RARITEIT-KAMER. III Boek. 213 



wetenfchappen en daar toe behoorcnde werktuigen , die tot het tydlyke leven dienen > 

 oorfpronkelyk den Menfch invloeijcn door 't geftarnte , na dat hy 't zelve gunfhg of 

 ongunftig heeft; waar uit men dan befhiiten mag, dat dien Aftralifche fmid, die den 

 Menfchen ingegeven heeft, hoe ze hamers , beitels, en dergelyke inftrumenten tot 

 het fmeeden nodig zullen maken , ook in 't Dondcr-vuur , waar over hy 't gezach 

 heeft, dergelyke inftrumenten zonder Menfchen handen maken kan, gelyk men ziet , 

 dat vecle planten de gedaante van eenig huisraad of oorlogs wapenen hebben ; ZOO E'i Toor- 

 dat ieders geftarnte de dingen op aarden formeert naar de fchets , dewelke haar Godt 1"^^, 

 in de eerfte Schepping toegecigent heelt : Ik zal dan den Lefer hier na malkander 

 voordellen eenige van zulke mctallilchc Dondcr-ftecnen , dewelke my getoont zyn , 

 en waar van ik gehoort heb , latende een ieder zyn oordeel vry , en 't nader onder- 

 zoek bevolen. Myn is een Donder-fchopje voorgelcoomen , hebbende zeer net de ge- Em 

 daante van een fchopje uit den ronden vierkant, met een ftuk van een fteel daaraan, oZdet- 

 aan de fcherpte was het 5 vingers breed , aan de zyden 2 vingers hoog , en de fteel f'b'lj' te - 



, . . , lehreven. 



noch twee vingers lang , en binnen hol ; in 't cerftc aanzien was 't vuilfwart als ver- 

 roeft koper, en ftonk ook gelyk ander koper, dat men met vette of fweetigc handen 

 aantaft , maar gefchuurt zynde kreeg 't de koleur van gemeen rood koper , doch wat 

 bleeker en na:;r 't geele trekkende , behoudende hier en daar eenige fwarrc plekken 

 of kuiltjes, die men niet fchoon konde krygen , en fchcenen van andere fubftantie te 

 zyn: Omtrent de fneede was t' rcdelyk fcherp, en harder als gemeen koper , terweér- 

 zyden van den fteel liepen 3 of 4. uithuilende aderen naar de kanten van 't Schopje toe ; 

 aan de eene zyde zeer eenpaarig, als of ze van Menfchen handen gemaakt waren ; de 

 fteel was als gezegt is hol , doch de holligheid liep aan d' eene zyde wat krom in 't 

 Schopje , de fteel was ook niet rond , maar gedrukt aan weêrzydcn met een ftompe 

 kant , en aan de bovenkant van 't huifje liep hy ook onordentlyk. 



In 't jaar 1679 zond de Koning van Tambocco eenige gefanten naar Ambon om Worddoor 

 eenige gefcheften te verrigten , dewelke dit Schopje mede brag ten, en van dewelke ik fanten" 

 het met groot vleijen en goede betaaling gekregen hebbe ; deze verzekerden op hun ™if e ' 

 manne waarheid, dat dit Schopje gevonden was voor 3 jaaren omtrent 'Tomadano een aai 'den 

 Negory van Celebes Ooft-kuft , daar een groot Binnemeir en veel yfer-hutten zyn , zoo ^^g. 

 dat fchier de heele Negory uit yferfmeden beftaat ; als nu in 't zelve 1 6 7 6 llc jaar op ze- Verbaal 

 kere nacht een fwaar Donder-weêr voorgevallen was, en de Badja van dien plaats des zc i ve g e . 

 morgens uitging om te zien , waar de Donder geflagen hadde , vond hy eenige boo- •"•»*»»• 

 men in ftukken geflagen, en daar by een kuil vol llykig water, 't welk men te voren 

 nooit gezien hadde , daar in hy zoo lang met de voeten omwroete , tot dat hy dit 

 Schopje vond : Twee jaaren daar na hebben hem die van Tambocco 't zelve afgeno- 

 men , als zy hem den Oorlog aandeden , en dcwyl ik met den Badja van 'Tambocco 

 in goede kennis ftonf, en hem al eenige jaaren om diergelyke Donderfteenen moeilyk 

 gevallen hadde, heeft hy zich bewegen laten 't zelve voor my af te ftaan : Hetgenoem- Waarom 

 de Donder-fchopje nu hier aangebragr, en aan onze Werkbaafen getoont zynde, kon- em ^. 

 den ze 't zelve anders niet aannemen dan voor een werk van Menfchen handen ge- tHu rlyh 



1 tl honden 



maakt, wordende meeft daar toe beweegt door de vier voornoemde vooren of aderen, zy. 

 die zoo eenpaarig liepen, als ook door de holligheid desftcels: Zy hebben 't ook na- 

 der getoetft, en bevonden 't zelve van ongelyke fubftantie, te weten aan d' eene kant 

 harder dan aan d' ander , in de kuiltjes zoo grof en fwart als roeftig yfer : Zy onder- 

 zochten ook de kanten van den fteel , die niet gefoldccrt was , doch bevonden daar 

 geen teken van , belloten derhalven , dat het moeft gegoten zyn , 't welk ook niet 

 mogelyk fchynt, dewyl dè holligheid zoo krom liep : De brengers of Tamboccanen Redenen 

 lachten ze wat uit, vraagendc wat doch de Menfchen in hun land bewegen zoude een diaanen 

 zulk onbruikbaar werkftuk te fmeeden of te gieten , 't welk noch tot graven noch rot m ,. 



° p ongeloof 



vegten bequaam was, en dat noch in een land, daar men yfer overvloedig heeft, en dcrChri- 



Jlenen -va- 

 't zelve. 



D d 3 deu- 



of ze niet zagen , wat moeite en arbeid het een Menfch koften zoude ccn zulk on-^ e ' 



