5 i Ö' AMBOINSCHE 



de de Maan in de Maagd en de Zon in de Viltenen , is de gewoone tyd van 

 her Wawo , doch het gebeurt zomtyds , dat men ze ook wat vroeger vind, te wee- 

 ten by de volle Maan , wanneer de Zon nog niet in de Viflclicn getreeden is. Zoo 

 &oW(»komt ook niet jaarlyks in gelyke hoeveelheit het JVivwo voor den dag : Want 

 Wavro wannecr ' er vcele warme regens voorgaan , komt het overvloedig , en men kan 'c 

 drie avonden na malkander fcheppen ; maar wanneer 'er veelc droogc en heete da- 

 gen voorgaan , komt het weinig en maar eencn avond. Over dag kan men beken- 

 nen , of het den* zeiven avond zal opkomen , want men ziet alsdan by dag zwar- 

 te plekken in 't Zeewater : Ook heeft men ervaaren, dat het jaarlyks zeer hoog wa- 

 ter maakt) of immers hooger dan de dagclykfche vloed is, wanneer het Wawo voort- 

 komt. 



CtvctU» Het gemeen gevoelen is , dat dit gewormte eeiv uitwerpzel is van de voor- 

 vm waar noe mde klippen , zoo wel die bloot ftaan , als die onder 't zand verborgen leg- 

 kuomen. gen. Immers daar zoodanige klippen niet zyn , vind men dit Wawo ook niet : 

 Het meefte word gevangen in den Amboinfchen Inham , omtrent den rooden 

 Berg , in de 3 Liafferfche Eylanden , op Latuhaloi] en in Banda , als mede in de 

 Molukhs. 



Haar proviiie mag het in 't Latyn hceten Vermiculi Marini ; de Maleytfche naam is 



Naam. onbckent, dewyl het miflchicn in die Landen niet valt : In 't gemeen Amboinfch // «w» 

 Verfchridt en Wan ' 1 we " ; men oc, ' c voor Ternataans houd. Op Hitoe , Me/atten, op Lcij- 

 bcnamm- timor, Laur , in de Uliazzers , Melattonno, in Banda, Oele: Dewyl het nu tweedcr- 

 f™. "" lei is, naar de twee volle Maanen, zoo word het eerfte en eigentlyke genoemt Wawo 

 Kitjjil : het andere of groote in de volgende volle Maan Wawo Bezaitr . DeHitocèfen 

 onderfcheidon het wat ftipter, en maaken 'er drie foorten van. Het eerfte genaamt Ma- 

 CefiUh latten Salanay , dit zyn kleene wormtjes als een hoopen draaden aan malkander han- 

 "aarkaar g en d e , voortkomende by een volle Maan in Januarius , wanneer de Zon in den Wa- 

 ririg. terman gaat , dog dewyl dit niet alle Jaaren voor den dag komt , dat het ook weinig 

 en kleen is , zoo word het niet vergadert , maar tot fpys voor de viflclicn gelaaten. 

 De tweede en eigentlyke foorte heet Melatten Tan , dat is Vifch-Melatten , als of het 

 nu al tot levende vifchjes of kennelyke fchepzels was geworden. De derde heet Melat- 

 ten Lahan , dat is , Dnizcndbcens Wawo, dewyl het alsdan de gedaante van Dui- 

 zendbeen bekomen heeft ; dit komt uit in de volgende volle Maan van April , en 

 word gehouden voor onbequaam om te cetcn. 



Men maakt groot werk in Amboina en Banda van dit Wawo , en die daar aan gewent 

 Die»mM z y n ' maa ' ccn ' er eene groote lekkerny van, hoe wel het in 't aanfehouwen lelyk 

 Str-*- fchynt ; het word op driederlei manier toebereidt : De eerfte en fmaakclykfte manier 

 is , als men het verfch kookt in groene Bamboezen , waar toe men neemt het verfche 

 Wawo van de eerfte foorte; laat het zelve in zout water dryven , en zuivert met cenige 

 Hix h- bokjes alle vuiligheit daar af , die in 't vangen of fcheppen daar onder blyven j fpoelt 

 radi wor- |, et (j an met verfch water ter degen af, neemt vervolgens groene bladeren van SajorSonga, 

 friyd ze kleen als gekurven Tabacq, docd daar by gcral'ptc Calappiis pit, Zout, Peper, 

 en , zoo gy wilt , Ajuin en Look, mengt alles t'zaamcn met de Wawo, en doet het 

 in de Bamboezen, zet die by 't vuur en laat ze kooken. Men eet het niet alleen , maar 

 tot Vifch en andere koft , en dan moet men 't nog eerft doopen in Bocajfan of andere 

 iaufle , dan geeft het eenen lekkeren geilen fmaak , als het te vooren maar ter dege 

 gezuivert is , van houtjes , kraalfteentjcs en ftukken van fchulpjes , die onder 't Wa- 

 Enwaer wo dryven. By het voornoemde Sajor Songa mag men mengen , of op dezelve manier 

 txmar. a u een gebruiken, het Sajor Tacu of Filix Efculenta; ook de bladeren van 't Boomtje 

 Lignum Aquofum , in 't Amboins jii/wai/1 , en wegens dit gebruik , het 'Daun Laur 

 genaamt. De tweede manier is om in te peekeien; en dit gefchied , als men het fchoon 

 gemaakte Wawo , waar van men al 't water moet laten afloopen dat het fchier droog word, 

 in peekei doet, met het fap van Limoen Tapet/a , en zoo wel toegeftopt bewaart , dus 



kan 



