut quatuor digitos crafiiis in plurcs ramos pcdales aut fcf- 

 quipcdales diftinftus , qui ramiitaapteanatura in theca complicati magnamfpicamrepra:- 

 icntant. Rami hionuftifunt ubique triangularibus corpufculis magnitudine amygdalarum, 

 albis, quie nidimcnta funt flotum & hinc nucum : nam rupra vagina rami hi fc explicant inftar 

 arbufcula: & flofculos cxhibcnt lttteos. Hinc fuccrefcunt fru£tus , qttiliber infiftens fuo brevi 

 pcdiculo, pennam anfcrinam craffb, & cupula: fquamis conftanti ex ruffb flavcfcenttbus. 

 Nux minor cft viridis, maturcfccns fir pallide flava , fcdplane matura lignei eft cploris , figtira: 

 oblonga: feu ovalis & qttaii triangularis : longa plerumque dcccm , dttodecim, attt quatuorde- 

 cimdigitos,inambitticrafladuos&amplius pcdcs. Conftat fructtis tottts primum exteriori 

 tegumento, fecundo cortice , tertio nttclco & qttartoaqua. Extcrius tegumentum, externe 

 glabrum, in rotttm conftat e fijatnentis crafliufculis, longis, coloris rufefccntis inftar lini, rcfe- 

 rensftuppamcannabinamcraflamaccrudam; eftque in illa parte quanuxpediculoadhsret 

 fupra duos digitos craflttm , in reliquis lateribus circirer unum. Cortcx eft crafliis inftar cranii 

 httmani, &.ea extremitate qua adhxret ramo, rria habet formina, nuclettm cerafi capicn- 

 tia. In cavitate hujus corticis fett in ambitu cjus interiori adha:rcr nucleus , qtii & ipfc ftta cuti- 

 culaveftirurinfuaconvexirate fintcr corticcm& fe) ruffi coloris , ad vifum ut nux mufcata. 

 Nttclcus, nucematura, crafltis eft duas terrias parres digiti , albiflimus, lafteofuccoturgens, 

 faporis inflar optimarum avcllanarum. Sufficit unius nucis nuclcus ad tres faturandos, dcnique 

 in illa cavitate nuclei continctur aqtta, paucaquidemqtiando plcncmaturuitnux&nucleus 

 fuamperfe&ionem adcptttseft, nec ad potandum grata:. fcd qnando media: actatis nux eft, 

 nimirum qtiando tcgumentum flavefcere incipit , cavitas illa eft plena aqtta fuaviflima (conti- 

 net cnim pintam Hollandicam autampliusj pro magnirudine. Aqua haec tum gratiflima eft ad 

 potandttm, dulcis, frigida ac clara. At hinc quum aqua abundat, nuclciis adhuc mollis nec ita 

 grarus cft. Ergo pro aqua hauricnda eliguntur media: maturiratis , pro nucleo edendo plane 

 matura:: nam aqua hax in nutrimentum nuclei cedit. Ex nucleomaturo exprimiturlac , cui 

 incoquitur oryza pro ptilmento. 



Hxcarborinfummitatefua medullam albiffimam conrinet quafi bulbofam, naminpar- 

 tes facile feparari poteft inftar allii attt ceparum. Uxc vocatur Latinc palma & ca ablata arbor 

 moritnt, undeproverbiumpalmamreferrc. Mcduilaea eft albiffima; punaulis quafiporis 

 dotata, fucculenta, dttlcis faporis, melioris utique quam optimarum nucuni; comeditur 

 crudavclpcr fefoia , vcl cumolco &aceto,atqtieetiam coquitur. Arbor toto anno fimul flo- 

 res,fru£tus immaturos & maturos continet Amat autem loca maritima & arcnofa propc fepes 

 &maccrias: in mediterrancis non autraro admodum reperitur, autliplantcturibi infruili- 

 fera eft, ncc juftam magnitudinem nancifcitttr. 



Nuncetiam dicam quomodo plantctur & tranfplantctur, omnia expropria meaobferva- 

 tione ; nihil cnim umquam fcribam , qtiod non ipfcmet viderim & expcrtus fun. Fruftus inte- 

 ger feu nux cum tegumcnto fuo teoat leviter fuppofita feu ranttim fuper terram projefta , fe- 

 ptemmenfium fpacio progerminat: cx gcrmine planta tranfplantata poft annum, demum 

 poftfeptemannosprimitiasdatfrucruum. Modus progerminationis hiceft: Nucetotacum 

 tegumento terra: commifla , ex foraminibus illis progcrminat filamcntoiiim germen , ortum 

 duccns ex aqua iila qua: in nucc continetur:antea autem aquaillain i'pongiofam,albiffimamque 

 fubftantiam fuit congclata& in figuram nucis formata ut gcrmcn inde prodiret. Gcrmen 

 qttandoprodiit texturailla cannabina ftatim cinctttmcft& habet tria velquaruor folia arcte 

 fibi adhuc applicata finc caudice. Nametfi proveniret ad fcx , oifo , vcl decempedum altitu- 

 dincm adhuc nihil funt nifi folia atque caudices. Et quodlibet folium junioris arbufcula: inte- 

 grum eft non fectum in alas ur in vctcribus , fed plicatum ut pallia mulicrum in Gcrmania. 

 SucccflU autem temporis fpontc finditur & fiunt alata , & runc arbor caudicem fcnfim acquirit 

 mbtunicaillatextaquainferius cingitur. Germenporro, dequoantc, cumemcrftt enuce, 

 tunc ftatim pcr totutii craffius tegtimenttim fpargit radices filamentofas , flavas , qtia: hinc indc 

 pcrforant illud tegumentofum & prodeunt foras (nimirum pcdalis aut majoris longitudinis ac 

 lumbricorum craffitudinc) ac in tcrram fe ingerunt : fucccffu tcmporis tora nux ptitrcdine ab- 

 fumitur. Sin qureras undc nutrimcnrum habeat planta priufquam radices in rerra firmcntur 

 quod non ftatim fit , dicam : Supra innui ex ipongiofa illafubftantia prodirc germen, cx hac & 

 fimul nuclco qui adha:rcr fuo cortici ntittitur arbufcula , nam quo cititts eximas aliqttam ar- 

 bufculam priufqtiam radices egitin tetram , co plus nuclei invenics & contra. Tcnaciter fpon- 

 gia adhsret per fibras fttndo arbufcula; , ita ut cx nuce eximi poiTtt nuclco appendcntc. Iunio- 



