s D'AMBOINSCHE 



Haare ver- Deeze Kreeft of Krabbe, hiet in 't Latyn Cancer Cnimenatus, in't Neerduits Beurs-Krab* 

 Ramingen, l>e, van de aanzienfyke Beurs diezy onder den Staert heeft; in 't Mal. Cattam Calappa,dev/yl 

 «uw»». Z y z ig in de Kalappusboomen onthoudt , hoewel dezen naam noch eene andere Krabbe, 

 hier na befchreven , voert; verder Cattam Canary , ook Cattam Mitlana , van het Ei- 

 landje Mulana, aan deZuidzyde van Uliajjar gelegen , klippig en onbewoont, daar 

 men haarveel vangt; in 't Amboins Catattiit en Atattut. 



Men vind haar op zoodanige ftranden daar fteile klippen zyn > onbewoont , vol kui- 

 bhfis of len , en daar omtrent Kalappusboomen (taan , hoewel men haar ook heeft daar geen 

 i '"' Kalappusboomen zyn : als op het voornoemde Eilandje Milana , op den fteent- 

 womde Ei- g en Zuidhoek Oma , Nubfetello , ofte drie Gebroeders, en op de Zuidzyde van Leitimor, 

 ■waar Imn by het fteene voorgebergte van Erna ; verder op de onbewoonde Eilanden van Luffa- 

 "oèmt l '~ t' n i e en een 'g e Eilanden van Banda en Ternats ■, op de onbewoonde Eilandjes Tafu- 

 ri , B/iau, en Hiri , waar van zy den naam draagt van Cattam Hiris. _ Zy woont in de hol- 

 H Ie fteenklippen, doch altijd op het land, zonder ooit in 't water te komen ; zy beklimt 



h CaUffus de Kalappusboomen , welker nooten zy afknypt, en de afgeworpene onder den boom 

 n afpeurt , die zy dan met haar icheeren weet op te byten, en het pit daar uit te haa- 

 Htizygt- i en . hier mede word zy ook gevangen. Als men een ftukje hard Kalappuspit aan 

 wmt." een ftokje bind, en in de gaten laat hangen daar in zy fchuilt , houd zy dit zoo 

 vaft dat men haar djarmede kan uittrekken,- 't welk men, alsgezegtis, by donkere 

 Maan moet doen , doch by aangeftoke dammers en toornen. De uitgetrokke moet 

 men met de handen niet aanvatten , maar met een ftok die gefpleten is als een tan- 

 ge , en ftraks een ftropje om 't lyf fmyten. Men moetze ook niet by malkander 

 zetten of hangen , of eerft de fcheeren vafl bewinden , anders zouden zy malkander 

 Hoe men doodnypen. Met Kalappuspit kan men haar een tyd lang meiten en levend behouden» 

 h e7'in°tL ja zelfs naar Batavia voeren. Zy worden geheel gekookt,' daar na den ftaert afzonder- 

 vaUxhoxi, lyk geopent , de twee voorfchreve Aderen zorgvuldig daar uit genomen; het overige 

 > nidt' h en merg als gcfmolten boter , nevens het vet onder de lappen i'chuilende , word met pe- 

 gebruikt. p er en aZ y n Q f i emoen f a p tot eene dikke fauflè gemaakt , daar onder men dan mengt 

 het witte vleefch uit de pooten en Icheeren, en zoo t'zameneet. Dit word voor een lek- 

 De Cbmee kerny gehouden , die men op Heere tafels brengt j inzonderheit zyn de Sinezen groote 

 zen groote liefhebbers daar van , dies men voor een goede Krabbe wel een quart Rykfd. moet geeven, 

 jSrvZ'. en voor eene middelmatige een fchelling. Daar zyn 'er egter , zoo wel onder ons als andere 

 r. ,i Natiën, die fchroomagtig zyn deze Krabbe te eeten , en dat niet zonder reden , overmids 



Irevaarlyk ooi i - % 



te eeuti ze de kennis niet hebben om 'er den voornoemden witten draad uit te neemen , die on- 

 i'ere/jt'"" 1 voorzigtig gegeeten zynde, eene groote benauwiheit en duizeling aanbrengt, doch,zoo veel 

 7Zn"leel m l bekend is , heeft hy niemant belchr.digt; en indien het dan al gebeurde, dat 

 aua,ts; zich iemant qualyk bevond door 't eeten v.n deze Krabben , heeft men ge- 

 iUrtt- rede middelen daar tegen : want neemt de wortelen van den Tapaja-boom, of die van 

 V- Sirtboppar, een van deze beide met Water gewreven , t'zamen met zw rt Calbahaar, 



en dit gedronken , zal alle fchadelyke koft weder doen uitbraaken , zoo ze noch in de 



maage is, en voorts zyne fchadelykheit beneemen. 

 Verfoeide 1 ^ en oor 'P ron g ' en voortteelen dezer Krabbe zyn verfche : de gevoelens; want 



gevoelens veele beweeren datze afkomftig zyn van deCancellis , dat zyn kleine Krabbetjes, in 't 

 VZ-teeling Mal. Cuman genoemt , die in flekkenhuizen woonen , waar van zie hier na. En ze- 

 metdeCm-^ a men vin d on der de gemelde Canceliis die groote gelykenilTe met de jonge Beurs- 



cellnverge- , « ï i j 7/- 



leien. krabben hebben ; doch kan ik deze meenmg niet byvallen , dewyl de tancetli op 

 ürpenl allerlei ftranden in menigte , maar de Beurskrabben zoo zelden, en op weinig plaat- 

 reaen zen gevonden worden. Verder heb ik ook aan de Beurskrabben haare eige Eyeren gezien : 



waarom. ° .. . p. 



Haar eyeren als mede Beurskrabbetjes gehad, die kleender waren dan de grootlte Lancelli, ook tul- 



sZnZ fchen beide een merkelyke onderlcheid befpeurt : weshalven ik oordeele dat deze Krabben 



gezien , naare e ig e voortteelinge hebben , zynde daar in gelterkt door het bericht der Inlanderen, 



enzynoor- o o * f A> 



deel daar die deze Krabben vinden op en in zoodanige klippen , daar geene Lancet/i omtrent zyn, 



Roe. 



