£: 



VUL 



•t Chat- 



i04 D AMBOINSCHE 



wy noch het Maleitfche woord Bateca hebben , 't welk nu een Water-meloen beduid. 

 Hier van fchynen ook geweeft te zyn de twee koftelyke vaten , Ezrx Cap. 8. dewelke 

 de Koningen van Perfien in den Tempel van Jerufalem vereert hadden : De text van 

 E. mt Ezra aan het VIII Hooft-deel, yf. ^7■ luid aldus: Ende 2 -vasten van blinkend goed 

 1? koper , begeerlyk als gom . In 't Hebreeufch (laat arttö maf* / 't welk beter word 

 ï? ' overgezet, blinkend koper, gclyk de Grieken het ook overzetten, x *a*b~ cm'A/3»©< , 

 dit woord crr.'A/^©-, afkomftig van rtbfic., geeft te kennen eene eigenichap het op- 

 tegteEkSrim toekomende, en niet geel, gelyk zommige Ovcrzcrters hebben. 



hSBtl Chafmal by Ezech. in 't eerfle Hooftdeel , yf 27. is ook anders niet geweeft 

 dan een zulk Suafa, 't welk de Grieken overzetten ^r S o, Eletlnm , gclyk zulks met 

 bondige reden bewyft de geleerde Sm. Bochardus in zyn by voegzel op 't Hierozoicum , 

 C * ,JS * 7, alwaar hy het woord '-JOBTI Chafmal afbrengt van twee Chaldeeufche woorden CTU Nc- 

 chafch en Melal , rouw gout , zoo als het uit de mynen komt , waar mede t' eenemaal 

 overeenkomen de woorden Aurichalcum en Chalcochrufon : Zoo is hy ook van ge- 

 dachte en wel met goede redenen aangaande het woord ^toAÏm», Chalcolibanon, 

 0,k in d' ( waarvan men leeft in d' Openbaaringe Joh. I: 1 j . en 1 1: 1 8. ) dat het eigenfte zy met 

 ^'"'T, Chafmal oï EleBrum metallicum, dat is, fchoon gepolyft Suafa , 't welk wy boven de 

 *5j koleur'van een gloeijende kool of van gefmoltcn koper, zoo als 't in de gloed ftaat, 

 a mti a , gegeven hebben : Wy belluiten derhalven, dat het opregte E/effrum metaUicum een 

 Sua<la mening is van zuiver gout en koper , 't welk na '$ getuigenis van Tlinms en der Ou- 

 IZJg! den d' eigenfehap heeft met zyn regenbogigc verwen het ingegoten vergift tc verraa- 

 den , 't welk de menging van gout en zilver alleen geenzins doet. 



De Javanen maken hun Suafa aldus : Zy neemen fyn gout een reaal zwaar , een 

 jfc&*R«d zilver, 3 fesjes5r»»£»/«rioffyn geel koper, rood koper van ieder een quart , 

 £±* loot ruim een dubbeltje, fmelten dit al t' zaamen , doch het loot doen zy niereer daar 

 by , voor dat alles in de vloed ftaat , dan gieten zy het tot ftaefjes en flaan ze (agtjes 

 met een hamer , doch zoo draa zy zien, dat het fcheurt, zoo leggen zy 't weder in 

 't vuur , en Iaaten het dan van zelfs kout worden, 't welk zy dikwils doen moeten , 

 tot dat het zoo dun en breed worde , als zy 't begeeren ; zy konnen't zoo dun kry- 

 gen als blik, waar mede men de kris-fchecden bcllaat, en het laat zich ook foldeeren: 

 Ê» « ly Dit Suafa is by de Javanen in grooter waarde dan enkel gout , en hunne Keizer de 

 h ZT' Suffuhunam draagt het meer dan 't gout: Zy maaken ook kalkdoofen daar van , dewel- 

 l Zardy. kc den kalk zyne fcherpheit benemen , 't welk ook doen de Sttaf a-ringen , als men ze 

 in den mond houd. 



V. HOOFTDEEL. 



Hoe eemge metaden door den Spiritus falis beproeft worden. 



g-K T.ritus faüs communis doet de volgende werking op de metaalen : Op fyn 

 W gout doet hy niets anders, als dat hy 't fchoon maakt : 

 V J Op {legt gout doet hy infgelyks. 



^ Op zilver, wort het fwart, een weinig naar den blauwen trekkende als inkt. 



Opregt Suafa blyft helder, en verandert ganfch niet, 't welk dan eene vafte proe- 

 ve van 't zilver is. . . ,. „ . 



Op tof Quaat of fwartaehtig Suafa eerft fchoon gepolyft word door den Spntusfahs ftraks 



fcO» W Op'tC,«^/^of'tDonderfchopje, word blauwachtig zwart, en droogt 

 " ,a op als zout , in de kuiltjes van 't zelve Schopje word het regt blauw. 



Spiritus 

 falis boe 

 Aie op gout 

 ■werkt. 



Op zilver- 



