110 



D' AMBOINSCHE 



2'-, en de dikte ook van 2'-, voets in hardigheit en vcrwe was hy een kefelftccngc- 

 lyk, hy wierd in veele ftukken geflagen, waar van ieder wat mede nam om voor wat 

 wonders te vcrtoonen : Hy quam met zulken kragt o'm laag , dat hy wel een cl diep 

 in de aarde wierd geflagen > zoo haaft de gedagte fteen neerlag , hield de donder op. 

 Redenen Uit veele heb ik maar deze Exempelen willen aanhaalen , dienende mynes oordeels 



fan den * , . • 



Schryvcr tot een genoegzaam bewys , dat de Donderfteen geenzms voortgebragt word in d' aar- 

 X'StLo- de, daar men hem vind, als of het blixemvuur den zeiven in dat ommefien voortbrag- 

 men vtin te , ' t W elk j wanneer het in d' aarde flaat, quanfuis der zeiver zand doet eelvk glas 



deuonder- . • v 



Jtmsca. finelten , daar het in 't tegendeel waarfchynlyker is , dat hy in de wolken voortge- 

 bragt word uit aardachtige en metaalachtige ftof, de welke met de dampen uit de aarde 

 opgetrokken , en daar na door de geweldige kracht des blixemvuurs gecon centreert en rot 

 een fteen geformeert wordt : Waarom hy nu altyd de gedaante van een flaand Inftrument 

 hebbe, moet men de verborgene eigenfehap van een Martialifchen geeft toefchryven : 

 Want in fecretiori Thilofophia &c Magia mturali leert men , dat alle Natuurlyke li- 

 chaamen geteelt worden , na dat de byfondere denkbeelden de Aftralifche invloeijingen 

 by haar hebben , zynde de grond van de natuurlyke fignaturen ■, want dat hy niec 

 in de aarde uit zand voortgebragt wordt bewyfen genoegzaam zoodaanige fteenen , 

 die in een onbequaame ftoffe (gelyk zoo wel groeijend als droog hout, 't vleefch van de 

 walvifch, &c.) gevonden worden. 

 tKuf toe Van 't gebruik des Donderfteens zal ik alleen vernaaien , 't welk ik' van d' Inlan- 

 gebmik ders geleert hebbe , onbetwift latende wat daar van voor fuperftitieus te houden zy : 

 worde» y oor ecr n. [..j,, men a n e Donderfteenen gebruiken voor Toetsfteenen , want zy houden 



nament- ° * 



M voor t' metaal vafter dan de gemeenc. De Mooren zetten hunne kriflèn daar mede aan , tot 

 Slyfflee- dat ze de regte fcherpte bekomen , zy geloven , dat ze daar mede alle hard gemaakte 

 ""*■ vellen konnen doorftooten : Het grootfte gebruik , waarom zy by alle Indianen zoo 

 Bygeloof hoog geacht worden , is tot het Cabbali dat is, zich vatten onquetsbaarmaaken, ftout 

 nllvtTde en moedig in den oorlog te zyn ; 't welk nodig is voor die eenige fterkte willen be- 

 w ' w- ftormen , naar welke konftjes de Inlanders inzonderheit tragten. Zekere Sengadje van 

 IVaytina op Xula Mangoli regeerende , heeft op een plaats , kort te voren door den 

 Een donder geflagen , een wonderlyken Donderfteen gevonden , dergelyken ik nooit geilen 

 Jiclx Tel- of gehoort hebbe ; hy was als een dikke armring , daar men 3 vingers doorfteeken kon- 

 ge"d'«me ^ e ™S ze ' v was omtrent een vingerdik, rond, glad en pik-zwart, alsofhec 



van een zwart glas was geweeft ; hy wilde dien noch voor geld noch voor goede woorden over- 

 geeven , maar droeg dien altyd in zyn gordel op den navel, als hy in den oorlog 

 Overden- trok, en gaf voor, dat hy nooit eene wonde ontfangen had: Indien d' invloed der 

 dei&Try- darren hier toe niets vermag, en alles voor waangeloof gehouden word, 't welk ik 

 vir o»- e gter niet en zegge , zoo dienen deze konftjes ten minften om d' inbeelding van den 

 zuaange- drager te verfterken , dat hy te ftouter word , en met meerder moed aanvalt ; anders 

 >0 °f' moet het een Chriften niet onbekent zyn , dat hy zyne overwinninge niet van eenig 

 fchepfcl , veel min van een levelofe fteen , maar door een vaft vertrouwen op God 

 verkrygen moet ; egter moet ik noch dit zeggen , dat dit gebruik al zeer oud is , want 

 Piinius 'PUnius Lib. 37. Cap. 9- befchryft uit Sotacus twee foorten van den Donderfteen, 

 TJSt' zwarte en roode , de welke een byl gelyken ; de zwarte zouden in gebruik zyn om de ftee- 

 den te veroveren, en vlooten te verdaan,' de welke men Betylus noemt ; maar de 

 langwerpige flegs Cermmia ; ftrax voegt hy daar by : Men heeft noch een andere Ce- 

 raunia , zeer raar en zelden re vinden , by de Parthifche Magi hoog geacht , en word 

 nergens gevonden dan op plaatfen door den donder geraakt ; buiten twyffel is de 

 Parthifche Cermmia geen ander , dan die Sotacus befchryft. 

 /mlffmd-" In water S e ' e ë c en gedronken , ook van buiten daar mede gewaflèhen , • bluft bran- 

 dtienjf- dénde koortfen , meeft der geene , die by donder en kout regenweer naakt geloo- 

 pen , en hun een koortfe over t' lyf gehaalt hebben. 



In 't Vaderland leggen zommige Vee-Herders en Boeren den Donderfteen in 't wa- 

 ter 



