RARITEIT -KAMER III Boek. m 



ten gegoten zyn : Hier roe worden vereifcht zekere toeftellcn , waar uit dan eenige Grond- 

 regelen gemaakt worden, en daar op het werk zelfs volgt, namentlyk. 



Eerfte toeftel. 



Neem van ! t fynfte gout , dat gy hebben kunt, en niet beneden de 2 3 karaaten zy , Eerfte 

 fyn zilver en fyn koper alles tot ftaafjes gegoten , en aan het eenc eind plat , neem dan TeT^iZ 

 ook week wax , bekleed daar mede de voorfchrecve ftaafjes eerft met olye gel'meert , t nl:vm - 

 dat ze glad uit en ingaan , fnyd de formtjes boven af, dat ze met het platte eind gc- 

 lyk worden, laat het wax koud en ftyf worden, en neem de ftaafjes dan wederom 

 uir : De ftaafjes moeten te voren net gewogen zyn , waar toe ik gebruikt heb medi- 

 cinaal gewigt van 1 once , houdende 8 drachmen of qumten en 480 grein : Iederdrach- 

 me houdt 3 fcrupels of 60 grein: Ieder fcrupel houd 20 grein; en ieder grein heeft de 

 fwaartte van een witte peper korl of 2 korls gepelde rys ; een pond gemeen of zilver 

 gewigt is 6 drachmen fwaarder dan 1 6 oneen medicinaal gewigt. 



Tweede toeftel. 



\ T u\ de voornoemde formtjes met water zoo vol gy kunt , ftort het zelve in een Deiwee- 

 Icopje of fchaaltje, weeg 't zelve netjes, en teken ieders gewigt byzonder aan : By demm '" r - 

 voorbeeld om van 't gout te beginnen. Ik heb een ftaafje van fyn gout, van ruim 

 23 karaaten, wegende 3 oneen min 27 grein of 7 1 fcrupels fchaars , of 1 4 1 5- grein , 

 doch dewyl vyf greintjes gout zoo weinig water uitwerpen , zoo neem' ik het op 7 1 

 fcrupels net: Het water in 't voornoemde waxdoosje gaande word bevonden 90 grein 

 te weegen, zeg nu naar den regel van drien , 71 fcrupels geeven aan water 90 grein 5 

 wat gecven 24 fcrupels of een once? maakt 30; grein. 



Eerfte Regel. 



Dewyl uit 't volgende wetk blykt , dat het waterfchil van karaat tot karaat op een 011- 't Gevolg 

 ce gout bedraagt ruim een grein waters, zoo maake ik hier uit den eerften grondre- ' l <""" vm - 

 gel, dat een on$e fyn gout van 2.4 karaaten , 't welk men Capelle-gout noemt, aan wa- 

 ter uitwerpt 29 grein, en ik maake daar uit het volgende tafeltje: 



Karaat. 



Water. 



Karaat. 



Water. 



z+ - - - 



29 grein 



18 - - 



■ - 36 



23 - - . 



- - 30 



17 - - 



- 37 







16 . - . 



- 38 







if - - 



- i9 



20 - - - 



- - 34- 



14 - - - 



40 



19 - - - 



- - 3ï 



13 - - . 



- 42 



Al het gout , dat meer zilver houdt dan de u"' karaat mede brengt, word geen 

 gout meer , maar goudryk zilver genaamt. 



Derde toeftel. 



Een ftaafje Siams zilver weegt 3 oneen 2 quinten 2 fcrupels, of 80 lcrupels; zynwax- Deerde 

 formtje houdt aan water eerft 3 drachmen f grein , of 1 8 5 grein : Zeg nu naar den regel , Z"^Z 

 80 lcrupels geeven 18 j grein waters; wat geeven 24 fcrupels? maakt f f{ grein. 'tulvir. 

 m 



Twee- 



