I0 rf D' AMBOINSCHE 



Die de perzoon geagt word: Onder andere bedriegerijen verfchenkt deze baftaart-heilig aan de 

 ^j'Za- vreemdelingen, en aan alle die hem bezoeken , zekere yfere ringen en armbanden , waar 

 t"d"" J ' van ^ e ringen maflief en d' armbanden hol zyn, gevult meteenige heilige aarde uit die 

 ' plaats gegraven , daar hy woont ; zommige ringen zyn dun en van binnen ganfeh 

 hol j zoo dat ze op 't water konnen dryven , 't welk het onwetende volkje voor een 

 wonderwerk houd : Zy zullen nooit roeden , en zy zyn goed voor beten en fteeken 

 van fenynige gediertens , defgelyks voor 't branden van kalk in den mond, gelyk bo- 

 ven gezegt is. 



en ie rede- By nader onderzoek bevind men, dat dit alles bygeloovigheden en Moorfche be- 

 ft» waar- dfjegéHjen z y n , W ant die Paap maakt ze uit verroefte fpykers , dewelke hy uit zyn 

 tempel trekt , noemende dat yfer quans-wys BeJJi keling , want het word hem gebragt 

 van de kuft van'Cw -amandel , en de kragten zullen ze eerft krygen door zyne belefin- 

 ge ; het is waar zoo lang men ze aan de handen draagt , blyven ze blank , maar legt 

 men ze heen, zoo roeftcn ze als ander yfer ; dit bedrog van bygeloof is de gemeene man 

 onbekent, daarom laaten ze onze Chineezen hunne vrouwen draagen , jaa zelfs de üegte 

 Chriftenen dezelve noch al in waardy houden , geloovende dat de kr.,gten der Natuur in 

 dat yfer zyn. Zy willen ze echter niet ligt devrouwen laaten draagen , maar eigentlyk de 

 mannen ,cn dat aan den voorften vinger of aan den duim , waar mede zy den kris en andere 

 Deze wapenen vatten, om gelukkig in den oorlog te zyn. Ik vertrouwe dat ze dezelve tegen 

 heejigecn j Landlieden gebruiken, want dat ze tegen de Hollanders niet vermogen, heeft dc 



nermoogen P w ■* 



tegen £ voorfchreven Moorfche Paus tot zyn ongeluk ervaaren, als hy in 't jaar 1 6&o. den i f 

 den, at April met zyn maagfehap yo weerbare mannen fterk in perzoon op ons volkaanquam , 

 Inm't'tn*- dewelke door van ^ en Suffuhimam Amancurat dien heiligen berg zoude beftormen , 

 derge- om dat de Temmbahan het heimclyk hielde met zjnen rebel Troenajaja, en hem geen 

 trogt. if oma gi e wilde doen : De Paap quam wel ftoutelyk met zyn gefellen op ons volkaan, 

 en doode een Dimfchcn Capitein met jf Zoldaten, dewelke door den drank verhittct 

 wat onvoorzichtig op hem aanquaamen, doch terftond wierd hy van onze mufquettcn 

 in zyn knie getroffen, dat men hem weder ria zyncn berg droeg , en de volgende nacht 

 wierd hy door een MadüTees op zyn kooi geponjaardeert, en des volgenden daags zyne 

 twee oudfte zooncn door Amancourat zelf op die plaats , daar ze onze Duitfche had- 

 E* met den nedergevelt ; wordende aldus dat geheele heilige geflagt uitgeroeit tot verwonde- 

 xitgenelt rul g van g cncc ' Java, daar menigmaal te voren des Amancurat s vader dezen berg van 



Ghiry te vergeefs beftormt had. 

 Een m- De voornoemde Paap plagt ook aan de vreemdelingen mede te declen zekere witte 

 tóndf' 1, aartlc uit die nei ''g e plaats gegraven, gclykende naar vuil Kryftal of Alabaft, dewelke 

 zeheHei- hy d e voornoemde kragten mede toefchryft, en daarenboven dat ze met water gewree- 

 ven en ingenomen by de zuigende vrouwen de melk zoude vermeerderen : Van een 

 ander zeldzaam yfer zie hier onder in 't XXXII Hooftdeel van de Dentritis metaïïtca. 

 Jnfmfeb Dc Japanders bereiden 't yfer aldus om houwers daar van temaaken, tot platte ftaa- 

 tereÜl 'en ven gefmeedt begraven zy 't in een moeraffige plaats eenige jaaren , tot dat het terde- 

 m pal ge verroert is , daarna herfmeden ze die , en doen ze weder in de moeras tot 8 of i o 

 jaaren toe , tot dat al het flegte yfer door den roeft verteert zy ; 't overige is dan zuiver 

 Haal , waar uit zy hunne houwers maaken : Zoo weeten ook onze Amboinfche fmids 

 uitd' oude en ganfeh verroefte hoepen de befte Tarrangs temaaken; tot de fnede nee- 

 men ze ftukken van gebrokene Sinefche pannen , die men Tatsjos noemt , in plaats 

 van ftaal : de Singalezen necmen ook de meeft verroefte hoepen van ons volk, waar 

 uit ze die koftelyke loopen fmeeden, dezelve dikwylsover en weder overwellcnde tot 

 een ronde ftaaf , die zy dan booren : Het fak-piftool van de Heer Rijcklof 'van Goens 

 was ZQodaanig een loop, 1 7 duimen lang. 



gemaakt 

 •wordt. 



VII. HOOFT- 



