RARITEIT-KAMER. III Boek. m 



ter, en laaten de beeften daar van drinken, als ze cenige ziekte onderhevig zyn : 

 Zoo heb ik ook in Europa gezien , dat Vrouwen , ontftekene en fweerende borften 

 hebbende , dezelve met dezen Steen dikwyls beftreeken , om den brand te bluflèn. 



13. Ik hebbe gezien een ftuk van een Donderfteen , zwart en glad, bykans als N°. ij. 

 een Toetfteen , omtrent Baguala door den Donder gcflaagen tegen een harde klip op 

 't land ftaande , daar hy een fcheur in gemaakt hadde , by dewelke men dit (luk vond ; 

 of de andere helft in de klip gevaren zy, is onzeker. 



14.. Een Tatty van Tamilau bewaarde een Donderfteen, vierkant en glad, aan 'c N°. 14, 

 eene grootfte einde als een zwarte Toetfteen , aan 't ander als rood koper , doch hy 

 wilde hem aan niemant van ons volk toonen. 



1 f. Zeker Inlander van Nau op de kuft van Hitoe heeft in een klip by 't Zuiker- N». if. 

 broodje op Lariques ftrand een diergelyken gemengden Donderfteen gevonden , daar 

 in de Donder voor zyne oogen geflagen hadde; gelyk ook de 'Patty van Tamilau op 

 zulken manier een gevonden heeft , deze was rond in de grootte van een Bas-kogel , ^££j n 

 d' eene helft als een zwarte Toetfteen , d' ander helft als rood koper ; deze in water •» degt- 

 gelegt , en verhitte oogen daar mede gewaflehen , heeft de zelve genefen : Doch als van een 

 ik in 't jaar 1 6yo den zeiven lecnen wilde , hebben ze hem verborgen gehouden, voor- 

 geevende dat hy verloren was ; in 't gemeeen gebruiken ze alle Donderftcencn in wa- n m ge- 

 ter te leggen, en 't zelve te drinken , ook van buiten daar mede te waflehen om al- b "" k '"'* 



00 ' gemeen. 



len inwendigen brand des lyfs te bluflèn ; welke genezinge veel aangenaamer is dan 



met de volgende kopere Schopjes: Dit moet niemant vreemd dunken, dat een fteen 



in 't allerheetfte Element voortgebragt een anderen brand kan bluften, want het min- Dm den 



dere altyd voor 't meerdere moet wyken, gelyk wy zien, dat het fonhcht een kaerfle Uhagugt. 



kan uitdoen , en de kalk op verbrande deelcn gefmeert trekt den brand uit : In ons 



Kruid-boek vind men ook Exempelen , dat de kleine bernnetcls den brand van een 



ander blad uittrekken. 



In 't jaar 1 690 heeft de donder in een fchip omtrent het Eiland M«d 



St Vaulo in de groote Zuid-Zee zeilende, de grote fteng in ftukken geflagen , die van nedtmju. 

 boven neêr viel ; en dewyl men op den derden dag noch eenige fwavelftank in 't fchip J'^° s " 

 vernam, wierde overal gezogt, tot dat men agter een kift den Donderfteen vond, 

 die noch al ftonk , doch de reuk verdween allenxkens : Hy was omtrent 4. duimen 

 lang, agter rond en ftomp, van voren fpits, uit den grauwen blauwachtig. Defchip- 

 per heeft hem mede naar Holland genomen. 



De Schryver geeft ons hier een "verhaal van de Donderfteenen , over welkers voortkoomen 

 van veele word getwyfelt ; doch deze ter nedergeflelde ondervindingen zullenveelefwa- 

 rigkeeden wegneemen, te meer, ah men de redenen, hier gegeven, nagaat, dewelke 

 altoos naar myn gevoelen, hebben bejlaan, en met de es Schryver s meenmg ook overeen- 

 fiemmen, daar op uitkomende , dat alle de in dc lucht opgetrokkeneaardiche en metalli- 

 fche fyne deelen, die door de verdunning der lucht met de warerdeelen vermengt en 

 dus opgevoert zynde, door dc groote kragt van het onwederftaanbaare blixem-vuur 

 ontmoet, dezelve in haar fnellen doortocht aandoen, 1'melten, en tot een klomp 

 doen ftremmen na de grootte der ftotfen , die door het zelve vuur bevat zyn , en 

 door welkers kragt zy tot in de hardfte ftoffe door geflaagen worden, ontfangende 

 zulke gedaanten en wezen , als de llremming der deeltjes en de vermenging derftof- 

 fen toelaaten : Dus verre ben ik met den Schryver van een gedagte ; doch de andere 

 uyze komt my mede waarfchynlyk voor , om dat ik 'er veele gezien heb , die door fmel- 

 ting ongelykzydiger en ruuwer, ook van aardachtiger [toffe my voorkwaarnen, dewelke 

 ik my verbeela' op deze wyze te gefchieden : Nament lyk, dat het blixem-vuur, ineen 

 lucht zuiverder van aaidfche ftoften, de deeltjes in hout, fteen, of metallifche li- 

 chaamen, in de aarde ontmoetende, doet fmelten, en om haar bcflootenhcit zoo toe 

 ruuwer en ongeregelder klompen doet ftremmen. IVelkgevoelenmede plaats kan hebben , 

 fchoon de Schryver het zelve verwerpt waarom wy gelooven , dat de geregelde jignu- 

 ren in de open lucht, en de ongeregelde klompen in de aardegevormt zyn : 'De Hr. Rum- 

 phius geeft ons eenige afbeeldingen der geene , die hy heeft befchreven , doch n et alle-, 

 wy zullen, om dat gebrek te vullen, gelyk wy in de voorgaande Hooft deelen hebben 

 gedaan, eenige van die wy bezitten vertoonen. T>e eerfte foort van den Schryver is af- 



D d 2 1 gete- 



