Él 



■ P 



Gevoelen 

 van PU- 



tllKf. 



En reden 

 waarom 

 hy de on- 

 derlinge 

 liefde der 

 waaterdie 

 ren bew)'\ 



26 D'AMBOINSCHE 



Want) op dat ik met Tlinim lib. 9. cap. 42. lpreeke, de Tinna, of hier te land dc 

 Chama, een groot plomp beeft zynde , doch , zonder gezigt , opent zyne fchulpcn , de 

 kleene vifchjes aanlokkende, die dan zonder fchroom daar in fwemmen en fpeelen. 

 Het Pinnewagtertje nu ziende dat zyn huis vol vreemde Gaftcn is, nypt zynen Hof- 

 fes met de fcherpe fchaeren in 't vleefch , die terftond zyn fchaale fluit , de ingeflo- 

 tene vifchjes dood, en tot zyn voedzel gebruikt , gevende zynen Kameraad een gedeel- 

 j te daar van, waar uit Plin. loc. cit. wil bewyzen, dat onder de Watergediertcn ook 

 eenige driften van onderlinge liefde en vriendfehap gevonden worden; en het is zeeker- 

 lyk wonder, dat deze verflindende Schulpvifch zulk eenc trouw, en vriendfehap onderhoud 

 met dit kleen beeftje, 'twelk daarin zonder fchade woonen kan; echter metdievoor- 

 zigtigheit, dat ieder Schulpje niet meer dan een Garneeltje lyden wil, waar uit men be- 

 fluiten mag, dat de jonge Garneeltjes , van de oude voortgeteelt, ftraks andere Tinnas 

 of Chamas moeten zoeken, daarin ze woonen mogen. 

 Hm naam Hun naam in 't Latyn is Tinnotere s , dat is, Pinnewagter, en Tinnophylax , en is 

 vmg. te onderfcheiden van Tinnotheres, in *t voorgaande Hooftdeel befchreven. 

 i&nrtn IndeLetterfchulpen hebik , inOogftmaand 1683, tweederlei Wagtertjes gevonden , 

 Sthryvtr de eerfte was een Garneeltje ter lengte van eenen vingernagel, hoog oranje, 

 'urfihulpm 8 eeI en doorfchynend , met dunne witte pootjes. Het ander was een Krabbetje 

 gevonden, uit het geflagt van de Cancellis Anatum , qualyk zoo groot als de nagel van een pink , 

 met een bultig verheven fchild, voor (pits toeloopende, grauw en week; hadde al- 

 reeds Eyeren onder den ftaert: zy waren beide levendig, en liepen heen en weèr. 

 Het fcheen ons toe dat het eerfte een jongetje was van een Zeekreeft , en het ander 

 een jong Endte Krabbetje, die zoo kleen zynde, in deze fchulp kruipen, want men 

 vind ze niet in alle. 



Van de Pinoteres of Pinnemvachters, ombreéh de afteekeninge ook, doch zy zyn van den zalven aan ah die 

 in 't voorgaande Hooftdeel; zie wat wy daar hebben aangetekem. 



XXIV. HOOFTDEEL. 



Van den Cancer H>arbatus. 



}... " : l'i' 



Canter 

 Bar bat ut, 

 of Baart- 



krabben. 

 Haar ge- 

 daante. 

 X,ie de 

 Plaat X. 



N°.2. 



En word 

 op verfebci- 

 de plaatzen 



Ayn goet 

 tot Jpys. 



Dit is een kleene Krabbe , wat minder dan een Ryxdaler groot , van maakzel 

 niet veel verfchillende van den gemeenen Cancer Caninm > redelyk dik van 

 lyf , en groot van fchaeren , die boven by de tangen een bosje zwart haair 

 of borfteltje hebben, als Tapoezehia'a , 't welk haar van andere Krabben 

 onderfcheid , en een zeldzaam aanzien aan deze geeft ; het zyn meeft mannetjes , want ze 

 hebben den ftaert aan den buik vaft ; zy houden haar op in verfche Rivieren , doch 

 maar in zommige ; want op Amboina , in den * Oliphant , vind menze met kleene kor- 

 te baerden ; maar op Ceram in de Rivier van Hatihau , vry wat verre in 't gebergte , 

 vind men de grootfte en raarfte , die vry groote , en wat gekrulde borftels op de fchae- 

 ren hebben. De Alphoreezen van dat Land gebruiken ze tot de koft. 



Haar naam in 't Latyn is Cancer Barbatus ; in 't Maleits , by provifie , Cattam Gi- 

 gi Boeloe, want d' Inlandfche naam is my noch onbekent. 



Deze gebaarde Krabben komen jaarlyks met groote troppen den Oliphant afdry- 

 ven , kort wanneer het Wawo voorby is , duurende maar twee of drie dagen j daar 

 na vind men ze 't geheele jaar niet meer: doch ik heb aangemerkt, dat ze alle Jaar 

 niet afkomen. Zy zyn goet in de koft , en de groote fchaeren bewaart men tot rari- 

 teiten , dewyl ze niet veel minder dan de Ceramfe gebaert zyn. 



De Cancer Barbatus, of Baartkrabbe, is afgebeeld of de Plaat N°. X. en N°. II. 



XXV. HOOFT- 



• Zekere Jïreon) in Amboina, dus gebette». 



