DEL PROF. A. FABRETTI ^3 



Elio Donato (i), Alcuino ( pg. 2088 P.) e Diomede (2) concordano le 

 memorie antiche nel distinguere quattro specie di nomi , il prenome , il 

 gentilizio, il cognome, il soprannome (agnomen), come in Lucius Cor- 

 nelius Scipio Barbatus , Cneus Cornelius Scipio Ilispanus e Publius 

 Cornelius Scipio Africanus. L' autore De nominum rottone scriveva : 

 « Romanos autem arbitrandum est maxime ab Albanis et Sabinis multi- 

 plicandorum nominum consuetudinem traxisse, quoniam ab illis orti sunt. 

 Omnia autem, quae ad unumqucmque nostrum definiendum excogitata 

 sunt , eamdem vim significandi hominis obtinent. Quod per proprietatem 

 dicitur , hoc distat, quia eo gens cognoscitur, ideoque dicitur gentilitium: 

 cetera ordine variantur; nam quod praeponitur, praenomen ; quoti post- 

 fertur , cognomen ; quod ad ultimum adiicilur , agnomen est : quorum 

 series non ita , ut exposui , semper servala est. Animadverto enim in 

 consulum fastis perplexum usum praenominum et cognominum ; fuisse 

 dictum, Postumum Cominium Auruncum, et Postumum Aebutium Eh'am , 

 et V opiscum Iulium , et Opitrem Virginium Tricostum , et Paullum 

 Fabium Maximum. Quin etiam quaedam cognomina in nomina versa sunt, 

 ut Caepio: namque hoc in Bruto nominis locum obtinuit ». 



La erudizione di Varrone portava a presso che trenta i prenomi romani (3), 

 che Dionisio (4) chiama nomi comuni (rè xorAv ovoixct) e Plutarco (5) primi 

 nomi (tcc tzpàzx ovo^ara); e ventotto ne enumera il Sigonio: A grippa , 

 Appius , Aulus , Caeso, Caius, Cnaeus, Decimus, Faustus, Hostus , Lucius, 

 Mamercus , Manius , Marcus, Numerius, Opiter, Postumus , Proculus , 



Africanus , Isauricus. invenimus Linieri multa in bis qualluor speciebus propriorum nominum invicem 

 prò se posila, et quae in aliis personis sunt praenomina , haec in aliis loco nominis accipiuntur , 

 ut Tullius Servilius: hic Tullius praenomen est; M. vero Tullius: hic nomcn. similiter et in aliis loco 

 cognominis aliorum agnomina vel contra, ut Cicero, qui primus ab habitu faciei nominatus est, 

 agnomen hoc habuit, l'ani il i a < ■ vero eius cognomen fuit. similiter Caesar , Scipio « . 



(1) Aelius Donatus pg. 1743 P. : « Propriorum tiominum secundum Latinos quatuor sunt species 

 praenomen, nomen , cognomen, agnomen, ut Publius Cornelius Scipio Africanus ». 



(2) Diomed. pg. 321 ( pg. 306 P. ) : « Propriorum nominum qualluor sunt species, praenomen 

 nomcn cognomen agnomen. praenomen est quod nominibus genliliciis praeponilur, ut Marcus Puplius. 

 nomen proprium esl gentilicium, id est quod originem familiae 'vel genlis declarat , ut Porcius Cornelius 

 cognomen est quod unius cuiusque proprium est et nominibus genliliciis subiungilur, ut Calo Scipio. 

 ordinatur enim sic , Marcius Porcius Cato , Puplius Cornelius Scipio, agnomen quoque est quod 

 extrinsccus cognominibus adici solet ex aliqua ratione vel virlute quaesitum, ut esl Afiicanui 

 Numantinus ci similia ». 



(3) « Gentilitia nomiua Varrò putat fuisse innumera , et praenomina circa triginta •> Auct. de non. 



(4) III, 48, 70. 



(5) In C. Mario 1,1. 



Serie II. Tom. XX. io 



