5 s D' AMBOINSCHE 



De eer/Ie ben uit Vifch en Hoorcntjes. Echter om de geheugenis te hulp te koomen , zullen wy ze 

 «"Hm» 1 * in twaa lf Hoofd-foorten verdeelcn , met een den Lezer waarfchouwende , zoo hy onder 

 ieder foorte zommige vind, die aan gedaante wat veel van malkander verfchillen; daC 

 daar aan niet gelegen is, onder wat Hoofdftuk dat ze ftaan. Wynoemenzemetecn.cn 

 algemeenen naam Hoorcntjes, Zechoorentjes en Zceflekkcn , zonder onderfchcidj 

 dewyl wy onze rariteiten meeft uit de Zee haaien , of uit zoodaanige plaatfcn , daar 

 rivieren zich in zee loflën. De Maleijers noemen dit gedierte met een algemeene naam 

 Dezfiirt Bia. De Javancrs en andere Maleijers Crang. De Amboneezen Kima en Hoeri. De 

 'j'iubfZ tweede orden word in twee Hoofd-foorten verdeelt s waar van de eerfte zoodaanige be- 

 imJcilt. grypt, die maar een bultige of vcrwulfde fchaalc hebben, en met de andere zyde te- 

 D f gens de klippen zitten ; de tweede, dewelke een enkele ongcdraaydefchaal, en daaraan 

 infge- twee openingen hebben. De derde orden is verdeelt in vyf iborten, dewelke op zyn 

 'vetJeTlt. plaats zullen verhaalt werden. 



Opmerking In de eerfte orden ftaat aan te merken , dat al die geene , die een flek-vormige , of 

 fiKt" l an g gedraayde gedaante hebben , aan den mond met een dekzel beflooten zyn , dat aan 

 het vleefch vaft is , het welk zy in 't kruipen op het hoofd draagen ; maar als ze zich in- 

 trekken, den mond daar mede zoo dicht toefluiten, dat men niets van het vlcelch zien 

 kan. Dit dekzel noemen de Maleijers met ecnen gemecnen naam Malta , dat is , Oogc ; 

 de fpitze of dat deel , 't welk aan het hoorentje fpits toeloopt, en onze Natiën voor 

 het hoofd houden , is by de Maleijers dc (teert ; gelyk het breedlte deel by hun lieden 

 Waar die het hoofd , 't welk wy voor het onderfte houden , daar de mond is. Bchalven dc twee 

 '" b '^'""- hoorcntjes , die het meefte deel aan het hoofd hebben , en die in 't kruipen voor uit llce- 

 ken , hebben zommige noch een of meer fnuitcn , die zy door een of meer takken > 

 dewelke van onderen half hol als een geutc zyn , uitfteeken , en hier in hebben zom- 

 mige een fcherp Beentje , daar men zich aan verzceren kan , en waar mede zy zoo 't 

 fchynt iets doorbooren konnen. Het vleelch van het hoofd is hard kraakbeenig , en 

 quaalyk om te eeten , in wiens midden de maage fchuilt, en daar aan dc darmen , en 

 't geene men Tapavcr noemt , zynde een dun zakje , daar in een groenachtige of 

 fwartachfige modder fchuilt, en tot het ecten niet deugt. De darmen krommen zich om 

 bet hoofd onder den hals , daar ze haaren uitgang hebben en de vuiligheid uitfmytcn. 

 En welk Het overige vleefch , dat door de kronkelen des hoorens loopt , is geen darm, maar meer 

 eetbaar». voor een vet te houden , 't geen ook het befte is om te eeten. Het ander ftag, 'twelk 

 lankwerpig van lyf is, met een langen fmallenmond, heeft aan den mond geen dekzel j 

 maar bedekt zich ; ofmet een hard weerig [cattofa] vleefch , daaraan men zomtyds noch 

 Haar ei- een beentje ziet ; of kruipende heel naar binnen toe, dat men daar van niets bekennen kan. 

 fm, m Haar andere Eigenfchappen , dat zommige aan de klippen bloot hangen , zommige over 

 ■waarzy den erond kruipen , zommige in het zand zich verborgen houden, zullen wy by ieder 



haar bolt- ■ > t i /- i 



den. ' foorte m t byzondcr befchryven. 



Manier van 't gr oe ij 'en van de Schaah'ijfcben. 



Hoe dczcl- Hier ftaan aan te merken driederlei Manieren , dewelke alle Schaalviftchen in het 

 T/S2t- groeijen onderhouden : Naar de eerfte manier groeijen zommige Schaalviftchen door 

 lei wfe. een toezet van nieuwe ft ofte aan den mond van de fchaal , [/>«■ appojitimem nova tna- 

 fïet"""' teriie] gelyk doen de Muric-es en Ttirbinata. In de Murex is dit op het klaarfte te zien , 

 wiens voorfte deel der fchaal altyd dunder en zuiverder is dan dc achterfte deelen. Deze 

 Nament- ftof word gctetit uit een taaije quyl of ftym, die het dier van zich geeft, en zich for- 

 fltyUf meert in een dunne fchaal , aan de opening van den ouden mond , en loopt zoo 

 Q/™- voort tot omtrent een vierde van den omloop , al waar ze dan ruft: en ecnen nieuwen 

 getanden of getakten mond formeert. De fchaal van den Murex fchynt wel driekantig 

 te weczen , zoo dat een ieder toezet t' elkens een derde van dc fchaal formeert. Maar 

 de onderfte zyde , daar de mond ftaat , is altyd breeder dan de twee' fchuinflc van den 



rugge, 



