J9o 



Ctidepain, Iudere. 

 Jhteguatum, pugnare. 

 Lttngawyn, occidere. 

 Mecotvyn, fcrre. 

 Chuquin, furari. 

 Cualhdvem, rcftitucre. 

 Lty, mori. 

 Rengalgey, fepelire. 

 £>uedaucapay, laborare. 

 NjlU vyn, emere. 

 Nilla Teuvyn, vendere. 



\ v I 



Eppo, duo. 

 JVutla ,ncs. ■ 

 LMeli, quatuot. 

 £>uechu , quinque. 

 Cayn, fex. 

 Relgi, feptem. 

 Pura , octo. 

 ^lilla, novem. 

 CMari palaco , centum. 

 VVarama , mille. 



GeorgI Marcc 

 Ni/la cayu, permutare. 

 Illmvyn, dare. 

 Vmatum, dormire, 

 Limen, evigilare. 

 T mgnone, frangere. 

 Bemeine, reficere. 

 Playn, reperire. 

 Vanguenbyn, pcrdere. 

 Tuegnei, laetari. 



NVMERORVM NoHIt 



£>uyn, unus. 



Ut autcm ipecimen aliquod habeant Lectores hujuslingua: , fubjungendumputavi collo- 

 quium familiarc , quod a noftratibus accepi. 



Iuei pingeimi ? quomodo vocaris ? Tuan pingen? Ioannes vocor. Cheo ruaimi ? quo vadis ? 

 Moppo murran,\u regionem. Cheo tui mi? undevenis? Nirocomotoun , ex xdibus meis. 



chumel quipa tttai mi? quando veniesi Chumel putuai mi? quando ibis? Alepungei tam- 

 ruca? eftnedomustuaproculhinc? Pichirtmgei : prope eft. Ale pungei, proculabeft. 



Inchi quiparui mi camappumu : volo proficifci in aliamregionem. 



Chemnibla quiparui mi camappumci ? quare vis proficifci in aliam rcgionem ? Merelaya tiva 

 mappumu, inedia ciborumeftinhacterra. AletbcUj tvvachi tipanto bentbla ale genepayn: An- 

 nus hic fuit ftcrilis propterea ihediam patimur. ■ Cheo mappungen tamichou ? in qua terra eft 

 tuus pater ? Aluetei , diabolus illum abftulif. . 



i_jiieimi ruani in chio ? vis mecum irc ? Ailan , nolo ; Aien , volo. chuben quecken neietmi 

 tamia? habcsnealiquid quod comedamus? cancan achawal necn, habeo aflas gallinas : mti 

 ivy ? quot ? munal ei enchin tavia ; qux nobis fufKciant . chuben putuayn ? quid bibcmus ? 

 Aile »«»£«OT/?«»«,agotibigratias. Chuben domo triva? qua: eftiftafcemina? inchi tan curi, 

 eftmeauxor: ni nave, mea filia : ni domo , mca concubina. Ale temiragei vei domo, eftpul- 

 chra fcemina. Jheipangnei, veni huc ; amotunge, difcede. Vmatuayn ? ibimus cubitum ? utaiuca, 

 furgamus. VVira cuchaj Compaytan mapumu, Hifpani irruptionemfcceruntinhanc terram. 

 £>uipa tvaicha laimi ? vis ne una pugnatc ? VVaiquinagelan , non habco arma : Ina en pea in 

 waiqui, fequerc mc inveniemus arma : ali teun inchi , confentio. 



C a r. VI. 



Obfefeationes ex Hiflorica ^Relatione P. Alonfb d Ouaglie, S. I. 



Ae anni temfejlatibtis. 



QUatuor anni tempeftates huic Regno accidunt, quemadmodumEuropx, verum diverfo 

 tempore: Ver enim exordium fumit a menfe Augufto,& definit in medium Novembrem; 

 & a medictate Novembris ./Eftas incipit ufque ad medium Februarii ; a quo Autumnus duci- 

 tutufque admedium Majum, quemexcipit Hyems , quae admodum nimbofaeft, &fpoliat 

 arbotes foliis , & cum vehcmcnti geiu fpargit altam nivem, qux tamen a Sole diflblvitur ; nifi, 

 quodraro Sole non comparcnte, ad aliquot dies durant. Raro autem nives accidunt vallibus, 

 nam licet copiofiflima: fint, &intantum aggerentur, utad cacumina montium afcendant ' 

 & cum iis exaequentur , & in apertutis montium veluti in puteis coacerventur , & pene toto 

 annodurent , ibidem diflbluts inflant fluvios & totrcntes , qui per valles cum magno impcm 

 decurrunt ulque ad mate, & terras mirum in modumfoecundant. Vcrumlicet hic non nin- 

 gat nifi raro in planicie, frigusfacit tam exceffivum , utinmultis partibus Europx vixtan- 

 tum fentiatur , quod accidit partim ab altitudine Poli , fub quo hsc regio fita eft, partim a vici- 

 nitate montium , e quibus defcendunt venti fubtiles & penetrantes , qui nonnumquam funt 

 infupportabiles. Undefit utloca maritimafintmagistempcrata. Nihilominus in his vcnti 

 magis funt molefti , quam in planicie , utpote remifliores ibidem , neque ram rigide ferientes. 

 Contra hoc Frigus creavit Deus latiflimos &fpifiiflimos montes, plenos Quercubus, qua; efl: 

 communiflima materies diftrictus S. Jacobi & aliarum vallium, e qua & carbones fiunt ad for- 

 naces & alias officinas ; in aliis partibus fetviunt cidem ufui Robora , uti in diftricru Con- 

 ceptionis , ubi tam innumera funt & ita vafta , ut licet jam tam multis annis ca:fa fueiint , 

 filvx& faltushodiequeitaabundentillis,utvix penetraripoflint, neque aditumdent nifiad 

 duo mjlliaria ab oppido, ulterius autem fint inaccefli, licet ha:c regio plufquam centum millia 

 hominum fuftentaverit , ut fcribunt Authores. Ifta autcm uti & arbores fruftifers hyeme 



amit- 



