200 



D'AMBOINSCHE 



Hoe men 

 die be- 

 werkt. 



Tweede Regel. 



Een onge Siams zilver werpt aan water uit 5- yf grein waters. 



Derde Regel. 



Verdeel het bovenftaande watergewigt van 't gout 29 grein in 24, deelen , 't welk 

 karaaten, of zoo men met oneen handelt, fcrupels zyn ; komt voor 1 fcrupel 1 '- deel 

 grein waters ten naaften by: Defgelyks't zilvergewigt 56 greinookin 2+gedeelt ; komt 

 nauw genoeg voor 1 fcrupel 2 \ grein , neem het eerfte van 't tweede af , blyft 1 } grein , 't 

 welk wy waterfchil noemen van karaat tot karaat , want om dat onder ieder onge gout het 

 24 tte deel of een fcrupel zilvers moet gemengt zyn, als het een karaat lager in alloy zal 

 ■wezen, zoo volgt dat het voorfchreeve waterfchil 't onderfcheid der karaaten aanwyft. 



Vierde toeftel. 



Btvitr- Een ftaafje Japanfch koper, dat men voor 't zuiverfte houdt, weegt 7 ongen 1 drach- 

 de manier 2 fcrupels; werpt aan water uit 7 drachmen 2 f grein , of 44.5- grein ; door den 



wegens t r • r ' _ 



h}tr. regel gewerkt, komt voor 1 onge 61 grein fchaars. 



Exempel I. 



Vn&r, Of u gout of zilver, dat gy tot deze waterproef beproeven wilt, inhoude zilverof 

 %'lTg" koper, zult gy daar aan kennen; het zilverige gout is bleekgeel en week op de toets ; 

 gout, vl- het koperige is roodachtig en hard op de toets. Ik heb dan een ftaafje liegt gout, 

 dat ik bevinde zilverryk te zyn, wegende 12 drachmen en 45- grein, of 74* grein, 

 zyn wax-formtje houd aan water 1 drachme of 60 grein , voor de bovenftaande l i 

 drachmen en 45- grein neeme ik 38 fcrupels, en zegge, 38 fcrupels geeven 60 grein 

 water; wat geeven 24 fcrupels, of 1 onge? maakt 3 8 grein. 



Om nu het alloy van dit ftaafje te weten, zoo zeg 2 4 fcrupels of een onge fyn gout 

 geeven aan water 2<> gre in, wat geeven 3 8 fcrupels? maakt 46 fcrupels : trek hieraf 

 de bovenftaande 3 8 grein waters, blyft 8 grein waterfchil, t' welk maakt 8 karaaten, 

 trek die af van 24 karaaten , blyven overig ï6 karaaten, 't welk is het alloy van dit 

 ftaafje, gelyk gy ook in de bovenftaande tafel vindt; waar uit volgt, dat onder dit 

 ftaafje 16 deelen gout en 8 deelen zilver zyn, dat is, een derde deel aan zilver. 



Befluit. 



Bï/W Hier uit blykt verder, dat deze proef wat onzeker gaat, indien de ftaafjes , diegy 

 ZZ'-T toetfcnwilt, met ten minften twee ongen houden ; want hoe meer iemant neemt , 

 17,'L. hoe zekerder het uitkomt ; en in 't maken van de formtjes moet men wel opletten , 



dat het wax overal ter degen aanlegge, en in 't uitfehudden van de ftaafjes, dat men 



den form niet drukt. 



Exempel II. 



■M,tem Een Frankforrcr goude Dukaton was fufpea , dat 'er van binnen eenig zilver verbor- 

 T Z f sZy- gen lag, en boven op een goude blik hadde, nadien hy naar zyn grootte te ligt 

 •J*"* fcheen, hoewel op de toets Coepan-gout geleek, en, als men daar op fchrapte , 

 klonk hy hol , hy was zwaar 5 drachmen effen , of 2 1^ dobbekjes ; deze op de voor- 

 noem- 



