RARITEIT-KAMER. II Boek 6t 



geele klieren met blaasjes boven op , zynde , zoo het ichynt , de maagc des diers ; 

 want van daar tot aan de fwarte fnebbe gaat een wyde keel , gevuld met zand , fteen- Hafi 

 tjes en fchilfferen van Oofters en Moflèl-fchaalen. [ Doch dewyl deze figuur t' zoek 

 geraakt is, werd in plaats van dezelve een andere hier nevens gevoegt , dewelke doch 

 haare byzondcre letteren en byzondere uitlegging heeft.] Wanneer hy aldus op 't wa- Bothof 

 ter dryft, zoo fteekt hy het hoofd met alle de baarden uit, en fpreid dezelve op 't wa- Xv'/"'"' 

 ter, met de achterftecven of krul altyd boven water , maar op den grond kruipt hy om- 

 gekeerd , met het bootje om hoog , en met den kop' en baarden op den grond , maa- 

 kende eenen redelyk radden voortgang. Hy houd zich meeft op den grond , kruipt 

 zomtyds ook in de vifch-fuiken of bobbers , maar na een ftorm , als het weer ftil word , 

 ziet menze met troepen op 't water dryven , zynde buiten twyffel door de ongeftui- 

 migheit der baaren opgeligt , waar uit men bemerkt, dat ze op den grond zich ook met 

 troepen by malkander houden. Dit dryven duirt echter niet lang , want alle de baarden En tlw 

 intrekkende , keerd hy zyn bootje om en gaat weer te grond. Daar en tegen de leege d ^ r " d 

 fchaale vind men dikwyls dryven , of op den ftrand gefmeeten , want dit weerlooVe 'i" M 

 dier geen dekzel hebbende , is een prooy voor Krabben , Haijen en Kaimans , wes- Z'foZ-'d 

 halven men de fchaal aan de kanten meeft afgeknaagt vind , en dcwyl hy niet vaft vwrKrat' 

 aan zyn fchaale hangt konnen ze hem licht daar uit trekken, en laaten de leege fchaal ^Kaï" 

 dryven. De Jonge fchepzels van dezen Nautilus , noch niet grooter dan een fchel- 

 ling zynde , zyn fchoon Paerlemoer verwig van buiten en binnen , zoo dat de ruige >t™-S«Z 

 fchaal eerft metter tyd daar over groeit , 't welk van 't voorfte deel of het bootje af 5*" 



begint. '»°erv,m 



Hun naam in 't Latyn is Nautilus major Jive crajfus. Ncztd. Paerlemoer hoor en. Ma- "lïZr 

 leits Bia papeda , Bia Coijn , 't welk echter eigcntlyk de fchaale bedied. In 't hoog Ma- '""•"•""'"l 

 leits Krang modang. Amb. Kika-, en dcwyl daar onder de volgende Nautilus bcgrccpcnfiiMe' 

 word , zoo noemen ze deze foorte Kika lapia , dat is Papeda hooren. '° al '"' 



Men vind ze in alle zeen van de Molukfe Eilanden , als mede omtrent de duizend Plooi 

 Eilanden voor Batavia en Java , doch meeft de leege fchaal , want het dier werd zei- ZTe f t ' 

 den gevonden of het moeft in de bobbers kruipen. vmdm 



Het dier word tot de koft gebruikt gelyk andere Zeekatten , doch het is vry harder "Zt"^. 

 van vleefch en zwaar om te verduuwen. De fchaal is in grooter gebruik om 'er fchoonej^ 

 drinkvaten van te maken, gelyk ze in Europa bekent zyn , hier toe moet men de groot- Ènlw 

 fte en gladfte verkiefen , en wel toe zien, dat ze aan de zyde geen gaatjes hebben, ",'J'jXk 

 want veele hebben een ofmeer ronde gaatjes , daar men pas door zien kan , die gemaakt bok'"». 

 werden door zeekere holle wratten , [ een flag van Balanü ] welker flymerige worm een 

 fcherp tandje heeft, waar mede hy deze harde fchaal doorboord, als hy daar opkomt 

 te groeijen , welke fchaalen dan tot dit werk onbequaam zyn. De gehecle moet men Hoe dt- 

 10 a 1 1 dagen in eenige fuurte leggen , als in gooren ryft , azyn , of water daar in "t'^lmU 

 wyngaart loof verrot is , zoo gaat de buitenfte fchelle af, die men met fterk fchuuren 

 afwryven moet , beginnende aan die plaatze daar ze op 't dikfte is , en zoo ze noch 

 niet geheel af is, moet men ze al wederom hier inleggen, tot dat het Paerlemoer over 

 al voor den dag komt , 't welk men dan met een flap fterk water ftrykt , tot dat het En opg,- 

 zyn volkomen glans bekomt , en ten laatften met zeepwater affpoeld. De fchoon ge- '£* wer ' 

 maakte worden by de kamertjes door gefneeden , dat de vier of vyf achterfte doorluch- 

 tig worden ; de drie ofte vier volgende kamertjes worden geheel uitgefneeden , en in 

 de binnenfte krul fnyd men een geopend helmtje , en aan de zyden rondom het bootje 

 kan men alderhande figuuren fnyden , die men met gewreeve kooien en wafch of oly 

 door malkander gemengt wryft, tot dat ze fwart uitfteeken. De Inlanders, demoeite 

 van fchoon maaken niet willende doen , fnyden den onderften boodem zoodanig uit , 

 dat *er een groote leepel of fchuitje van word , dewelke onder anderen dienftig is om W,rJ m 

 'er de "Papeda uit teeeten, waar van dezen hooren by hun lieden zyn naam heeft; doch °p\ V,°'J. 1 '" 

 dewyl by de Papeda een laus komt van zuure lemoenen of azyn gemaakt , zoo krygt "*"*■ 



H 3 het 



