RARITEIT-KAMER. 1 1 Boek. n? 



de oogen te krygen; doch dan befterft de yvoore gladdigheid van binnen, en word 

 grauw; men moet ook de fcherpe kanten als dan wat afwryven, op dat zich niemant 

 daar aan bezeere: Ik heb 'er ook gehad, die van binnen aan den onderften fchaal een 

 uitwas hadden, zeer hoekig, en kartelig, fchier als een haanekam , van fubftantie 

 als de Chamites. 



In dc Papoefche en Keramfche Schulpen word noch een andere Chamites Em«» 

 gevonden, langwerpig als een klein vingertje, beneden met een rond bolleken, en ttefb* 

 voorts toegefpits; het bolleken is donker roodachtig, doch met een paerlachtigc weer- fi^tvtit. 

 fchyn; het vingertje zelfs fchoon wit; zomtyds gelykt het naar een ftuk van een 

 vinger, afgebroken en fchilferig , doch daar aan ziet men altyd wat paerlachtigc dit 

 mag men Chamites digitalis noemen. Noch een ander gebruik van dc fchaal ; op den m,b ,» 

 ftrand vind men zomtyds ftukken van de gebrokene fchaal , van den buitenflen ruigen f Q "£' lyl ' 

 fchorfzedoor'tfchuurengezuivert, glad als y voor, en zoo hard, dat men ze voor kei- 

 fteenen zoude aanzien! onder deze heb ik zommige Zoo verfteent gevonden , dat men 

 'er eênigzins mede vuur kan flaan als met de rechte keiftecnen ; ook bewaart men ze 

 tot eenig gebruik in de geneeskunde,- tot dien einde neemt men de grootftc ftukken, D,u 

 en Haat de buitenfte ruige fchorfze af, t' overige wryft men opeen fteen met water Zl^ZZ 

 tot een papje, dit zmeert men rondom de groote bloedzweeren om den brand en den ""Mdg,'. 

 pyn te verminderen, defgelyks op zweerende oogen : En zo iemant dezelve wilde ge- 

 brinken zoo binnen als buiten t' lyf by gebrek vmCa/bakaar of wit koraal, die zoude 

 myns oordeels niet dwaalen, hoewel ze wegens haare taaije fubftantie moeilylcer te 

 wryven zyn , als een gemeene fteen. 



Men vind ook, doch zelden, onder de Imvoonders van Amboina en Keram eenige Cl 

 ronde fchildekens omtrent 7 duimen breed, en aan de kanten een halve vinger, maar 

 in de midden een duim ik, aan de buitenzyde een weinig buikig, aan de binnenfte vÊ^L, 

 wat hol, en aldaar in de midden met een verhevenheit gefatzoeneert als de nave "°„£l?i 

 (mt>diolus~) van een rad, en in deflêlfs midden een rond gat, daar qualyk een pink ' ' 

 door mag: Het is een fteenharde fubftantie, vuilwit als gebczigt yvoor , met veele Znfim> 

 witachtige aderen, die bochtig en dwars loopen, te kennen geevende, dat het een W 

 ftorfe zy met veele laagen over malkander aangegroeit ; want natuurlyk fteen kan 't niet 

 zyn, om dat het na mynen gewoonlyken proeve by nacht niet vuurt, gelyk andere P™fdat 

 klaare keifteenen doen ; daarentegen in zuur Lemoenfap gedaan zoo kookt 't , 't welk de 

 fteenen met doen; waaruitikafneeme, dat het van eenige groote Schulpen moet gemaakt "9* 

 zyn, te weeten, uit den voorfchreven Chama Telagia-, zynde de geheele breedte des 

 fchilds, uitwyzende het beloop van de aderen, uit de dikte dezer Schulpen gemaakt, 

 waar uit men afneemen kan , dat ze aan zommige plaatfen van ongeloovige dikte moe- 

 ten vallen; als men ze tegens den dag houd, zoo zyn ze omtrent de kanten half door- 

 fchynend, doch d' eene meer dan d' andere. De Inlanders weeten niet te zeggen , door Zj» by 

 wien, en uit wat ftof zy gemaakt zyn, alleenlyk verklaarende , datter in oude tyden iï"iZ~<- 

 eemge weinige in deze Landen gebragt en duur verkocht zyn. Haar gebruik is , omzc*"'.» 

 aan de geveften van haare zweerden te zetten, om den hand daar mede te befchermen , W«£ 

 I gelyk anders de Ambomeezen op dezelve plaats een rond tafelbordje van hout heb- tMm 

 ben,, en het geveft met loot begieten om de noodige zwaartte in de vuift te hebben. De Sm^p 

 voornoemde Schildekens echter mag niemant draagen, dan hunne helden of voorvegters, 

 die ze Bram noemen, geloovende, dat niemant het hert heeft tegens iemant te kappen 

 ofte te flaan, die fuik een Schildeken aan zyn zweerd heeft; doch zedert dat de Eu- D,cb m!t 

 ropeè'rs bezitters van deze Landen geworden zyn, willen ze de Schildekens als tekenen t> ' i ''"" f - 

 van haare oude dapperheit niet meer draagen, om by d' onze niet in 't oog te raaken ; 

 weshalven zy nu dezelve zomtyds aan d' onze aanbieden : Namaals ben ik wat zekerder N„d,r 

 bericht, dat deze Schildekens door de Javanen van Bantam in deze Landen zouden ge- b Zif' J f"' 

 bragt zyn, buiten twyffèl d' Inlanders wyfmakende, dat het dingen van groote waardy * ƒ« 



/ava- 



waaten, en diethalven aan haar Lieden duur verkocht wietden. De Bantamers ' 



illl eertsds gt- 



R maak- 



