27 



op heigronden afbrandde , zoo verkreeg men op de , een 

 paar duim ingebranden veengrond en heide, eene laag , 

 asch , die voor een paar jaren de plaats der bemesting 

 konde bekleeden, en geene kosten noch moeite vereischte. 



I De in deze asch gezaaide boekwert schoot voortreffelijk 

 op en gaf eene goede en gemakkelijk te verwervene 

 oogst, hetwelk van dat gevolg was, dat het veenbran- 



: den van jaar tot jaar menigvuldiger werd. Toen ein- 

 delijk de rook van die afgeschroeide landen voor het 

 noorden van Duitschland tusschen de Wezer en den Rijn 

 begon lastig te worden , hebben reeds eenige besturen 

 naar middelen gezocht om dit te stuiten , en daar om- 

 trent eenige wetsbepalingen gemaakt , waaraan zij nog- 

 lans door de onophoudelijke oorlogen van 1792 tot 

 i815 verhinderd zijn geworden meer bepaald hunne 

 aandacht te wijden. Dientengevolge namen de veen- 

 branden hand over hand toe, en duizende hei- en 

 veenbewoners vinden thans hun bestaan op eene plek , 

 die anders voor den mensch als onnut was te beschou- 

 wen , en waardoor zij thans alleen in de lente hunne 

 naburen met eenen lastigen rook kwellen. Daar tegen- 

 woordig honderdduizenden menschen alleen van dezen 

 veenbouw leven, zoo is het tamelijk zeker, dat wijten 

 aanzien van dien damp geene beterschap te wachten 

 hebben , en vele lentedagen door denzelven beneveld 

 zullen worden. Men kan aannemen dat tegenwoordig 

 jaarlijks 100,000 morgen op die wijze worden aange- 

 bouwd. Onderstelt men nu hierbij , dat de grond slechts 

 een' duim diep inbrandt dan verkrijgt men bij die ge- 

 noemde vlakte reeds eene zoo groote hoeveelheid ver- 

 brandden veengrond, dat daaruit eene massa van 

 4,000,000,000 ponden rook ontwikkeld wordt, die dus 

 wel in staat is, om een groot gedeelte lands in eenen 

 tijdelijken damp en walm te hullen. Het is dan ook 



