ïl6 D' AMBOINSCHE 



andere deze Donderfchopjes zyne kiefen zyn , die met den (teel of 't holle deel in 't 

 E„Jie kakebeen (keken, en die den donder uitfpuuwt, als hy zeer vegramt is: Met beter 



t'Ji?' reden kan men g' i{ren ' d3t b y ' c blixemvuur een fterke wind Z V' die van a S teren 

 baak. deze Schopjes voortdryft , en daar door deze holligheid maakt ; ondertuflehen dat het 

 omftaande blixemvuur die (toffe van buiten t' zaamen houdt , en de fnee formeert , 

 gelyk men aan zommige gefchotene kogels ziet, die van agteren een kuiltje hebben, 

 De&fap- als ze in een zuivere aarde vaaren. Van 't gebruik is fchier 't zelve te zeggen , 'tgeen 

 'ËoZ^ w y boven van de Donderfteenen gezegt hebben , te weeten , dat zy ze aan 't lyf draa- 

 fienm gen, of ringen daar van maakende dezelve aan den voorden vinger (reeken, als zy 

 'geZl'gl ter oorlog g^n , inzondcrheit als zy iets beftormen willen : Zy zyn zoo zeer verfot 

 E " ' op deze dingen , dat men ze niet dan met vleijen en groot geit , of anders door o- 

 btfat' penbaaren oorlog van hun bekomen kan j inzonderheit is van dat goetje veel in onze 

 ttZ"- handen gevallen by de heerlyke overwinninge, die wy in'tjaar i66 7 op Boetonovtt 

 't groote Makkafl'aarfche leger behaalt hebben : Want geen Natie zoo veel met oor- 

 logs kunftjes omgaat , als die van Makkaffar en andere Inwoonders van Celebes ; 

 daarom het ook den gemeenen man ongeoorloft is deze dingen by hun te hebben of 

 te verbergen, maar zy moeten ze aan hunne Overften of Radjas geevens jaa zoozy 

 in een misdaad des doods vervallen waaren , zy zouden dikwyls hun leven behouden 

 met het vereeren van een Donderfteen: Naar hun geloof maken ze den dragenden niet 

 alleen ftoutmoedig en Cabbal of onquetsbaar , maar ook de (tukjes van een zulk Schop, 

 je in een krishegt verborgen , en den kris met een Donderfteen aangezet , doen het zel- 

 ve door alle betoverde vaftigheid doordringen : Desgelyks onder 't gieten van kogels 

 eenige (tukjes van donder-koper onder 't lood gemengt doen dezelve door alle w,pe- 

 Ook ba*r nen en vaftigheid doordringen. In de Medicynen gebruikenze deze Schopjes op dezel- 

 rtfV" ve manier, gelyk die Donderfteenen , leggende dezelve in 't water, eerft een weinig in 't 

 " zelve wryvende, waar van ze dan iemand te drinken geeven , en van buiten daar mede 

 waffchen , die met een heete koortfe bevangen is om allen inwendigen brand te bluf- 

 fen, doch dit water zoude my niet lullen wegens den lelyken koperachtigen fmaak, 

 die het daar van krygt , en ik zoude in dat geval liever de Steenen gebruiken. 



Georgius Agricola Liè.f- de ortu fubterran: refert h<ec ex A-vicenna: Avkenna. 

 "^l-verb inquit, inTerfia decidunt , cum corufcat , corpora anea & fimilia fagittis hamatis, 

 qu<e in fornacibns non liquefcunt , fed eorum humor infumum refolvitur , terra autem re. 

 fidua fit cinis. 'Decidit quoque prope Lurgeamferrimatfaquinquaginta librarum , quzpre 

 duritie frangi non qmvits cups pars ad Regem Torali eft miffa, is -vero ut enfes cude- 

 rentur jujfit, fed illa nee frangi nee cudi potuit. Adhxc Lydiatus de fontihis Cap.6. 

 refert, in Hifpania maflam lapideam venis metallicis infertam, è mbibus delapfamfu- 

 iiïe. 



Welke woorden in 't Duitfch overgefet aldus luiden : Georg. Agric. de ort.fubterr. ver- 

 , haalt het volgende uit Avicenna: In Perfien, als het blixemt, vallen kopere lichaa- 

 men af, gelyk gehaakte pylen , dewelke in geen fmeltoven willen fmelten , maarhaa- 

 re vettigheid verdwynt in rook, en d' overfchietende aarde word tot afch. Zoo is mede 

 by Lurgea een groot (tuk yzer afgevallen f o pond zwaar , *t welk wegens de hardig- 

 heid met heeft konnen gebroken worden; hier van een (tuk aan den Koning vanT*- 

 rali gezonden, zoo heeft hy belaft, dat men daar van houwers zoude maaken, doch 

 <MLy- men fconde het wegens des zelfs hardigheid noch breeken noch fmeeden. Verder ver- 

 fondta, haalt Lydtatus de Fonübus in 't VI. Hooftdeel , dat in Htfpama een fteene klomp ne- 

 der^evallen zy uit de wolken, dewelke met metallachtige aderen gevult was. 



Sterkwater op een Ceraunia Metallica geftreeken , en een eetmaal daar op geftaan 

 hebbende vertoont zich aldus: Na óuuren word het een weinig groen over 't meefte 

 lichaam, in het tweede eetmaal trok het naar'tfpaensgroen , doch daar onder hepen 

 tweederlei plekken, zwarte en bruine: De zwarte vermoedt men van een aardachti- 

 ge fubltantie, en de bruine van een yzerachtige te komen : In 'c midden waaren noch eeni- 



ge 



cymn. 



Verhaal 



Die het 



Uit AVI- 



cunna 



