66 , D' AMBOINSCHE 



„maar die hol en uit de Natuur aan hem nietvaft is ; hy weyd dikmaal omtrent het 

 „land, waarom hy van de baaren op 't drooge geworpen word) daar hyuitdefchulp 

 „vallende, of gevangen word, of fterft; dit gellacht is klein , en de Bolitwna een gc- 

 „ilacht van de Tofypits gelyk. De andere hangt in de fchulp als een (lek, deze gaat 'er 

 „ nimmer uit , maar fteckt zomtyts zynen arm buiten. 

 M mtdt Bellonius heeft hem nauwkeurlyk befchreeven. 'De fchulp zeyt hy uit drie ftukken te 

 daarBtlIe- i >e j^ aan (ji aa mentlyk uit een kiel en twee boorden, hoewel se nochtans enkel is) welkers 

 zyden als aan de kiel fchynen vaft gehecht , en veeltyds zoo groot , als met twee han- 

 den kan omvat worden ; zy zyn alle niet dikker dan een farkament , met langwerpige 

 ft 'reepen > aan de randen met kerven gekartelt en rond ajioopende ; maar het gat , daar de 

 Nautilus door gevoed word ', en uit de fchulp kruypt , is groot; deze fchulp is breuk- 

 zaam, melkwit, helder en glad, en van gejlalte als een rond fchip, want hy vaart 

 boven op de zee, en doet fich met een omgekeerde bolle fchulp op, om te beter op te duyk- 

 ken , en opgcreefen zynde keert hy de fchulp weder om , maar tuffchen de armen van den 

 Nautilus is een dun vlies , gelyk tuffchen de klauwen van de platvoeten , en veel dun- 

 der, ja als en fpinnekops raach, maar nochtans fterk, daar hy den wind in laat waayen ; 

 de krullen die hy weer zyden veel heeft, gebruykt hy voor eenroer, en als hy fchrikt , vult 

 hy zyn fchulp met water en fnkt te grond. 

 'iGivót- Hier op zeg ik nochmaals, dat ik aan den Ooft Indifchen Nautilus dat dunne vlies- 



len van rc . 



Jeum je tuflehen de twee voorfte Baarden , het welk de Aiitheuren dezen vifch toefchryven , 

 S f v h 'J v " mecrendeels gevonden heb , behalven aan eene foorte , die hier naa volgt ; als ook dat 

 itulvf Je bovenftaandc naam Thalamis Toukdapodius niet kan verftaan worden van den rech- 

 ten of dunnen Nautilus, dewelke geene kamertjes heeft, maar van den paarlemoer 

 hooren in 't voorgaande hoofdftuk befchreeven. Bontius Lib. j. Cap. 27. ftelt de Nau- 

 ti/i onder de Folypos met Tlinius , en 't fatzoen van de fchaal komt ook ten naaften by 

 over een met de onzen , echter kan ik niet raaden , wat hy voor een vifch gehandclc 

 heeft, waar aan hy de handen zoo verbrand heeft, dat hy met look in water gewree- 

 ven zynde, heeft moeten geneezenj want nooit gehoort is dat een Tolypus brande, 

 daarom ik gifle dat daar van eenigc woorden moeten uitgelaatcn zyn , en dat men zyn 

 zeggen van quallen moet verftaan. 

 Warnat- Anno i<><>3. in Januarius is een Nautilus gevangen op Hitoe, wiens boot lang was 

 'dm^Sclry- 7 duymen, hoog 6 duymen, verfchilde wat in gedaante van de boovenftaande meelt 

 var ' in de twee achterfte of bovenfte baarden. Want de zes baarden waaren van i 2 tot 

 14. duymen lang, aan de voorfte helft zeer dun en fmal , de achterfte waaren met zuyg- 

 ~ J "~ wratten \_Acetabulis\ bezet. De twee achterfte of bovenfte baarden , (by andere voor 

 fcryving. de twee voorfte gehouden) waaren ' veel dikker, achter ruym een vinger dik en met 

 zuygwrattcn bezet, verwiilèld tegens malkander (taande; de voorfte helft had een dun 

 en breed vel of lap, als een omgekeerde Bezaan, te weeten achter zmaller, van voo- 

 Hot iy ren breed, waar in hy van 't voorgaande verfchilt : met deze lappen fchynt het, dat 

 znlt.'" hy zoo wel roeyt als zeylt, want met de zuygwratten vat hy de kanten van zyn boot, 

 en met het breede deel roeyt hy , gelyk ook met de andere baarden , die als dan buiten 

 boord leggen; als hy nu zcylen wil, zoo recht hy de bcyde lappen overeynd. Maar 

 ik hebbe nooit aan eenig Nautilus konnen bevinden , dat de twee gemelde baarden 

 Dich met een dun fcheyd velletje aan malkander zouden gegroeyt zyn, gelyk men by de Eu- 

 Valf?' ropifche Schryvers leeft; weshalven ik noch by myn voorige meening blyf, dat hy 

 ",'m'tBe- mct ' lct voor 'l e cn holle deel zynes fchips de zeylagie volbrengt. Hy waszooflim, dat 

 zamaü. als de viflehers met een prauwtje hem vervolgden , dat hy dan naar de rechter, dan 

 naar de (linker zyde zyn boot keerde; weshalven, de vifl'chers bemerkende dat hy 

 water wilde fcheppen en te gronde gaan , moft 'er een over boord fpringen en met 

 Bom»- zwemmen hem achter haaien. By den hedendaagfehen vermaarden Authcur ThilippusBo- 

 tuyp, da nannus in zyn Boek genaamt Recreatio mentis ér oculi N. 1 ^.Clajf. i.part. 2. word hy 

 CslfvM in 't Italiaanfch Tolpo mofcardino en mofcarolo genaamt, engezegtj dat hy dikwyls 



gevan- 



