120 D' AMBOINSCHE 



ptanno s afkomftig van Titan of Appuan , dat is, fmelten, bryfeleiii dewyl het eeiï 

 fteen is, die in den mond ligt fmelt en verbryfclt word. 

 Waar die Men vind ze fchier in alle Amboinfehe Eilanden, docli d' eene is wat beter dan de 

 •uw!!™" andere : Die op 't Eiland Honimoa, in 't gebergte van Ithainac ca, U/atenOuwvzh, 

 word voor de befte gehouden , zynde lichtgrauw en den Bolus naaftkomendc : Ande- 

 re achten meerder die van JVaccafihu', op groot Amboina gelegen ; deze zyn harder 

 en geelachtiger dan de voorige , vaft aan de lippen kleevende , dewelke men graaft 

 Enmlke agter dezelve Negory uit een bakoven aan 't hangen van den berg : In 't riviertje IFay- 

 pya in 't land van oud Hative vind men klontjes klein en groot, harder en witter dan 



de tejle 

 zyn. 



de voorige, zoo dat men ze in 't byten afknappen moet, dewelke men ook onder de 

 befte rekent: D' andere, dewelke men langs 'r Hitoêlche land vind, als in oud Eli, 

 Senalo en Veliffa, worden voor flech ter gehouden , en zyn dikwyls met zand gemengt : 

 Men graaft deze aarden 2 of 3 voeten diep onder den gemeenen grond , beftaande of 

 uit gcmeène zwarte, of roode, of grauwe berg-aarde> men moet zoodanige plaatfcn 

 kielen, die aan een fteilte afhangende van een berg ftaan, daar men dan hooien maakt 

 als bakovens , daar men de zuivere Batu poan zonder vermenging met andere aarde 

 kan uitnaaien , maar in opene kuilen blyft het regenwater ftaan, 't welk den Batupoan 

 onzuiver maakt. 



Wmdtit Alle Batu poan is in 't dagclyks gebruik niet tot de medicyn, maar om uit de hand 

 *Ë'ba™J'te te eeten , de Inlanders vinden groote fmaak daar in , inzonderheit hunne vrouwen , 

 TrTikf' Devrl, g t en gewoonlyk met vreemde luftcn bevangen zyn : Men eet ze nooit zoo 

 verfch , als ze uit den Berg of uit de Rivieren komt- maar men doet ze in een nieuwe 

 onverglaafde pot, en hangt ze omtrent een maand in den rook, waar door zc een rook- 

 achtige fmaak QlFangi genaamt) bekomt, fchier als verfcheryft, by d' Inlanders aan- 

 genaam , ch dan word ze op de markt verkocht : De Vrouwtjes weetcn niet cigentlyk 

 te zeggen, waarom zy zc zoo graag eeten, als dat zy daar fmaak in hebben, en mal- 

 kander wys maaken , dat zy een blecke koleur daar door krygen , en ;zoo op haar ma- 

 DocB nier wilde wit fchynen , ik meen als 't ongebleekte linnen : De ervaaring leert wel, 

 'c"7mg<- dat moeder en kind op haar manier daar door wit worden , maar die ze dagelyks en 

 mnden re veel eeten, krveen een bol vleefch en grooten milt, en ten laaften den koekof kor- 



milt en r -t, » r ■ r\ 



karthr- ten aafem , ( Tehatu") met een vervuilde maag, waar uitCacochymia ontfpnngt : Daar- 

 Jligheit. ente g en houd men ze gezond voor die een fcherpe buik en bloedloop hebben om de 

 bezeerde darmen te zuiveren, re falven en fmcerig te maaken, dat de fcherpe dampen 

 daar geen vat op hebben, en met eenen zachtjes te ftoppen. 

 Deiweede Marga Ihana gelykt zeer wel naar nat gemaakte afch van koleur , zwaarder en vet- 

 '°° n ' ter dan Batu poan , aardachtig van fmaak : Deze vind men over al in 't gebied van oud 

 lha of Hatttana , zoo dat het geheele land daar van fchynt genaamt te zyn , doch word 

 meeft gevonden aan de kanten Van des zelfs rivieren , inzonderheit by IVayfalee; als 

 men 2 of 3 voeten diep door deze Marga graaft , zoo komt men op de regte Batu 

 poan; dewelke men in koleur en flibftantie ligt daar van onderfcheiden kan. Van deze 

 Waarvan Marga vind men een geheele klip aan 't riviertje Etjer Goeroe Goeroe Kitsjil , daar 't 

 'kUfü!' zclvc van boven ncêrftort, en daar de boots van de fcheepen hun drinkwater haaien, 

 gelegen aan de Noord- zyde van den Amboinfchen Inham ; dit riviertje voert een fteen- 

 achtig zap in zyn water , het welk een fteene korft zet aan houten en takken , die 

 daar in vallen , doch als men 't water wat ftaan laat , tot dat deze fubftantie op den bo- 

 dem fakt, zoo is het goed te drinken : De Amboneezcn noemen deze Marga, Hatufu- 

 hu, dat is, Batu lompor of Slykfteen, om dat men hem in 't water wry vende terftont 

 E» waar tot flyk kan maaken ; in de Uliaffers , Hatu hillul. Deze Marga gebruikt men in de 

 'k'iyi!""" Uliaffers om formen van te fnyden , daar in men gefmolten tin , koper en loot kan 

 gieren. 



De derde Terra Nufalavietijïs komt nader met de Terra Sïgillata overeen s zy is wit , een 

 fml - weinig naar 't gryfe trekkende, als of 'er wat lichtblauw onderliep, zeer vet als zeep , 



doch 



