6t D'AMBOINSCHE 



het binnenfte Paerlemoer een bleek vlies hiervan, 't welk men dierhal ven t' elkèns moet 

 aflpoclen mee zeep of afch-water. 

 By PU- By 'Plinius Lib. 9. Cap. 25-30. vind ik maar eenderley foorte van dezen vifch , 

 hmf*' dien hy Nautiltim Tompilon en Nauplium noemd , welke befchryving paft op de vol- 

 gende fijne Nautilus: maar de hedendaagfche Schryvers van de Middellandfchc zee heb- 

 •Exiy ben twee foorten aangemerkt, waar van Bellonius deze eerfte en dikke foorte Cochleam 

 7Ïr7vcrs margaritiferam noemt, en hem toefchryft veele kameren en van binnen een fchaal blin- 

 m ' T - kende als Paerlemoer , zoo dat het dezelfde zal zyn dien de hedendaagfche Grieken , 

 naar 'tfchryven van Robertus Conftantinus , Talamen tuBapodiu, datis, Tolythalamum , 

 of een hoorentje met veele kamertjes noemen. Diergelyk een hooren moet Car Janus ook 

 gehad hebben , 't welk hy Cochleam Indicam noemt , van gedaante als een galey en 

 bequaam om 'er koftelyke en fchoone drinkvaten van te maken. 

 Vreemd Op Boero is in een diergelyken vifch (miffchien in de Glandulis die het vet verbeel- 

 Van'et, den ) een (teentje gevonden , zoo groot als een boontje , wit als een ftukje alabaft , 

 dierfcltk joch zeer on g e f c hikt van figuur , hoekig , en met kuiltjes als of het van veele ftukjes 

 V 'wèlh t' zaamen gezet was ; niet te min hard en blinkende. Een Chineefche vrouw , die het 

 ^v'oZ'iirogt. gevonden had , hadde het eenen tyd lang in een doosje alleen bewaart , wel verze- 

 kerd , dat 'er niemand was by gekomen, en het zelve wederom openende bevond zc 

 dat het een kleen (teentje gebaard hadde, zoo groot als een linze , doch ronder en dik- 

 ker, ook wit en slad , een tyd lang daar naa noch twee andere fteentjes, hebbende dc 

 grootte van een moftaard korl , dochhet cenewas zoo bros , dat men 't met de vinger in 

 (lukken kon wryven. Na dien tyd heeft het groote (teentje niet meer gebaard, en men 

 Aamtr- kon niet bemerken waar de gebaarde (teentjes gezeten hadden. DochikgifTe, dathetuit- 

 Zn'dfn gevallene brokjes zullen geweeft zyn , en de plaatzen daarze gedaan hadden zyn mif- 

 SjT fchien effen wit en glad geweeft , dat men het afvallen niet bemerken konde. Zy be- 

 waarde hem met dat bygeloof, dat zc goed geluk met moffelen te zoeken hebben zou- 

 de, om goed Bocaffan daar van te maaken. Diergclyke baarende (leenen heeft Tlinius 

 mede befchrceven , Lib. 3 7. daar hy ze Teantides en Gemonides noemt. 

 Zr zyn Deze hoorens hebben de Natuur , doch gemeen met eenige andere Turbinatis , dat 

 wcTvog- ze by vochtig regen weêr alryd zweeten , en dat zoo rykkelyk dat 'er de druppels op- 

 * l ' zitten , al heeft men ze lange jaaren in huis bewaart, en al veegt men ze dikwils af, 

 E„ nden ' t we lk veroorzaakt word door de zoute vochtigheid , die in de kamertjes zit en lang- 

 "** zaam opdroogt , om het welke wech te neemen , moet men ze dikwils uit waffchen , 

 en weder in de zonne droogen. 



In de Hift- Anttll Cap. 19. Art. 4. Lib. 1. kan men beter uit de figuur , dan 

 uit dc befchryving bemerken , dat door Bourgou de Nautilus Major verftaan word ; 

 want de gedaante des Vifchs word niet geftelt noch dc buitenfte fchaal befchrceven. 

 Waar- Tot waarfchouwing dient, dat men zich niet daar aan ftooten moet, wanneer de 

 w'°ng. nieuwe Schryvers dezen hooren Cochleam margaritiferam noemen , en wy Duitfche 

 Paerlemoer hooren , als of men ze voor de moer van de rechte pacrlen hield , daar noch- 

 tans dezen hooren allccnlyk zoo genocmt is van den fchoonen Paerlcn glans der fchaa- 

 lcn. Zie hier van het nieuwe Rariteit-boek van Thilip Bonannns , Tart. 2. Clajf. 1. 

 N. 1 en 2. 



De Nautilus Major , is by om bekent met de naam Coquilic , Moewei de Franfchen alle hoorens zot t noemen , echter 

 vaal die naam in 't algemeen by om zoo door , en wy verftaan leen andere daar mee dan deze. Hy is verbeeldt op 

 de plaat N. XVII. met letter A. doch wat volmaakter van vlakken , ah die wel in 't gemeen vallen ; en om aan te 

 nonen welke de belle zyn , heb ik deze , voor die van den Schryver , tier laaien fielten. Letter li. is de I ijeh door 

 den Aiilbcur befchrceven , maar-alzoo op die tekening de letten ontbreeken , geeven wy de Leezerl de bcjchryvwge , 

 -00 als die voor heen is ter neder gefielt , over , om zelfs na te zien , welke deelen van den Vifch daar door verftaan 



moeten worden. 



Ik hebbe , om den liefhebberen te meer te voldoen , een dezer Htorens laaien doorfnyden , om des te beter de lltWIWUtt 

 kamertjes te vertoonen , die zoo wel niet int de befchryving, als door het oog, zyn te begrypen Hel is een wonderlyM 

 maakfel, en 't is onbedenkelyk , dat dezelve alle vol vifch zyn, dcar haar gemeenjebap vandeene kamer in a" ander 

 voor aan pas de dikte van een naaide , en achter pas van een fin haairtje oepening heeft. Ik heb in dezelve gelelt on- 

 trent m kamertics, en gelone dat 'er in 't encT meerder geweeft zyn ; maar de titjfchcnlchotjes zyn zoo zwak , dat 

 ze , alhoew-el ze met een fyn werktuigje doorfneeden wierden , echter aan finkken bryzelden. ^ic * afbeelding zoo 

 na als de plaatfnyder die kojï krygen op dezelve plaat letter G. 



