7* 



D' AMBOINSCHE 



VIII. HOOFTDEEL. 



Jriticus 



Vnarinus 



befchrcf 



ven, en 



waarom 



zoo ge- 



naamt. 



Eerjïe 

 foort. 



Zie zyn 



ged, 



w 



TJmbilïcM mar 'mm :> sJXCatta bulan. 



Y zullen nu hier by malkander vernaaien alle de dekzels van de voor- 

 gaande hoorentjes , by de Maleijers , Maft a Man, dat is, Maans- 

 oo^en , genaamt , maar in de Europifche boeken hieten ze Umbilicus ma- 

 rinus , naar de gedaante van een naveL , die ze aan de binnenfte of 

 platte zyde hebben , waar mede ze tegens 't vleefch van 'c dier hebben aangezeten , 

 en worden verkeerdelyk voor byzondere hoorentjes gehouden. 



L Het eerfte en grootfte is het dekzel van Juris Gigantum i, Cap.6. een hand breed 

 in den Diameter, gelykende beter een likftcen van marmer of cenen kanteen gemaakt, 

 aat dan een deel van een hooren ■, aan de binnenfte zydc wel plat , maar de gieren maar 

 XrjÓC. ken met haare kanten eenige verhevenheit , voorts met een bruine huid bekleed, die 

 daar zeer valt aanzit; de buitenfte zyde , als gezegt is, wit en bultig als een linze, 

 aan zommige effen , aan dc mcefte oneffen met eenige vlakke kuilen. Als men het fchild 

 in ftukken flaat ,' bevind men verfcheide dikke huiden over malkander leggen , waar 

 uit blykr. , dat het metter tyd en met laagen aangroeyt. Als het lang op den ftrand legt 

 rollen , zoo word dc bruine huid afgelchuurt, cn zoo glad 

 fteen gelykt. 



Dc fchildjes van de kleine foorten , in 't zelve hoofddeel befchreeven 

 gecne achting, en worden daarom niet gctelt. 

 k.» 1 1. Umbilicus marinas niger , is het dekzel van de tweede en derde foorte , in 'e 

 ■2f°T voorgaande hoofddeel , de fchoonfte van allen , en meelt blinkende , cn daarom voor den 

 t'lL't N. eigentlyken Umbilicus marinus te houden ■, doch hy verfchild merkclyk van den Umbili- 

 K 1 ""' cus, dien men in de Middellandfche zee vind, want die is wel plat aan dc binnen zy- 

 dc, en met een navel geteikent , maar aan de bultige zyde is hy ingedrukt, met een 

 merkclyk kuiltje , ros , of oranje van koleur : daarentegen de onze is, aan dezelve 

 zyde, uit den halfronden, plat en effen, meelt zwart, met groen en ros gemengt, 

 zeer glad en blinkende als een Oflên oog, hebbende de grootte van een dukaat of min- 

 der. 



D,'jUk lil. Umbilicus granulatus , is het dekzel van dc eerfte en derde kleine foorte , in ver- 



dat het een enkeldc kal- 



komen in 



Z„ 'det*U re zoo mooi niet als de voorgaande , en daarom onder geene rariteiten gerekent. De 



foort. 



e plaat 

 letter D. 



H'aar die 

 gevonden 

 worden. 



Hunne 



fiïap. 



eerfte is aan de binnenfte zyde ook niet recht zwart, maarfcheef cn kuilachtig, aan de 

 buitenfte vuilwit, zonder glans cn korreligheid. De andere mindere foorten worden hier 

 toe gerekent. 



Deze Maans-oogen vind men op Boero cn elders , meer langs dc ftrand verftrooyt 

 zonder haare hoorentjes, en het bruine vel meelt afgedeepen, waar door de misgreep 

 komt, dat men ze voor byzondere hoorentjes houd ; deze hebben de eigenfehap , dat, 

 als men ze in een vlak fchotcltje legt , daar azyn of zuir Limoen zap in is , cn een 

 reis of drie op den bodem omwryft , zoo bewegen ze zich van zelfs , zommige doen 

 het ook zonder wryven , maar (laan ftraks wederom ftü. Die men verfch van de hoo- 

 rentjes uitneemt, willen zulks niet of qualyk doen-, waar uit fchynt, dat ze op ftrand 

 in de zonne leggende fponsachtig worden ; want alle zoodanige dingen , die zich in 

 azyn van zelfs verroeren , moeten fponfachtig \Torof* ] zyn , en eenige ingeftotenc lucht 

 hebben, die den indringenden azyn zoekt uit te dry ven, endoor dien ftryd het lichaam 

 En wttuf beweegt. De Inlanders houden deze Maans-oogen van de tweede foorte voor goede oog- 

 fteencn , waar mede ze dc verhitte oogen beftryken , inzonderheit als ze de kleine 

 zweerties (Hordeola) krygen, om dezelve te verdry ven ; anders hebben onze Chirur- 

 gyns ervaaren, dat alle deze fteenen geftooten , en in azyn gedillblvcert , dezelve krag- 



